مهریه بعد از فوت زن

0

تالیف: محبوبه شاحسینی

کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی

عضو هیات مدیره موسسه حقوقی رهپویان آتی‌نگر

 

مقدمه

تقریبا تمام مقالات حقوقی مربوط به مهریه که در این وبسایت ملاحظه کرده‌اید با تعریف مهریه شروع می‌شوند و مضمون کلی تمام آنها این است که مهریه مالی است که حق زن است و به مجرد انعقاد عقد نکاح میان زوج و زوجه پرداخت تمام آن پس از ازدواج و برقراری رابطه‌ی زوجیت بر ذمه ی زوج قرار می گیرد. اما نکته‌ای که در تعریف مهریه کمتر به آن توجه می‌شود این است که اگر پرداخت مهریه از زمان وقوع عقد نکاح و برقراری رابطه‌ی زوجیت لازم است، آیا اصولا امکان اسقاط این تکلیف از ذمه ی زوج وجود دارد؟ مثلا آیا مهریه بعد از فوت زن نیز به او تعلق می‌گیرد؟ در صورتی که پاسخ مثبت است این مهریه به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟ برای یافتن پاسخ این پرسش‌ها توصیه می کنیم این نوشته را تا انتها بخوانید.

اول از همه باید با برخی از مسائل راجع به مهریه آشنا شوید تا بهتر بتوانید پاسخی که برای سوال فوق وجود دارد را درک کنید.

مهریه با فوت زوج از ذمه ی زوج ساقط نمی‌شود

چنانچه از تعریف مهریه برمی‌آید زوجه در هر زمان که بخواهد و بدون اینکه نیاز به اقامه‌ی دلیل باشد می‌تواند مهریه‌اش را مطالبه کند و زوجه نیز در هر حالتی موظف و ملزم به پرداخت این دین خود است. با این همه در کشور ما و در میان اکثر زوج‌ها، مساله‌ی مطالبه‌ی مهریه با تقاضای طلاق پیوند خورده‌است. بنابراین این احتمال بسیار بالا است که زوجه در طول زندگی مشترک – و در حالی که زندگی او و همسرش ادامه دارد – مهریه‌اش را مطالبه نکند. به همین دلیل نیز این احتمال هم وجود دارد که زوجه فوت کند در حالی که مهریه‌‌ی همسرش را پرداخت نکرده‌ است.

در چنین مواقعی، مانند هر دین دیگری، دین مهریه نیز بعد از فوت زوج از بین نمی‌رود بلکه از محل اموال و دارایی‌های مرد – در صورتی که مالی داشته باشد – پرداخت می شود. اما در صورتی که مرد اموالی نداشته باشد که کفاف مهریه را بدهد، حق مهریه‌ی زوجه بر ذمه ی ورثه‌ی او قرارمی‌گیرد. یعنی اگر زوج وراثی داشته باشد، زوجه می‌تواند مهریه‌اش را از آنها مطالبه کند و در دادخواستی که برای مهریه ارائه می‌دهد، وراث را طرف دعوی قرار دهد.

مهریه بر ارث مقدم است

در صورتی که زوجه مهریه‌اش را به اجرا بگذارد و زوج اموالی به نام خودش نداشته باشد، اما ارثی به او رسیده باشد، پرداخت مهریه از طریق سهم‌الارث زوج صورت می‌گیرد. در صورتی که پس از پرداخت مهریه – و سایر دیون – چیزی از سهم‌الارث باقی بماند، زوج مالک مابقی آن خواهد بود.

می‌دانیم که بعد از ارائه‌ی دادخواست مهریه، زوج در صورت عدم استطاعت برای پرداخت مهریه می‌تواند ادعای اعسار نماید و در صورتی که بتواند اعسار خود ار اثبات کند، قاضی عموما حکم به تقسیط مهریه می‌دهد. اگر در چنین شرایطی و در حالی که زوج در حال پرداخت اقساط مهریه به زن است، ناگهان از جایی ارثی به او تعلق بگیرد، زوجه می تواند با معرفی این اموالِ به ارث رسیده، دوباره پرونده مهریه را به اجرا بگذارد. این دفعه زوج به دلیل اینکه صاحب اموالی است – که زوجه با سند و مدرک وجود آنها را به اثبات رسانده‌ است – دیگر نمی‌تواند دادخواست اعساربدهد و اگر این دادخواست را بدهد نیز مورد قبول قرار نمی‌گیرد و مهریه‌ی زوجه دفعتا از روی دارایی‌های موروثی مرد پرداخت می‌شود.

با ناشزه بودن یا عدم تمکین زن مهریه ساقط نمی‌شود

بسیاری از مردم فکر می‌کنند در صورتی که زوج بتواند اثبات کند که زوجه از وی تمکین ننموده و ناشزه است، پس زوج این حق را خواهد داشت که زوجه را بدون پرداخت مهریه طلاق دهد و به اصطلاح تکلیف پرداخت مهریه از ذمه ی زوج ساقط می‌شود.

همین جا بد نیست بدانید که ناشزه بودن یا عدم تمکین زوجه از زوج به معنای پیروی نکردن و تبعیت نکردن زوجه از خواسته‌ها و دستورهای مشروع و متعارف زوج است.

در حالی که این تصور درست نیست و حتی اگر عدم تمکین یا ناشزه بودن زوجه اثبات شود، باز تاثیری بر محق بودن او در مطالبه و دریافت مهریه‌اش نخواهد داشت.

قانون در مورد پرداخت مهریه حتی فراتر می‌رود و می‌گوید اگر اثبات شود که زوجه بیمار است و حتی در مواردی که زوجه به همسرش خیانت کرده و یا مرتکب جرمی شده باشد، و حتی اگر بتوان ارتکاب او به جرم و یا خیانتش را اثبات نمود، باز هم استحقاق زوجه نسبت به مهریه‌اش از بین نمی‌رود و زوج همچنان موظف به پرداخت مهریه‌ی همسر خود می باشد.

در چه مواردی زن مستحق مهریه نیست

ممکن است این سوال برایتان پیش آمده باشد که آیا واقعا در هر شرایطی زوجه مستحق دریافت مهریه است؟ و آیا شرایطی وجود ندارد که تحت آن شرایط زوجه مستحق دریافت مهریه نباشد؟

در پاسخ باید گفت بله. به طور خلاصه می‌توان گفت تنها به دلایل زیر زوج می‌تواند مهریه‌ی همسر خود را به او پرداخت نکند:

  1. زوجه با رضایت خودش مهریه‌اش را ببخشد.
  2. به شکلی ثابت شود که عقد نکاح بین زن و مرد از اساس باطل بوده‌ است (البته دراین حالت اگر رابطه‌ی زناشویی بین زوجین برقرار شده باشد، مرد باید مهرالمثل بپردازد.)
  3. به دلیل فریبکاری یا تدلیس زن، عقد ازدواج از سوی مرد فسخ شود.

 

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مساحقه، جرمی علیه زنان و راه های به اثبات رساندن این جرم

مهریه بعد از فوت زن

آیا مهریه بعد از فوت زن به او تعلق می‌گیرد؟

از مجموع تمام آنچه دربالا توضیح داده شد عجیب نیست اگر پاسخ سوال بالا مثبت باشد؛ یعنی اینکه بعد از فوت زن مهریه به او تعلق می‌گیرد. در واقع این حق زن بعد از فوتش نیز همچنان برای وی محفوظ می ماند اما چون خودش در قید حیات نیست طبیعی است که باید آن را به ورثه‌اش پرداخت نمود.

توجه به این نکته نیز حائز اهمیت است چون زوج خودش یکی از وراث زن محسوب می‌شود – البته درصورتی که پیش از فوت مرد آن دو از هم جدا نشده باشند – باید پیش از پرداخت مهریه، ابتدا سهم‌الارث خود را از روی مهریه کم کند و باقی‌مانده را بین سایر وراث تقسیم کند.

نحوه‌ی پرداخت مهریه بعد از فوت زن

تقریبا هر فردی در هنگامی که فوت می‌کند، یک‌سری مطالبات معوق و حقوقی دارد که وصول نشده‌اند؛ مهریه‌ی یک زن – که پیش از مرگ هنوز در عقد همسرش باشد و زن شرعی او محسوب شود – هم که در هنگام حیات خود آن را دریافت نکرده باشد، جزو همین حقوق وصول نشده است و پس از مرگ او باید مانند دیگر حقوق و مطالبات او به ورثه‌اش پرداخت شود.

ورثه‌ای که از مهریه‌ی زوجه ارث می‌برند در بسیاری از موارد عبارتند از: شوهر و فرزندانش و پدر و مادرش. بنابراین بر مرد واجب است که پس از مرگ همسرش سهم خود را از مبلغ مهریه کسر نموده و مطابق قانون، سهم الارث پدر و مادر و فرزندانش را نیز پرداخت نماید.

روال قانونی برای اجرا گذاشتن مهریه بعد از فوت زن

زنوجه در زمانی که در قید حیات است خودش می‌تواند برای گرفتن مهریه‌اش اقدام نماید و به اصطلاح آن را به اجرا بگذارد. برای اجرا گذاشتن مهریه هم به طور کلی دو روش وجود دارد:

-اجرا گذاشتن مهریه از طریق دادگاه

-اجرا گذاشتن مهریه از طریق اداره اجرای ثبت اسناد و املاک

تشریح و توصیف این دو روش از موضوع این نوشته خارج است و در صورتی که تمایل داشته باشید در مورد آنها بیشتر بدانید می‌توانید مقاله مهریه چیست در وبسایت موسسه حقوقی رهپویان آتی نگر را مطالعه کنید.

به هر حال آن چیزی که به بحث ما دراین نوشته مربوط می‌شود این است که ورثه‌ی زوجه درصورتی که بخواهند مهریه‌ی او را بعد از فوتش به اجرا بگذارند باید به دادگاه یا اداره اجرای ثبت اسناد مراجعه نموده و دقیقا همان روالی را که زوجه برای دریافت مهریه‌اش باید طی کند، پشت سر بگذارند تا بتوانند مهریه‌ی او را وصول نمایند.

توجه داشته باشید که برای مطالبه مهریه پس از فوت زوجه لازم است که تعداد و هویت وراث از طریق انحصاروراثت و به شکل رسمی و قانونی مشخص شود. در واقع وراث – یا نماینده‌ی قانونی آنها – برای اجرا گذاشتن مهریه باید برگه‌ی انحصار وراثت به همراه داشته باشند.

پرداخت مهریه عندالاستطاعه بعد ازفوت زن

با وجود اینکه درنفس تعریف اولیه از مهریه این نکته به طور واضح و آشکار بیان شده که پرداخت مهریه به محض درخواست زوجه ، برای زوج واجب است اما سال‌ هاست که با ورود اصطلاح «مهریه عندالاستطاعه» به سندهای ازدواج مهریه در برخی موارد تعریف متفاوتی پیدا کرده است. «مهریه عندالاستطاعه» دیگر آن معنا را درخود مستتر ندارد به این مفهوم که زوجه هر وقت که بخواهد نمی‌تواند مهریه‌اش را مطالبه کند؛ در واقع با پذیرش عندالاستطاعه بودن مهریه، زوجه پذیرفته‌ است که نمی‌تواند هر وقت خواست مهریه‌اش را دریافت کند. به طور خلاصه «مهریه عندالاستطاعه» به این معناست که پرداخت مهریه برای زوج تنها در زمانی که توانایی و استطاعت مالی لازم برای این کار را داشته باشد، بر او واجب می‌شود.

بنابراین زوحه تنها زمانی می‌تواند مهریه‌اش را مطالبه کند و یا آن را به اجرا بگذارد که نه تنها از استطاعت مالی شوهرش اطمینان داشته‌ باشد بلکه بتواند با مدارک مستدل صحت ادعای خودش را به دادگاه اثبات کند.

توجه داشته باشید که همینطور که زوجه وقتی در قید حیات است تنها با در نظر گرفتن شرایط بالا است که می‌تواند مهریه‌اش را به اجرا بگذارد و آن را دریافت کند، وقتی در قید حیات نیست نیز ورثه‌ی او باید از استطاعت مالی زوج اطمینان حاصل کنند و سپس برای مطالبه‌ی مهریه و دریافت آن اقدام نمایند.

Money in a shopping cart

 

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  جرايم مرتبط با حيوانات

پرداخت مهریه عندالمطالبه بعد ازفوت زن

همانطور که در قسمت قبل هم توضیح داده شد در نفس تعریف مهریه این حقیقت نهفته است که زوجه هر وقت که بخواهد می‌تواند مهریه‌اش را از شوهرش بگیرد و زوج نیز موظف به پرداخت آن است. و باز هم همانطور که در قسمت قبل تشریح شد «مهریه عندالاستطاعه» این تعریف را بر هم زده‌ است. به همین دلیل در مقابل، اصطلاح «مهریه عندالمطالبه» وجود دارد که دقیقا همان تعریف اولیه از مهریه در مورد آن صدق می‌کند. یعنی به طور خلاصه «مهریه عندالمطالبه» مهریه‌ای است که به محض مطالبه زن، پرداخت آن بر مرد واجب می‌شود. در واقع زوجه در هر زمانی که اراده کند می‌تواند مهریه‌اش را اجرا گذارد و پرداخت یا عدم پرداخت آن توسط شوهر ارتباطی با استطاعت مالی‌اش ندارد. حتی اگر زوج مهریه‌ی عندالمطالبه را پرداخت نکند زوجه این حق را دارد که از حق حبس خود استفاده کند و تمکین نکند.

دقیقا عین این شرایط در زمانی که زوجه فوت کرده و دیگر در قید حیات نیست و ورثه‌ی او صاحب مهریه‌اش هستند هم صدق می‌کند؛ یعنی ورثه‌ی زوجه ، در صورتی که زوجه مهریه‌اش را قبل از فوت دریافت نکرده باشد و تا قبل از فوت هم در عقد همسرش بوده باشد، مانند خود زوجه می‌توانند در هر زمان که خواستند «مهریه عندالمطالبه» را به اجرا گذارند و برای دریافت آن اقدام نمایند.

در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیازبه هرگونه مشاوره در زمینه‌های حقوقی، حتما با کارشناسان حقوقیِ موسسه حقوقی رهپویان آتی‌نگر تماس بگیرید. همچنین می‌توانید سوالات خود در امور مربوط به مهاجرت به خصوص مهاجرت به کشورهای استرالیا وکانادا را  با کارشناسان مهاجرتی موسسه مهاجرتی رهپویان مهاجر عنوان کنید. این دو موسسه در کنار هم هولدینگ رهپویان مهاجر آتی نگر را تشکیل می‌دهند که یک هولدینگ حقوقی مهاجرتی است.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس