مزایده چیست و نکات حقوقی آن

0

از لحاظ لغوی واژه مزایده به این گونه در فرهنگ لغت معین معنا گردیده است:

برای فروش قرار دادن چیزی به گونه ای که هر خریداری که مبلغ بیشتری پیشنهاد داد، به او فروخته گردد.
از لحاظ حقوقی؛ به نوعی از معامله و فروش اموال منقول و غیر منقول شخصیت حقوقی یا حقیقی اطلاق می‌گردد که با ساز و کاری حقوقی و شرایطی مطابق قانون به مرحله اجرا می‌رسد.
با عنایت به این تعریف به خوبی مشخص میگردد که؛ تشریفات قانونی و رعایت ساز و کار حقوقی در مورد اجرای مزایده دارای اهمیت ویژه‌ای می‌باشد و اساسا؛ مزایده‌‌ای که ساختار قانونی را رعایت نکرده باشد، دارای ارزش حقوقی و وجاهت قانونی نمی‌باشد.
بها و قیمت پایه مزایده به واسطه کارشناسی نماینده رسمی دادگستری تعیین شده و خریداران با رعایت تشریفات قانونی، اقدام به ارائه قیمت پیشنهادی خود برای اموال مورد نظر می نمایند و فروشنده( شخص حقیقی یا حقوقی) با بررسی قیمت‌های پیشنهادی، اقدام به انتخاب بالاترین قیمت پیشنهاد شده به عنوان خریدار می‌‌‌نماید.

انواع مزایده

Private Auction یا مزایده خصوصی
در این نوع از مزایده هر فردی که کالای به مزایده گذاشته شده را خریداری می‌کند به عنوان بی نام شناخته می شود. به عبا رت دیگر، مشخصات پیشنهاد دهنده قیمت مخفی است. دلیل مخفی بودن نام پیشنهاد دهنده در این نوع مزایدات مسائل امنیتی است، مانند مزایده برای نقاشی های معروف یا جواهرات عتیقه.

Public Auction  یا مزایده عمومی
نام پیشنهاد دهندگان قیمت در مزایده عمومی مشخص است و هر فردی می‌تواند در مزایده شرکت کند.

English Auction یا مزایده انگلیسی و یا استاندارد
در مزایده استاندارد، خریداران برای خرید یک کالا با پیشنهاد قیمت بالاتر از قیمت پیشنهادی قبلی با یکدیگر رقابت می‌کنند. این نوع از مزایده را می توان مرسوم ترین شیوه مزایده دانست که به حراج نیز معروف است.

Dutch Auction یا مزایده هلندی و یا چینی
در مزایده از نوع هلندی، مزایده گزار مزایده را با بالاترین قیمتی که مورد نظرش است، آغاز می کند. سپس از قیمت مرتباً کاسته شده تا زمانی که خریداری برای قیمت پیشنهادی یافت شود یا اینکه قیمت به حداقل قیمت از پیش تعیین شده برسد.

Combinatorial Auction یا مزایده ترکیبی
بسته خرید به معنای چند کالایی است که خریداران به مجموعه آن ها نیاز دارند و لذا در جریان این نوع مزایده، مجموعه ای از کالاها که مورد نیاز خریدار است به حراج گذاشته می شود. چرا که اگر خریدار مجبور باشد برای هریک از کالاهای درون سبد به طور جداگانه در مزایده شرکت کند، ممکن است که دچار ضرر و خسران شود.

The Time-Interval Auction یا مزایده در زمان محدود
مزایده در زمن محدود از نظر ساختاری کاملا شبیه به مزایده انگلیسی است، اما مزایده در یک زمان مشخص پایان می‌یابد. در برخی موارد مدت مزایده چند روز و یا چند هفته به طول می‌انجامد.

Exchange Auction یا مزایده مبادله ای
شرکا که شامل تعدادی از خریداران اصلی و حرفه‌ای هستند، بر کار مزایده نظارت می‌کنند تا کسی تخلف نکند.

Sale Auction یا مزایده فروشی
برای اقلام هنری و کالاهایی به کار می‌رود که تنها یک نوع از آن ها وجود دارد.

Dealer Auction یا مزایده دلالی
این نوع از مزایده برای اشیاء خاص جهت کلکسیون، ماشین و یا ماشین آلات به کار می ‌رود.

مزایده همزمان یا مزایده ژاپنی
در این مزایده تمامی پیشنهادات در یک لحظه ارائه شده و پیشنهاد دهندگان با انگشتان دست، مبلغ پیشنهادی خود را اعلام می ‌کنند. مزایده همزمان معمولا برای کالاهایی انجام می ‌شود که فروش سریع آن ها مطلوب است.

مزایده چیست و نکات حقوقی آن

شاخص های مزایده

شاخص هایی که جهت مزایده در نظر گرفته می شود شامل پارامترهایی برای کالا، پیشنهاد، اقلام پیشنهادی و زمان مزایده می شود.
کالا می تواند دارای قیمت نامشخص (مخفی از عموم) باشدو یا دارای قیمت مشخص باشدیا دارای قیمت وابسته باشد.
    پیشنهاد می تواند به گونه ای باشد که:
– همه پیشنهاد دهندگان از سایر پیشنهاداتی که ارائه می شود با خبر باشند که به آن اصطلاحا سرباز می گویند.
– پیشنهادات می تواند همچنین به صورت سربسته باشد، یعنی پیشنهاد دهنگان از سایر پیشنهادات بی خبر باشند.
    پیشنهادات پیشنهاد کنندگان می تواند:
– دارای سیر صعودی باشد.
– دارای سیر نزولی باشد.
– با اولین پیشنهاد به پایان برسد.
    اقلام پیشنهادی می تواند:
یکی باشد، چند قلم کالای مشابه، چند قلم کالای غیر مشابه یا سبدی از کالاهای مختلف باشد.
    زمان مزایده می‌تواند :
– محدود باشد.
– نامحدود و پایان آن در اختیار مزایده گزار باشد.
– نامحدود و پایان آن با پیروزی یک پیشنهاد دهنده تعیین گردد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  حبس تعلیقی چیست و شرایط حبس تعلیقی چگونه است؟

چه اصطلاحاتی در مزایده کاربرده دارد؟

فروشنده: در مزایده فروشنده به شخصی اطلاق می‌شود که کالای خود را جهت فروش به صورت فوری یا مزایده معرفی نموده و به خریداران عرضه می‌‍نماید.

خریدار: شخصی اعم از حقیقی یا حقوقی که در مزایده بالاترین قیمت را جهت خرید کالا پیشنهاد داده و یا اعلام می‌کند که تمایل دارد کالای عرضه شده جهت فروش را خریداری کند.

قیمت پایه: حداقل قیمتی است که فروشنده حاضر است کالای خود را به آن قیمت بفروشد و در ابتدای مزایده اعلام می‌کند که این قیمت معمولا توسط کارشناس رسمی تعیین می‌شود.

قیمت پیشنهادی: قیمتی است که خریدار به عنوان حداکثر قیمتی که حاضر است برای کالا بپردازد اعلام می‌کند.

فروش کالا: در واقع به معنای توافق فروشنده و خریدار جهت معامله کالا به قیمت فروش فروش کالا گفته می‌شود.

قیمت فروش: فروش فوری همان قیمتی است که فروشنده از ابتدا به عنوان قیمت کالا اعلام نموده است، اما در مزایده برابر است با مبلغی معادل بالاترین قیمت قبل از مبلغ پیشنهادی برنده مزایده به اضافه مقدار پله افزایش.

کاربرد مزایده

برعکس مناقصه، در خصوص مزایده قانون خاصی وجود ندارد و از شرایط مربوط به مناقصه درمورد آن استفاده می‌گردد، ولی قوانین مختلف موادی را به‌صورت پراکنده، به شرایط مزایده اختصاص داده‌اند.
مواد ۱۱۳ الی ۱۳۶ قانون اجرای احکام مدنی، به شرایط انجام مزایده اشاره دارند. همچنین با توجه به ماده‌ی ۳۴ قانون ثبت، مزایده در معاملات شرطی و رهنی هم کاربرد دارد. درصورتی‌ که بدهکار در ازای بدهی خود مالی را به‌ رهن گذاشته باشد و ظرف مهلت مقرر نتواند بدهی خود را پرداخت کند، طلبکار می‌تواند اجرای مزایده را برای فروش ملک مورد رهن به میزان طلب خود تقاضا کند. آیین‌نامه‌ی اجرای مفاد اسناد رسمی چگونگی فروش و شرایط آن را مشخص کرده است.

برخی از کاربردهای مزایده عبارتند از:

  • مطالبه مهریه از جانب زوجه: در مواردی که زوجه اقدام به اجرای مهریه خود نماید؛ بخش اجرای احکام دادگستری اقدام به توقیف مال زوج و در صورت عدم پرداخت مهریه از جانب زوج؛ مراحل برگزاری مزایده و وصول مهریه زوجه را در دستور کار قرار می‌دهد.
  • ورشکستگی شرکت: در مواردی که شرکت اعلام ورشکستگی نماید و توان پرداخت دیون و اجرای تعهداتش را نداشته باشد؛ مدیر تصفیه با تنظیم فهرستی از اموال و دارایی‌های شرکت، نسبت به برگزاری مزایده و فروش این اموال بر اساس تشریفات قانونی اقدام می‌نماید.
  • پرونده‌های کیفری: بر اساس ماده‌ی ۵۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری و قانون نحوه‌ی اجرای محکومیت مالی؛ در موارد پرداخت حقوق شاکی یا جزای نقدی می ‌توان از مزایده استفاده نمود.
  • اموال فرسوده ادارات و سازمان های دولتی: یکی دیگر از کاربردهای مزایده؛ در خصوص فروش اموال، تجهیزات و ماشین آلات ادارات و سازمان‌ها می‌باشد.

تفاوت مزایده با مناقصه

در مزایده همیشه به دنبال بیشترین و بالاترین قیمت پیشنهادی هستیم، درحالی که در مناقصه کاملا برعکس است و کمترین قیمت پیشنهادی برنده مناقصه خواهد بود.

در مزایده هدف از آن، فروش مال یا اموال به بالاترین خریدار است درحالی که در مناقصه هدف از آن خرید و فروش و انتقال مالکیت نیست، بلکه هدف از آن انجام دادن کار یا خدماتی توسط موسسات یا شرکت های ارائه دهنده خدمات می باشد.

برای مثال شهرداری قصد دارد برای تجهیز و مرمت ایستگاه های مترو بدون آنکه خود وارد عمل شده اقدام نماید. در این صورت با برگزاری مناقصه و تعیین دقیق خواسته های خود انجام این امور را به شرکتی واگذار نماید که با کمترین وجه حاضر به انجام این خدمات باشند.

مناقصه نیز همانند مزایده دارای تشریفات و مراحل مختلفی می باشد.

مزایده چیست و نکات حقوقی آن

انجام مزایده به حکم قانون

همانگونه که بیان کردیم، مزایده امکان دارد به صورت اختیاری و توسط هرکدام از اشخاص حقیقی یا حقوقی انجام گیرد یا اینکه دادگاه در مواردی به حکم قانون دستور انجام مزایده برای فروش مال را صادر نماید.
در این بخش به ذکر چند مورد از مواردی که قانون انجام مزایده را الزامی دانسته است می پردازیم.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات مزاحمت برای بانوان چیست؟

– مطابق با قانون تجارت و قانون تصفیه امور ورشکستگی؛

اگر تاجری که حکم ورشکستگی آن صادر شده باشد پس از رسیدگی به حساب های وی ، به جهت فروش اموال و پرداخت طلب طلبکاران ، از طریق مزایده اقدام خواهد شد.

_مطابق با قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی و قانون اجرای احکام مدنی؛

چنانچه شخصی به موجب حکم دادگاه، محکوم به پرداخت مالی شود و از اجرای آن خودداری نماید، به درخواست محکوم له (منظور کسی است که حکم به نفع صادرشده است) با معرفی اموال شخص محکوم با برگزاری مزایده نسبت به فروش آن اقدام نموده و از محل آن نسبت پرداخت حق محکوم له اقدام می شود.

_مطابق با اصلاحیه قانون تجارت در خصوص شرکت های سهامی؛

در هر موقع که شرکت بخواهد تمام یا قسمتی از مبلغ پرداخت نشده سهام را مطالبه کند باید مراتب را از طریق نشر آگهی در روزنامه ‌کثیرالانتشاری که آگهی‌های مربوط به شرکت در آن منتشر می‌شود به صاحبان فعلی سهام اطلاع دهد و مهلت معقول و متناسبی برای پرداخت مبلغ ‌مورد مطالبه مقرر دارد
پس از انقضاء چنین مهلتی هر مبلغ که تادیه نشده باشد نسبت به آن خسارت دیر کرد از قرار نرخ رسمی بهره به علاوه چهار ‌درصد در سال به مبلغ تادیه نشده علاوه خواهد شد. 
پس از اخطار از طرف شرکت به صاحب سهم و گذشتن یک ماه اگر مبلغ مورد مطالبه و خسارت تأخیر آن تماماً پرداخت نشود شرکت این گونه سهام را در صورتی که در بورس اوراق بهادار پذیرفته شده باشد از طریق بورس وگرنه از طریق مزایده به ‌فروش خواهد رسانید.

اقدامات قانونی که در برگزاری مزایده می بایست صورت گیرد

جهت انجام مزایده قانون اجرای احکام مدنی یک سری تشریفات و رعایت مدت زمان هایی را الزامی دانسته است. این موارد عبارتند از:
در آگهی مزایده حتما می بایست مواردی همچون؛ نام و نام خانوادگی صاحب ملک، محل وقوع ملک و توصیف اجمالی آن و تعیین اینکه ملک محل سکونت یا کسب یا پیشه و یا تجارت یا زراعت و غیره است، تعیین اینکه ملک ثبت شده است یا نه، تعیین اینکه ملک در اجاره است یا نه و اگر در اجاره است مدت و میزان اجاره.، تصریح به اینکه ملک مشاع است یا مفروز و چه مقدار از آن فروخته می شود، تعیین حقوقی که اشخاص نسبت به آن ملک تحت هر عنوان دارند.، قیمتی که مزایده از آن شروع می شود.
ساعت و روز و محل مزایده و…
به علاوه بایستی موعد فروش طوری تعیین گردد که فاصله بین انتشار آگهی و روز مزایده بیشتر از یک ماه و کمتر از ده روز نباشد.
پس از برگزاری مزایده، مامور اجرا حکم می تواند حداقل۱۰ درصد مبلغ بالاترین مبلغ پیشنهادی را نقدا دریافت کند؛ در این صورت، برنده مزایده باید بقیه آن را تا یک ماه از تاریخ مزایده پرداخت کند.
چنانچه خریدار در این مدت یک ماهه، بقیه مبلغ را نپردازد، هزینه های آگهی مجدد و… از آن برداشته می شود و بقیه مبلغ به صندوق دادگستری واریز می شود و مزایده تکرار می شود.
در نهایت تحویل مال به خریدار مستلزم پرداخت کل مبلغ می باشد.

آیا می توان به مزایده انجام شده اعتراض کرد؟

طبق قانون اجرای احکام مدنی؛ در صورتی که شرایط قانونی لازم برای انجام مزایده رعایت نشود، درصورت اطلاع یا شکایت، مقام قضایی، حکم به ابطلان مزایده خواهد داد.

درصورت عدم انجام تعهدات برنده مزایده، آیا وی مسئولیتی خواهد داشت؟

چنانچه برنده مزایده ظرف مدت مشخص اقدام به پرداخت مبلغ مزایده ننماید، مبلغی که وی به عنوان ضمانت پرداخته بود بابت خسارت ضبط خواهد شد.

قوانین پیرامون:

قانونگذار به مواد قانونی قانون اجرای احکام مدنی جمهوری اسلامی ایران اکتفا کرده و قوانینی را وضع کرده است.
برخی از مواد مهم قانون اجرای احکام مدنی به شرح ذیل می باشند:
ماده 115 : «اگر از طرف دولت یا شهرداری محلی برای فروش اموال منقول معین شده باشد فروش در آن محل به عمل می‌آید و اگر محلهایی که‌ معین شده است متعدد باشد فروش در محل به عمل می‌آید که برای منافع محکوم‌ علیه ترجیح داده باشد و تشخیص این امر با مدیر اجرا است. هرگاه از‌‌ طرف دولت یا شهرداری محلی برای فروش معین نشده باشد محل فروش را مدیر اجراء معین می‌کند.»
ماده 116 : «در مواردی که حمل اموال منقول به محل دیگری مخارج زیاد داشته باشد اشیاء توقیف شده در محلی که حفظ می‌شده به فروش‌ می‌رسد.»
ماده 118 : «آگهی فروش (آگهی مزایده) باید در یکی از روزنامه‌های محلی یک نوبت منتشر شود.»
ماده 119 : «موعد فروش باید طوری معین شود که فاصله بین انتشار آگهی و روز فروش بیش از یک ماه و کمتر از ده روز نباشد.»
ماده 122 : «در آگهی فروش مال منقول نکات ذیل تصریح می‌شود: 1 – نوع و مشخصات اموال توقیف شده. 2 – روز و ساعت و محل فروش. 3 – قیمتی که مزایده از آن شروع می‌شود.»
ماده 128 « مزایده از قیمتی که به ترتیب مقرر در مواد 73 تا 75 معین شده شروع می‌شود و مال متعلق به کسی است که بالاترین قیمت را قبول کرده‌ است.»
ماده 133 : «تاریخ فروش و خصوصیات مال مورد فروش و بالاترین قیمتی که پیشنهاد شده و اسم و مشخصات خریدار در صورت‌ مجلس نوشته‌ شده و به امضاء خریدار می‌رسد.»
ماده 136 : «در موارد زیر فروش از درجه اعتبار ساقط و مزایده تجدید می‌شود: 1 – هر گاه فروش در غیر روز و ساعت معین یا در غیر محلی که به موجب آگهی تعیین گردیده به عمل آید. 2 – هر گاه کسی را بدون جهت قانونی مانع از خرید شوند و یا بالاترین قیمتی را که خواسته است رد نماید. 3 – در صورتی که مزایده بدون حضور نماینده دادسرا باشد. 4 – در صورتی که خریدار طبق ماده 127 ممنوع از خرید بوده باشد. ‌شکایت راجع به تخلف از مقررات مزایده در موارد مذکور ظرف یک هفته از تاریخ فروش به دادگاه داده می‌شود و قبل از انقضای مهلت مذکور یا قبل از‌اتخاذ تصمیم دادگاه (‌در صورت وصول شکایت) مال به خریدار تسلیم نخواهد شد.»

مزایده چیست و نکات حقوقی آن

چگونه برنده مزایدات باشیم؟

چنانچه قصد شرکت در مزایده را دارید، علاوه بر آگاهی از این‌که مزایده چیست و شرایط آن به چه صورت است، بایستی نسبت به شرکت در مزایدات نیز آگاهی داشته باشید. وجود یک فرد کار بلد و مجرب در هر فعالیتی، راه موفقیت را هموار و امکان موفقیت را بالاتر  خواهد برد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  منظور از مهدورالدم چیست و در قانون مجازات جدید چه شرایطی دارد؟

جهت برنده شدن در مزایدات نیز آگاهی شرط اول است. اما چنانچه بخواهیم به تکنیک‌هایی برای برنده شدن در مزایدات اشاره کنیم، می‌توان گفت مرحله اول در پیشی گرفتن از رقبای شرکت کننده در مزایده، آگاهی از زمان برگزاری مزایدات است. همانگونه که اطلاع دارید امروزه همه پروژه‌های پر سود از طریق برگزاری مزایده، مناقصه و استعلام برگزار می شود. پس چنانچه می‌خواهید این پروژه‌ها را از دست ندهید، حتما باید حواستان به مزایدات و استعلام‌های درحال برگزاری باشد.

مرحله دوم برای برنده شدن در مزایدات، کسب اطلاعات صحیح و کامل در مورد هر معامله کاری است. اطلاعاتی نظیر محل برگزاری، مدت مقرر برای اعلام آمادگی و یا میزان مبلغ تضمین شرکت در این پروژهها و… . این موارد به شما کمک خواهد کرد تا با سنجیدن شرایط خود، تصمیم درستی برای شرکت کردن در این پروژه‌ها بگیرید.

مرحله بعد، شناسایی شرایط شرکت در  مزایده مورد نظر میباشد. چرا که هر مزایده ای، شرایط خاص خویش را دارد. شرایطی که قبلا توسط مزایده گزار تعیین گردیده است.

قدم بعدی جمع آوری سریع و با دقت مدارک مورد نیاز و تحویل به موقع آن به مزایده گزار است.

بسیاری از افرادی که به عنوان رقیب شما در مزایده شرکت می‌کنند، به دلیل غفلت از همین مرحله و دیر رساندن مدارک، از دور رقابت حذف می شوند. بایستی بدانید اغلب مناقصات و مزایدات تمدید نمی‌شوند و امکان تصحیح مدارک و یا ارائه مدارک به طور کامل وجود نخواهد داشت. در نهایت، شما کارتان را انجام داده اید و حالا باید منتظر باشید تا نتایج اعلام گردد. معمولا برای هر پروژه سه برنده اعلام می‌شود که در ابتدا از برنده شماره یک برای انجام ادامه روند معامله دعوت می شود اما اگر برنده اول پاسخگویی مناسب نداشته باشد، به سراغ برنده دوم و بعد از آن برنده سوم می روند.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس