نقش الگوی پاشیدن خون و آنالیز لکه های خونی برای اثبات وقوع جرم

0

جرم یابی، کاربرد علوم مادی در کشف جرم، اثبات جرم، شناسایی مجرمان به منظور تامین عدالت کیفری می باشد؛ بنابراین تحصیل دلایل مادی در جرم یابی که از طریق آثار ومدارک به دست آمده از صحنه های جرم از قبیل: لکه های خون، اثر انگشت، مو، اسپرم، بزاق دهان و…انجام می گیرد دارای ارزش خاصی بوده و اکثرا به نحوی موجب یقین یا علم قاضی در اثبات اتهام و یا رفع اتهام می باشد بطوریکه در بسیاری مواقع متهمی تحت تاثیر شرایط نامساعد، تلقینهای ناروا، تبانی با مجرم اصلی، انگیزه های عاطفی مجبور به اقرار کاذب می گردد که این دلایل و مدارک این اقرار را بی اعتبار کرده و به قاضی در اجرای حکم کمک شایانی می کند؛ برعکس مجرم واقعی در مواجهه با دلایل مادی اطمینان آور به بیان حقیقت ماجرا می پردازد و اقرار به ارتکاب جرم می کند. در قانون آئین دادرسی کیفری مواد ۱۰۹ و ۱۱۰ درباره‌ی نحوه‌ی اثر برداری از آن آثار خون و یا سایر مایعات اشاره شده و با کمی توجه به مفاد مواد مذکور نشان می‌دهد که به رغم سیاق قانون نویسی که معمولاً مطالب را به صورت کلی بیان می‌کند، مقنن با چه دقت در زمینه‌ی جمع آوری دلایل و مدارک جرم(خون) تعیین تکلیف کرده و حتی تعداد ظروفی را که از مایع موجود در صحنه کشف شده نیز مشخص می‌نماید. لذا لکه های خون از مهمترین دلایل مادی در کشف جرایم، شناخت مجرمان و اثبات جرم می باشد به طوریکه با استناد به متغیرهایی که لکه های خون در بازسازی صحنه جرم دارد از قبیل (آنالیز خون، شکل لکه های خون در صحنه جرم، رنگ لکه های خون) می تواند به طور قطعیت در اثبات جرم به علم قاضی کمک نماید. لذا سوال این پژوهش این است که نقش لکه های خون درکمک به علم قاضی از سه منظرتسهیل اقرار متهم، تایید اقرار متهم، انکار اقرار متهم چگونه است؟ که پس از مطالعات تجربی و توصیف متغیرها و تجزیه و تحلیل نمونه های واقعی جنایات می توان بیان کرد که ادله مادی به ویژه خون و DNA بر اساس نظام ادله معنوی به طور قطع می تواند به علم قاضی کمک نماید.

“به علاوه، سرعت نهایی یک قطره خون در هنگام سقوط آزاد، در حدود ۶ تا ٧ متر در ثانیه می باشد (پاملا واکر،الین وود،١٣٨٩: ٨٢) الگوهای لکه های خون در صحنه های جرم الگوهای اصلی لکه های خون یافت شده در صحنه جرم در سه دسته کلی جای می گیرد: الگوهای ناشی از چکیدن خون (براساس خواص بیو شیمیایی و فیزیکی خون ایجاد می گردد)؛ e الگوهای ناشی از برخورد و پاشیده شدن لکه خون ؛ الگوهای اشکال ویژه لکه خون؛ آزمایش آثار خون: پس از جمع آوری وارســال لکه های خون به آزمایشــگاه های تحقیقات جنایی به منظور اثبات جرم، شــناخت مجرمان وکشــف جرم کارشناســان اقدام به آزمایشهای ذیل برروی لکه ارســالی می کنندکه نتایج این آزمایشها می تواند در تعیین هویت مجرم، ارتباط ادله جمع آوری شده با وی ودر نهایت تجزیه وتحلیل مدارک نسبت به تسهیل اقرار، تایید اقرار وانکار متهم وکمک به قاضی در صدور حکم اقدام کرد که در حقوق ایران ،طبق مفاد ماده (١٠۵) قانون مجازات اســلامی قاضی برای اثبات کلیه جرایم می تواند به علم خود که از راههای متعارف و یا علمی کسب گردیده است به طور مستند در حل و فصل دعاوی کیفری بپردازد.”

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مسئولیت مدنی پزشک

تاریخچه جرم یابی بر اساس پاشیدگی لکه های خون

تحلیل آثار پاشیدگی خون برای قرن‌ها به صورت غیررسمی استفاده می‌شد ولی اولین مطالعه مدرن دربارهٔ لکه خون در سال ۱۸۹۵ بود. دکتر ادوارد پیوتروسکی از دانشگاه کراکیو مقاله ای منتشر کرد تحت عنوان: “بسته به اطلاعات، حالت، مسیر و چرخش قطره خون بعد از ضربه کُند به سر. تعداد انتشارها نشان داد که جنبه‌های مختلفی از لکه خون منتشر شده بود ولی مقاله دکتر پیوتروسکی نتوانست به آنالیز سیستمی ورود پیدا کند. کتاب “لیموینه اسنایدر” که استفاده زیادی از آن شده بود بنام ”تحقیقات قتل” (منتشر شده در ۱۹۴۱ و بروزرسانی در ۱۹۷۱) هم به صورت خلاصه اشاره کرده بود که لکه خون بعد از مدتی گذشته را نشان می‌دهد. بدین صورت که لکه خونی که از زخم دفاعی سقوط می‌کند کمرنگ تر است و حرکت حمله‌کننده و قربانی را نشان می‌دهد. دومین مطالعه مدرن تجزیه و تحلیل خون مربوط به پرونده سم شپرد در سال ۱۹۵۴ بود. زمانی که همسر یک پزشک پوکی استخوان در خانه مورد ضرب و شتم قرار گرفت.

نقش علوم جرم یابی در اثبات جنایات بین المللی

علوم جرم یابی مشتمل بر مجموعه ای از رشته های علمی است که به دنبال کشف، بررسی و تجزیه و تحلیل دلایل و یافته های علمی به منظور اثبات جرم و تشخیص علت و نحوه مرگ و سایر صدمات جسمی و روحی ناشی از جرم و تشخیص هویت قربانیان و بزهکاران است. با توجه به پیچیدگی جنایات بین المللی و وجود برخی مشکلات در دسترسی به شهود، نقش علوم جرم یابی در دادرسی های بین المللی کیفری بسیار مهم و برجسته است. به علاوه، تغییر در دلایل مادی به دست آمده از طریق فنون جرم یابی دشوار است. لذا اعتبار و قطعیت دلایل مادی به مراتب بیش از سایر دلایل از جمله شهادت است. با وجود این، در زمینه جمع آوری و استفاده از دلایل علمی در جریان دادرسی های بین المللی کیفری، چالش ها و موانعی وجود دارد. رفع این چالش ها مستلزم همکاری کلیه طرف های ذیربط اعم از دولت هایی که تحقیقات می بایست در قلمرو آنها انجام پذیرد، مقامات قضائی، متخصصان علوم جرم یابی و خانواده های قربانیان خواهد بود.

نقش DNA در اثبات نسب

با توجه به اهمیت نسب در حفظ نظام خانواده و ثبات نسل ها، اهتمام شارع و قانون گذار همواره بر حفظ آن در سایه تقنین بوده است. از این رو در فقه امامیه و به تبع آن قانون مدنی برای اثبات نسب پدری که به دلیل پنهانی بودن منشا آن به مراتب دشوارتر از نسب مادری است، دلائل متعددی مانند قاعده فراش، اقرار، شهادت، استفاضه و… را تعیین کرده است و حتی در فرض نبودن دلایل قوی تر به لحاظ کشف واقع، قائل به قابلیت استناد به ضعیف ترین ادله هم چون قرعه است.در این میان با توجه به عدم حصری بودن ادله اثبات نسب و نحوه عملکرد شارع در این حوزه، جایگاه روش های دقیق علمی چون DNA Typing یا آزمایش DNA که از اهم موارد کاربرد آن در علم ژنتیک، اثبات نسب و تعیین رابطه ابوت می باشد، قابل تامل است، لذا پژوهش حاضر به این مهم پرداخته است، چراکه با توجه به نظرت فقها و حقوقدانان و استناد به ادله اصولی و فقهی از جمله حجیت قطع و علم عرفی، حجیت این آزمایش در اثبات نسب به لحاظ شرعی و قانونی قابل اثبات است.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  حضانت موقت فرزند چیست؟

نقش دلایل ژنتیکی در دعاوی اثبات نسب 

در دو دهه اخیر آزمایش‏های ژنتیک به‏عنوان یکی از ادله اثبات در دعاوی نسب، مورد توجه قرار گرفته است؛ بدین جهت تبیین اعتبار علمی‏‏ و حقوقی آن، ضرورت خاصی دارد‏‏. شناخته ‏شده ‏ترین ‏‏آزمایش‏ها ‏‏در موضوع اثبات نسب، آزمایش تجزیه گروه های خونی و آزمایش DNA است‏‏ و مورد اخیر ‏قطعیت واعتبار علمی‏‏ بیشتری دارد. با توجه به اطمینانی که از نتایج آزمایش DNA حاصل می‏‏شود، این سوال مطرح است که آیا می‏‏توان با استناد به آزمایش مزبور حکم به اثبات نسب داد؟ برخی تمایل به این نظریه دارند که آزمایش ژنتیک در عرض ادله دیگر نظیر اماره فراش قرار می‏‏گیرد و می‏‏تواند مثبت نسب باشد. با این سوال فرعی نیز مواجه هستیم که مراجعه به آزمایش ژنتیک در دعوی اثبات نسب در بین چه کسانی قابل اتکا و اعتناست؟ یافته مقاله حاضر این است که آزمایش ژنتیک نمی‏‏تواند به خودی خود و مستقلا در اثبات نسب مورد مراجعه قرار گیرد. نتیجه آزمایش ژنتیک همواره ایجاد علم نمی‏‏کند؛ متعلق علم حاصل از آزمایش ژنتیک، با متعلق علم قاضی به وجود نسب از دو جنس هستند و در نتیجه، فرض تعارض نتیجه آزمایش با علم قاضی منتفی است. این آزمایش در دقیق‏ترین ‏‏حالت می‏‏تواند رابطه خونی را اثبات کند؛ حال ‏آن که نسب یک رابطه حقوقی است و بدون وجود شرایط اماره فراش نمی‏‏توان به آزمایش ژنتیک برای وجود نسب اعتنا کرد. در صورت وجود اماره فراش، این اماره است که نسب را اثبات می‏‏کند نه آزمایش ژنتیک. به همین دلیل، در موارد تحقق اماره فراش، مراجعه به آزمایش ژنتیک برای اثبات برخی دعاوی فرعی مانند احتمال عوض شدن نوزادان می‏‏تواند راه‏گشا باشد.

نقش الگوی پاشیدن خون و آنالیز لکه های خونی برای اثبات وقوع جرم

نمونه ای از استفاده از نقش الکوی پاشیدن خون برای اثبات وقوع جرم

مدارک علمی که پزشکان قانونی ارائه می کنند، فقط بخشی از دلایلی است که مرجع قضایی با آن روبرو می شود. در پزشکی قانونی سعی می شود تا پازل‌ها را کنار هم گذارند و یک تصویر کلی و جامع ارائه نمایند که همیشه بر اساس یک سری اطلاعات و مفهوم اصلی است که برای شروع کار به آنان داده شده است و وقتی آن مفهوم متفاوت، اشتباه و یا غیرقابل قبول باشد، کار حسابی سخت می شود.

یکی از ادله اثبات قتل، وجود لکه‌های خون مقتول روی البسه مظنون است. برای بررسی صحت تعلق این لکه‌ها، آن‌ها در آزمایشگاه پزشکی قانونی مورد آنالیز قرار می دهند. بیش تر از ۴۰ سال است که آنالیز الگوهای خونی یکی از ابزارهای پزشکی قانونی است. در برخی موارد نیز برای پی بردن به نحوه پاشیدن لکه های خونی روی لباس مظنون، از الگوی پاشیدن خون استفاده می شود و به این طریق الگوهای خونی کشف شده از صحنه جنایت بازسازی می شود. با این که نتایج ظاهری حاصله و استدلال های علمی  پزشکان قانونی ممکن است قانع کننده به نظر آید، اما گاهی اوقات همه داستان را بازگو نمی کند.

تا قبل از پرونده «شان جن کینز» پزشکان قانونی الگوی پاشیدن خون را بی نقص تصور می کردند اما این پرونده بی عیب بودن آن را زیر سئوال برد و متخصصین این تکنیک را وادار کرد تا مدارک ناشی از پاشیدن خون را دقیق تر از همیشه مورد بررسی قرار دهند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات وعده دروغین ازدواج

تحلیل آثار پاشیدگی خون (به انگلیسی: Bloodstain pattern analysis، به اختصار: BPA) یکی از گرایش‌های تخصصی در رشته جرم‌شناسی است. کارشناسان تحلیلگر آثار خون، با ردیابی نوع پاشیدگی خون در محل انجام جنایت، و هم‌چنین تجزیه و تحلیل دی‌ان‌ای موجود در خون یافت‌شده در محل جرم و مقایسه نمونه‌های خون‌ها ممکن است به نتایجی دست یابند که به حل معماهای جنایی و یافتن بزهکاران کمک کند.

امروزه در کشورهای پیشرفته تحلیل آثار خون با روش‌های علمی و با بهره‌گیری از دانش‌های زیست‌شناسی، شیمی، ریاضیات و فیزیک و استفاده از فناوری‌های پیشرفته انجام می‌شود. نتایجی که از این‌گونه روش‌های علمی به‌دست آمده و علمی بودن آن‌ها قابل اثبات است، می‌توانند مدرک معتبری برای رسیدگی به پرونده‌های جنایی در دادگاه به‌شمار بیایند.

زندگی نامه دکتر نصرت الملوک کاشانچی، اولین زن پزشکی قانونی ایران

پرونده شان ثابت کرد، با این که الگوهای پاشیدن خون می تواند داستان قتل را بازگو کند، اما همه چیز به کسی که آن را تفسیر می کند، بستگی دارد.

مدرک اصلی این پرونده تعداد ۱۵۸ لکه میکروسکوپی خون بود که روی لباس شان جن کینز پیدا شده بود. در آن زمان همین مدرک کافی بود تا هیأت منصفه وی را به قتل عمد دختر خوانده‌اش بیلی جو محکوم کند یا حداقل پلیس این‌طور فکر می کرد اما شان خودش در تمام مدت زندانی بودن، اصرار بر بی‌گناهی داشت و در صدد اثبات آن بود.

وقتی ایشان در زندان بود، وکلای او تلاش زیادی کردند تا متخصصین جدیدی پیدا کنند که اظهارات شان را در مورد خونی که روی لباسش پیدا شد، تأیید کنند. آنها امیدوار بودند که این بتواند هیأت منصفه را قانع کند. فرجامخواهی آنان در ماه اوت سال ۲۰۰۴ قبول شد و دو مدرک مهم جدید به پرنده اضافه شد و مدارک پزشکی جدیدی که از اظهارات اولیه شان حمایت می کردند، رو شدند.

پروفسور دیوید دنیسون شواهدی یافت که ثابت می کرد بیلی جو از عارضه ریوی نادری به نام«آمفیزم بینابینی ریه» رنج می برد که باعث می شود فشار هوا در ریه های بیلی بالا رود. با بازسازی این عارضه، او  نشان داد که آن حباب می توانست با قدرت کافی برای پاشیدن خون به روی لباس های شان جن کینز بترکد و این اظهاراتِ شان را در مورد پاشیدن خون تأیید کرد.

با ارائه مدارک جدید، هیأت منصفه دادگاه فرجام، حکم قبلی را باطل و تقاضای محاکم جدید کردند و شان با وثیقه آزاد شد اما ماجرا به این سادگی نبود، شان مجبور بود برای بار سوم هم محاکمه شود، چون در دو محاکمه قبلی، دوباره هیأت منصفه بخاطر پیچیدگی شواهد و مدارک، به اتقاق رأی نرسید.

حال، همه چیز به آن ذرات ریز خون و نتیجه آنالیز قانونی بستگی داشت. در مورد لکه های خون، با حدود ۳۰ متخصص از سراسر جهان، توسط طرفین پرونده مشاوره شد. Joe Slemko کانادایی یکی از متخصصینی بود که تفسیر جدیدی از مدارک ارائه داد. او بیان داشت:

« الگوی خونی که بیشتر از همه توجه مرا جلب کرد، الگویی بود که روی قسمت سینه کت دیدم  که یک الگویی فشرده با وسعت محدود بود که فقط می توانست در اثر بازدم ایجاد شده باشد.»

 

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس