موارد سلب حضانت فرزند کدام است

0

تعریفی در قانون از حضانت بیان نشده است. اما در لغت و عرف به معنی مراقبت، محافظت و نگهداری فرزند است. قبل از شروع به بحث توجه داشته باشید که حضانت با ولایت، وصایت و قیومیت متفاوت است و وظایف آنها نیز متفاوت است. حضانت یا امور مالی فرزند کاری ندارد به زبان ساده نگهداری و تربیت فرزند است.

قانونگذار در ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی در دو چهره به حضانت داده است و آن را هم حق و هم تکلیف ابوین قرار داده است.

حق حضانت در صورت جدایی زن و مرد

ممکن است زن و شوهر به هر دلیل جدا از هم زندگی کنند ولی طلاق هم نگرفته باشند. در اینجا حضانت فرزندان تا پایان ۷ سالگی با مادر است و بعد از آن تا  ۹ سال برای دختر و ۱۵ سال برای پسر با پدر است. بنابراین حتی قبل از طلاق، دادخواست حضانت، سلب حضانت و ملاقات فرزند در دادگاه ها پذیرفته می شود. ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی: برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است .
تبصره – بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف ، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد.

یکی از وظایف دادگاه در پرونده های طلاق چه طلاق توافقی چه طلاق به درخواست زوج (مرد) و چه به طلاق به درخواست زوجه (زن)، تعیین تکلیف نگهداری و ملاقات فرزندان است. ملاک برای دادگاه باید رعایت مصلحت طفل باشد.

حضانت فرزندان در سنین مختلف

 قبل هفت سالگی: مطابق با قانون مدنی حضانت فرزندان دختر و پسر تا سن ۷ سالگی با مادر می‌باشد مگر این که پدر یا مادر توافق دیگری داشته باشند. پدر حق جدا کردن کودک زیر ۷ سال از مادر را ندارد مگر این که با دلیل موجه قانونی عدم صلاحیت مادر را به دادگاه ثابت کند.

بعد از هفت سالگی: حضانت فرزند دختر و پسر پس از هفت سالگی به پدر واگذار می‌شود مگر این که پدر و مادر توافق دیگری داشته باشند. مطابق با قانون پس از هفت سالگی حضانت فرزند با پدر است اما اگر مادر عدم صلاحیت پدر را به دادگاه ثابت کند، دادگاه مطابق با مصلحت کودک تصمیم می‌گیرد که حضانت او با چه کسی است. قانون معیاری درباره این مسئله تعیین نشده است اما در تشخیص فرد دارای صلاحیت برای نگهداری از کودک معمولا سلامت روحی و جسمی کودک و همچنین نحوه تربیت کودک ملاک است. اگر عدم صلاحیت والدین یعنی هم مادر و هم پدر اثبات شود، دادگاه ممکن است حضانت فرزند را به شخصی غیر از مادر و پدر که مدعی واگذار کردن حضانت است، واگذار کند.

بعد از سن بلوغ: همانطور که گفته شد ارائه حق حضانت توسط دادگاه و سلب آن تا قبل از سن بلوغ می‌باشد سن بلوغ برای دختران ۹ سال قمری و برای پسران ۱۵ سال قمری می‌باشد. پس از این سن فرزند خودش تعیین می‌کند که می‌خواهد با پدر زندگی کند یا مادر.

همچنین باید بدانید که پدر یا مادری که حضانت فرزند را ندارند، طبق قانون می‌توانند با فرزند ملاقات داشته باشند. که این ملاقات نیز شرایط خاص خود را دارد.

زمان و مکان ملاقات معمولا توسط خود والدین مشخص شده و در حکم دادگاه نیز ذکر می‌شود. اما اگر والدین قادر به توافق نباشند، دادگاه زمان و مکان ملاقات را تعیین خواهد کرد. از دیگر قوانینی که در رابطه با حضانت فرزند وجود دارد این است که شخص دارای حضانت نمی‌تواند شهر محل زندگی کودک را تغییر دهد مگر این که در شرایط ضروری، از دادگاه اجازه بگیرد. به عنوان مثال اگر پدر و مادر هر دو در تهران زندگی می‌کنند، شخص عهده‌دار حضانت نمی‌تواند شهر محل زندگی کودک را تغییر دهد. همچنین لازم به ذکر است که اگر شخص دارای حضانت نمی‌تواند از ملاقات فرد مقابل با فرزندش جلوگیری کند و اگر چنین باشد شخص مقابل می‌تواند از طریق قانون اقدام کند.

اگر شخص عهده‌دار حضانت مانع از اجرای حکم شود، آنگاه دادگاه او را ملزم به اجرای حکم (نظیر پس دادن فرزند) می‌کند و اگر شخص مقاومت کند، دادگاه او را به حبس تا زمانی که حکم اجرا شود محکوم می‌کند.

موارد سلب حضانت فرزند کدام است
موارد سلب حضانت فرزند کدام است

سلب حضانت (موارد زوال حق حضانت)

۱ – ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی : « اگر مادر درمدتی که حضانت طفل به او است مبتلا به جنون شود یا به دیگری شوهر کند حق حضانت با پدر خواهد بود.»

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مهریه در انواع طلاق

پس جنون یا شوهر کردن مادر (ازدواج مجدد) موجب سلب حضانت است

۲ – ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی: «هر گاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا ترتیب اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضائی هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند, اتخاذ کند. »
موارد ذیل از مصادیق عدم مواظبت و یا انحطاط اخلاقی هر یک از والدین است :

  • اعتیاد زیان آور به الکل, مواد مخدر و قمار.
  • اشتهار به فساد اخلاق و فحشا
  • ابتلا به بیماریهای روانی با تشخیص پزشکی قانونی.
  • سوء استفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضد اخلاقی مانند فساد و فحشا, تکدی گری و قاچاق.
  • تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف.

۳ – ماده ۴۵ قانون حمایت خانواده :  «رعایت غبطه و مصلحت کودکان و نوجوانان در کلیه تصمیمات دادگاهها و مقامات اجرائی الزامی است».

۴ – ماده ۳ قانون حمایت از کودکان نوجوانان :«هرگونه خرید، فروش، بهره‌کشی و به کارگیری کودکان به منظور ارتکاب ‌اعمال خلاف ازقبیل قاچاق، ممنوع و مرتکب، حسب مورد علاوه بر جبران خسارات وارده‌به شش ماه تا یک سال زندان و یا به جزای نقدی از ده میلیون ریال تا ‌بیست میلیون ریال محکوم خواهد شد».

تکلیف و اجبار به حضانت

گفته شد که چهره دیگر حضانت تکلیف والدین است. مطابق ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی در این خصوص مقرر کرده است «  هیچیک از ابوین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل بعهده آنها است از نگاهداری او امتناع کند در صورت امتناع یکی از ابوین حاکم باید به تقاضای دیگری یا تقاضای قیم یا یکی از اقربا و یا به تقاضای مدعی العموم نگاهداری طفل رابه هریک از ابوین که حضانت بعهده اوست الزام کند و در صورتی که الزام ممکن یا موثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هرگاه پدرفوت شده باشد به خرج مادر تامین کند.» پس دادگاه می تواند کسی را حضانت به عهده اوست در صورت استنکاف الزام به حضانت نماید تا به تکلیف خود عمل کند

ماده ۴۰ قانون حمایت خانواده نیز مسئولیت کیفری برای عدم انجام وظیفه نگهداری مقرر کرده است.
ماده ۴۰ قانون حمایت از خانواده  «هرکس از اجرای حکم دادگاه در مورد حضانت طفل استنکاف کند یا مانع اجرای آن شود یا از استرداد طفل امتناع ورزد، حسب تقاضای ذی ‌ نفع و به ‌ دستور دادگاه صادرکننده رأی نخستین تا زمان اجرای حکم بازداشت می ‌ شود. »

ماده ۵۴ قانون حمایت از خانواده: «هرگاه مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند یا مانع ملاقات طفل با اشخاص ذی ‌ حق شود، برای بار اول به پرداخت جزای نقدی درجه هشت و درصورت تکرار به حداکثر مجازات مذکور محکوم می ‌ شود. »

حق حضانت در صورت فوت پدر یا مادر

این مورد را قانون مدنی پیش بینی کرده است طبق ماده ۱۱۷۱ در صورتی که یکی از والدین فوت شود حضانت با طرف مقابل است برای مثال اگر پدر فوت شود؛ مادر عهده دار حضانت خواهد بود و بر عکس.

پس در اینجا حضانت در صورت فوت پدر با پدر بزرگ نیست و این ولایت است که با پدر بزرگ می باشد و وی تنها زمانی می تواند عهده دار حضانت باشد که ثابت کند مادر صلاحیت تربیت فرزند را ندارد.

این امر در ماده ۴۳ قانون حمایت خانواده نیز پیش بینی شده است:

حضانت فرزندانی که پدرشان فوت شده با مادر آنها است مگر آنکه دادگاه به تقاضای ولی قهری یا دادستان، اعطای حضـانت به مادر را خلاف مصلحت فرزند تشخیص دهد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  خسارت تاخیر تادیه چیست؟

حق حضانت در صورت زندگی جداگانه زن و مرد

اگر زن و شوهر به دلیل طلاق از هم جدا شوند یا اینکه از یکدیگر جدا زندگی کنند در اینجا حضانت فرزندان تا سن ۷ سالگی با مادر می باشد و بعد از آن تا ۹ سالگی برای دختر و تا ۱۵ سالگی برای پسر، با پدر می باشد از زمان بلوغ به بعد این خود فرزندان هستند که تعیین می کنند با چه کسی زندگی کنند.

البته اگر بعد از ۷ سالگی اختلاف حاصل شود.

برای مثال مادر معتقد باشد که پدر صلاحیت ندارد در اینجا در صورت حدوث اختلاف دادگاه است که با رعایت مصلحت طفل مشخص می کند با چه کسی باشد.

پس مهم در حضانت سن افراد نیست مهم مصلحت کودکان است که آن را هم دادگاه مشخص می کند.

طبق ماده ۱۱۶۹– برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می کنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است .

تبصره – بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد.

حضانت در طلاق توافقی

در طلاق توافقی معمولا در بحث حضانت میان زوجین توافق می شود و از طرفی هم در همه انواع طلاق ها دادگاه مکلف است که برای نگهداری و حضانت طفل تعیین تکلیف کند.

حال اگر در طلاق توافقی، طرفین برای حضانت توافق کردند.

برای مثال طبق قانون حضانت زیر ۷ سال با مادر است، اگر توافق بشود می توان حضانت را به پدر داد.

حال در صورتی که برای دادگاه محرز شود می تواند فارغ از توافق انجام شده برای حضانت آنچه را که به مصلحت طفل است حکم کند.

ماده ۴۱ حمایت خانواده:

هرگاه دادگاه تشخیص دهد توافقات راجع به ملاقات، حضانت، نگهداری و سایر امور مربوط به طفل برخلاف مصلحت او است یا در صورتی که مسئول حضانت از انجام تکالیف مقرر خودداری کند و یا مانع ملاقات طفل تحت حضانت با اشخاص ذی‌حق شود، می‌ تواند در خصوص اموری از قبیل واگذاری امر حضانت به دیگری یا تعیین شخص ناظر با پیش‌بینی حدود نظارت وی با رعایت مصلحت طفل تصمیم مقتضی اتخاذ کند.

دعوای سلب حضانت از مادر

برای سلب حضانت از مادر ، نخست بایستی دعوای سلب حضانت از مادر را در دادگاه اقامه کرد .  به این منظور بایستی به دادگاه دادخواست سلب حضانت از مادر ارائه داد . در این دادخواست ، هر کسی که مدعی وجود یکی از دلایل سلب حضانت است ، باید به استناد وجود یکی از شرایط سلب حضانت از مادر که در بالا ذکر شد ، دادخواست را تنظیم نماید .

مثلا اگر مادر کودک را کتک می زند و این کتک زدن بیشتر از حد متعارف باشد و مصلحت طفل را به خطر بیندازد ، می توان این دادخواست را به دلیل کتک زدن بیش از حد متعارف کودک تنظیم نمود و اگر هم آثار ضرب بر روی بدن کودک وجود دارد ، گواهی پزشک قانونی را اخذ کرد . در این حالت ، دادگاه به این درخواست رسیدگی کرده و در صورتی که مصلحت طفل اقتضا کند ، حضانت کودک را به دلیل عدم صلاحیت از مادر سلب خواهد کرد .

موارد سلب حضانت فرزند کدام است
موارد سلب حضانت فرزند کدام است

نمونه دادخواست سلب حضانت

ریاست محترم دادگاه خانواده ؛

با سلام ،

احتراما به استحضار می رسانم که اینجانب ………… فرزند …………… به شماره شناسنامه در تاریخ …………. در دفتر رسمی ازدواج و طلاق به شماره ثبت …… با آقای ………….. فرزند …………. عقد نکاح دایم نمودیم که ثمره عقد نکاح دایم و زندگی مشترک با مشارالیه ، فرزند دختر/ پسر به نام ……….. بود .

با توجه به اینکه بعد از صدور حکم طلاق / یا تعیین مسکن جداگانه به حکم دادگاه، حضانت فرزند مشترک ما با آقای ……………. تعیین گردیده است، ایشان با اعتیاد / کتک زدن خارج از حد متعارف / فساد اخلاقی / بیماری روانی / سوء استفاده از طفل صلاحیت لازم برای نگهداری فرزند را ندارد .

لذا از دادگاه محترم تقاضا دارم با توجه به موارد مصرح که دلایل اثبات آن پیوست دادخواست گردیده است، پس از احراز موارد مزبور، مراتب قانونی را به جهت صدور حکم مبنی بر سلب حضانت فرزند از آقای …………. و صدور حکم حضانت به نام اینجانب نسبت به فرزند / فرزندان، به نام ……………… را لحاظ بفرمایید.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات‌های جایگزین حبس چیست و بررسی همه نکات مربوطه

نمونه رای سلب حضانت

به تاریخ : ۹۲/۰۱/۱۷ مرجع رسیدگی : شعبه ۲۳۶ دادگاه عمومی و حقوقی تهران  شماره دادنامه: …………….

کلاسه پرونده : ……………

خواهان : آقای …………. به نشانی ………………………………

خوانده : خانم ………… به نشانی ………………………………..

خواسته : سلب حضانت و لغو حضانت

متن رای دادگاه – سلب و لغو حضانت

در خصوص دادخواست آقای ………… فرزند ……….. به طرفیت خانم ………… به خواسته سلب حضانت فرزند به نام ………. ۸٫۵ ساله، با عنایت به دادخواست تقدیمی و تصویر مصدق شناسنامه و فتوکپی مصدق شناسنامه بدین توضیح که خواهان اظهار داشته است با نوجه به این که از خوانده جدا شده ام فرزند مشترک با توافق به خوانده واگذار نموده ام حق ملاقات روزهای پنج شنبه و جمعه را ممانعت به عمل می آورد. دادگاه با توجه به محتویات پرونده هرچند حسب اظهار خواهان چندین بار جهت ملاقات فرزند در کلانتری محل مراجعه و کلانتری مربوطه چند بار با محکوم له درب منزل خوانده مراجعه کرده لیکن خوانده از انجام ملاقات خواهان با فرزند مشترک خودداری می نماید بنابراین دعوی خواهان را وارد تشخیص و مستندا به قسمت اخیر ماده ۱۴ قانون حمایت خانواده و ماده ۱۱۶۸ و ۱۱۶۹ قانون مدنی ضمن سلب حضانت از خوانده (مادر طفل) حضانت و نگهداری طفل مشترک را به خواهان پدر طفل صادر و اعلام می گردد. رای صادره غیابی است و ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل واخواهی در این دادگاه و سپس ظرف ۲۰ روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران می باشد.

موارد مهم لغو و سلب حضانت فرزند 

  •  حضانت طفل (نگاهداری و تربیت فرزندانت وسط پدر و مادر) هم حق و هم تکلیف ابوین است و آنها بر اساس یک الزام قانونی موظف به انجام  تکالیف مربوط به حضانت هستند. بنابراین زوجین مکلفند در طول زندگی مشترک با حمایت مادی و معنوی از فرزندان خود، شرایط مناسبی برای رشد و پرورش آنها ایجاد سازند و تا زمانی که آنها از یگدیگر جدا نشده اند و زنده هستند این امر بر عهده هر دو می باشد و شخص دیگری بر آنها تقدم ندارد.
  •  آنچه که گفته شد زمانی است که حضانت با مانعی مواجه نشده باشد و پدر و مادر صلاحیت حضانت فرزند خود را داشته باشند و خطری کودک را تهدید نسازد. زیرا در صورت بروز مانع برای حضانت قانونگذار وارد عمل شده و می تواند پدر و مادر را از این حق قانونیشان محروم سازد. زیرا آنچه در حضانت طفل ملاک است مصلحت خود طفل می باشد.
  •  قانونگذار در ماده 1173 قانون مدنی مقرر می دارد: “هر گاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر و مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه می تواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی هر تصمیمی که برای طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند.”

سوالات متداول درباره سلب حضانت فرزند

 

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس