مجازات کلاهبرداری اینترنتی

0

تقریبا از وقتی که خرید و فروش در میان انسان‌ها ترویج پیدا کرد، کلاهبرداری یا به عبارتی فریب دیگران، برای گرفتن اموال آنها پدید آمد؛ امّا هنگامی که تکنولوژی پیشرفت کرد و جابه جایی وجه به صورت مجازی توسعه پیدا کرد، روش جدیدی با عنوان کلاهبرداری اینترنتی به وجود آمد. برای آنکه مطلع شوید کلاهبرداری اینترنتی چیست و مجازات کلاهبرداری اینترنتی چگونه است در این مقاله ما را همراهی نمایید.

تعریف کلاهبرداری اینترنتی

برخی اوقات سارقان از طریق اینترنت تلاش می‌کنند اطلاعات مالی دیگران مانند شناسه کارت بانکی یا رمز عبور یا حساب بانکی را به دست بیاورند و با به کارگیری آنها اموال مردم را به نفع خود ثبت نمایند؛ در این روش به طور معمول از بی‌توجهی و ناآگاهی شخص مال‌باخته استفاده می‌گردد.

به عبارتی می‌توان بیان کرد که هر عملی که در بستر اینترنت به سوء استفاده از دیگران ختم گردد که در نتیجه آن مال یا وجهی در بستر اینترنت از حساب او کسر می‌شود، کلاهبرداری اینترنتی نامیده می‌شود. این کلاهبرداری‌ها بیشتر از راه درگاه‌های جعلی و با ترغیب قربانی انجام می‌شود؛ مثلا: عکس کالای ارزان‌تر از حد معمولی را به مشتری نشان داده و او را برای خرید به سامانه‌ای که طراحی کرده‌اند، هدایت می‌کنند تا اطلاعات حساب خود را وارد کند و با استفاده از آن اطلاعات، کارت بانکی افراد را خالی می‌کنند.

تعریف کلاهبرداری اینترنتی در قانون

در ماده ۱۳ از قانون جرائم رایانه‌ای ضمن اینکه مصادیق کلاهبرداری اینترنتی بیان شده، برای آن مجازات هم تعیین شده است. بر اساس این قانون استفاده از اینترنت یا سامانه‌های مخابراتی، برای محو کردن و متوقف کردن اطلاعات دیگران یا ایجاد داده‌های جعلی و یا ایجاد اختلال در اطلاعات مالی دیگران به صورتی که فرد مجرم آن را به مالکیت خود درآورد، کلاهبرداری اینترنتی محسوب می‌شود.

قانون تجارت الکترونیک نیز در ماده ۶۷ تعریفی مشابه را بیان کرده است که طبق آن اگر شخصی در پوشش مبادلات الکترونیک با استفاده غیرقانونی از برنامه‌ها، پیام‌ها و سیستم‌های رایانه‌ای و ابزارهای ارتباط از دور، به اطلاعات مالی و غیرمالی دیگران ورود کند یا داده‌ها را متوقف کند و یا به هر طریقی اموال آنها را به نام خود یا دیگری ثبت کند، کلاهبرداری اینترنتی انجام داده است.

نحوه کلاهبرداری اینترنتی

روش کلاهبرداری اینترنتی با کلاهبرداری سنتی متفاوت میباشد. به این گونه که برخلاف کلاهبرداری سنتی که در آن مستقیماً شخص تحت تاثیر قرار میگیرد و اغفال می گردد، در کلاهبرداری اینترنتی مرتکب با به کارگیری سیستم های رایانه ای و اینترنتی و به وجود آوردن اختلال در سیستم های پردازش، باعث گمراه شدن فرد گردیده و وجه یا امتیاز یا منفعتی را از این روش به دست می آورد. به عنوان مثال در هنگام استفاده از اینترنت، بایستی دقت کنید که آدرس سایتی که وارد آن می شوید دقیقاً همان آدرس معتبر باشد. مثلاً وقتی برای پرداخت های اینترنتی به درگاه بانکی هدایت می شوید، ابتدا و قبل از وارد کردن اطلاعات کارت خود آدرس سایت را چک کنید، زیرا یک نقطه یا حرف هم که جا به جا گردد می توانند اطلاعات حساب شما را هک نمایند و موجودی حساب شما را خالی کنند. شما با این اقدام از کلاهبرداری خرید اینترنتی جلوگیری می کنید.

انواع کلاهبرداری اینترنتی

همان طور که میدانید قابلیت های اینترنت گسترده است و تا به امروز راه های گوناگونی نیز جهت کلاهبرداری اینترنتی به وجود آمده که افرادی که این فضا را اداره می کنند بسیاری از آنان را شناسایی کرده و همیشه راه هایی جهت مقابله با آنها پیدا کرده‌اند تا کسی قادر نباشد به اطلاعات شخصی سایر افراد دسترسی پیدا کند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  قرار ملاقات با زندانی چگونه است؟

به علاوه در کشورهایی که از فضای مجازی استفاده می‌شود، نوعی پلیس جهت مقابله با کلاهبرداری وجود دارد، مانند پلیس فتا در ایران که همیشه روش هایی برای کشف و برخورد با این اعمال مجرمانه دارد امّا با این حال هنوز هم کلاهبرداران با فریب قربانیان خود روش هایی برای کلاهبرداری اینترنتی دارند که در ادامه مهم‌ترینِ آنها را بیان خواهیم کرد:

مجازات کلاهبرداری اینترنتی

جعل هویّت:

شاید آسان‌ترین روش برای کلاهبرداری اینترنتی جعل هویت باشد، به این معنا که کلاهبردار خود را به عنوان فرد دیگری برای جلب اعتماد قربانی، معرفی می‌کند و با این کار به اطلاعات او دست پیدا می‌کند؛ معمولا برای این کار شماره تلفن شخص دیگری را جعل می‌کنند یا ایمیل، وب‌سایت یا صفحه اجتماعی شخصی را هک می‌کنند (یعنی کنترل آن را به دست می‌گیرند).

به عنوان مثال دیده شده که فردی با استفاده از شماره، وب‌سایت یا صفحه مجازی فردی، اقدام به انتقال وجه یا مال از کیف پول یا حساب او می‌کند.

فیشینگ:

این روش هم نوعی جعل هویت محسوب می‌گردد بدین صورت که کلاهبردار، سایت یا درگاهی بسیار شبیه به سایتی معتبر طراحی می‌کند و از طریق آن از دیگران سوء استفاده می‌کند؛به عنوان مثال کافی است که آدرسی شبیه به آدرس سایت فروشگاهی معتبر یا سامانه‌ای دولتی طراحی گردد و مخاطبان متوجه تفاوت آن نشده و جهت خرید و ثبت نام، اطلاعات شخصی خویش را در آن وارد کنند.

اسکیمینگ:

این روش از کلاهبرداری اینترنتی مختص کارت‌های بانکی میباشد که معمولا به وسیله دستگاه‌های کارت‌خوان سیّار انجام می‌گردد؛ در این روش، فرد کلاهبردار قطعه‌ای سخت افزاری به نام اسکیمر را روی کارت‌خوان نصب میکند و هنگامی که مشتری از کارت خویش جهت خرید استفاده می‌کند، اطلاعات آن نظیر شماره حساب و رمز ورود را ثبت می‌کند و بعد از آن به آسانی مبالغ داخل آن را برمی‌دارد. البته این روش به طور دقیق کلاهبرداری اینترنتی محسوب نمی‌گردد. بنابراین جهت طرح شکایت میبایست به دادسراهای عمومی مراجعه نمود.

روش تطمیع:

در این روش تلاش بر این میباشد که اشخاص قربانی از طریق خدمات یا محصولات بسیار ارزان و با کیفیت بسیار بالا فریب بخورند، در این روش خریدار به تصور آنکه در حال خرید بسیار موفق با هزینه بسیار پایین است خود را ملزم می‌کند که به هر طریقی اطلاعات حساب خود را در اختیار فروشنده قرار دهد، غافل از اینکه سایت مورد نظر طعمه‌ای بیش نبوده است.

نرم‌افزار جعلی:

روش متداول دیگر دانلود و نصب کردن نرم‌افزارهای جعلی میباشد، به عنوان مثال افراد به محض ورود به یک سایت، به صفحه‌ای جهت دانلود و نصب نرم‌افزار در گوشی همراه یا کامپیوتر خود هدایت می‌گردند و به محض انجام این عمل اطلاعات بانکی آنان به دزدیده می شود.

رسیدساز جعلی:

راه دیگری جهت کلاهبرداری اینترنتی وجود دارد که در آن نرم‌افزاری جعلی مشابه نرم‌افزارهای پرداخت، طراحی می‌گردد و زمانی انجام می‌شود که کلاهبردار بخواهد در ازای خرید یا خدمتی، مبلغی را برای شخص دیگری واریز نماید؛ این نرم‌افزار رسید پرداخت و شماره پیگیری صادر می‌کند اما در واقع هیچ مبلغی به حساب فرد قربانی واریز نمی‌گردد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  ازدواج هایی که مجرمانه و باطل است

ایمیل و پیامک خدماتی جعلی:

گاهی ایمیل یا پیامکی مبنی بر ارائه خدمات مختلف برای افراد ارسال می‌شود و از آنها می‌خواهد تا اطلاعات شخصی خود را ارسال کنند که هدف از این کار دستیابی به اطلاعات مالی افراد است تا به وسیله آن کلاهبرداری صورت بگیرد.

خرید جعلی:

پیش از این اشاره کردیم که ممکن است در بستر فضای مجازی عکس محصولی به مشتری نشان داده شود که بسیار باکیفیت بوده و به واسطه‌ی هزینه بسیار کم محصول مشتریان به درگاهی جعلی برای پرداخت مبلغ هدایت شوند که این نیز برای دزدیدن اطلاعات بانکی آنها و از مصادیق کلاهبرداری اینترنتی است.

مصادیق جرم کلاهبرداری رایانه ای

قانون گذار در مواد 13 قانون جرائم رایانه ای مصوب 1388 و ماده 67 قانون تجارت الکترونیک مصوب 1382 به مبحث کلاهبرداری اینترنتی پرداخته است . در این ماده های قانونی مصادیق کلاهبرداری رایانه ای نام برده شده که مصادیق آن به شرح زیر هستند :

ماده 13 قانون جرائم رایانه ای مصوب 1388 برابر با ماده 741 قانون تعزیرات  : “هر کس به طور غیر مجاز از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی با ارتکاب اعمالی از قبیل محو ، ایجاد یا متوقف کردن داده ها یا مختل کردن سامانه وجه یا مال یا منفعت یا خدمات یا امتیازات مالی برای خود یا دیگری تحصیل کند علاوه بر رد مال به صاحب آن به حبس از یک تا پنج سال یا جزای نقدی از بیست میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد .”

ماده 67 قانون تجارت الکترونیک مصوب 1382 : ” هر کس در بستر مبادلات الکترونیکی با سوء استفاده و یا استفاده غیر مجاز از داده پیام ها ، برنامه ها و سیستم های رایانه ای و وسایل ارتباط از راه دور و ارتکاب افعالی نظیر ورود ، محو ، توقف داده پیام ، مداخله در عملکرد برنامه یا سیستم رایانه ای و غیره دیگران را بفریبد و یا سبب گمراهی سیستم های پردازش خودکار و نظایر آن شود و از این طریق برای خود یا دیگری وجوه اموال یا امتیازات مالی تحصیل کند و اموال دیگران را ببرد مجرم محسوب و علاوه بر رد مال به صاحبان اموال به حبس از یک تا سه سال و پرداخت جزای نقدی معادل ماخوذه محکوم می شود .”

مجازات کلاهبرداری اینترنتی

همانگونه که مشاهده می کنید قانونگذار رفتارهایی که به وسیله آنان جرم کلاهبرداری اینترنتی انجام می گردد را مثال زده است که به طور جداگانه از قرار زیر میباشند:

1-ورود : منظور از ورود ، وارد کردن اطلاعات در رایانه برای پردازش میباشد . به عنوان مثال وارد کردن اطلاعات به سیستم رایانه ای بانک و موسسات مالی و اعتباری و واریز یا انتقال وجه به حساب خود و دیگری .

2-محو : منظور از محو ، از بین بردن و حذف کردن داده ها و اطلاعات است . به طور مثال کسی با دسترسی به اطلاعات بانکی اسناد بدهکاری خود را در بانک از بین ببرد.

3-ایجاد : منظور از ایجاد ، به وجود آوردن اطلاعاتی است که وجود نداشته اند . به طور مثال کسی اطلاعات خود را به طور غیر مجاز وارد سامانه طرح ترافیک می کند .

4-متوقف کردن : منظور از متوقف کردن ، ایجاد وقفه و قطع جریان دسترسی به اطلاعات است . به طور مثال کسی در زمان انتقال وجه با قطع جریان دسترسی و ایجاد وقفه در زمانی که پول در حال واریز به حساب دیگری است پول را وارد حساب خود کند .

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات وعده دروغین ازدواج

5-مختل کردن سامانه : منظور از مختل کردن سامانه ایجاد اختلال غیر مجاز در کار سیستم رایانه ای و کسب منفعت برای خود در فاصله زمانی که اختلال صورت گرفته است .

مواردی که بالا به آن ها اشاره گردید همه از مصادیق ارتکاب کلاهبرداری اینترنتی میباشند. چنانچه رفتار مجرمانه ای با هر کدام از مصادیق مذکور مطابقت داشته باشد جرم کلاهبرداری رایانه ای واقع گردیده است .

نحوه شکایت کلاهبرداری اینترنتی

چنانچه قربانی کلاهبرداری اینترنتی شدید، میبایست بدانید که به دو روش قانونی قادرید شکایت خود را پیگیری نمایید که در ادامه آنها را بیان خواهیم کرد:

نحوه شکایت در دادسرای جرائم یارانه‌ای:

وظیفه این دادسرا رسیدگی به جرم‌هایی میباشد که در فضای اینترنت و مجازی اتفاق افتاده است؛ شما با مراجعه به دادسرای جرائم رایانه‌ای شکایت خود را تنظیم می‌کنید و بعد از تشکیل پرونده، دادسرا آن را به پلیس فتا جهت انجام بررسی و تحقیقات بیشتر ارجاع می‌دهد.

تأمین امنیت فضای مجازی و مقابله با اعمالی مانند کلاهبرداری اینترنتی بر عهده پلیس فتا میباشد و این حوزه معمولا مجرم را از طریق فضای سایبری شناسایی و دستگیر کرده و برای اعمال مجازات قانونی به دادسرا می‌فرستد.

نحوه شکایت از طریق پلیس فتا:

امّا در روشی دیگر شما می‌توانید جهت شکایت، به طور مستقیم به پلیس فتا رجوع کنید، بدین ترتیب که ابتدا وارد سایت پلیس فتا می‌شوید و در قسمت ارتباط مردمی، شکایت خویش را همراه با مشخصات کامل خودتان ثبت می‌کنید، سپس آنها با شما تماس گرفته و شکایت شما را پیگیری می‌کنند؛ البته ثبت شکایت در دفاتر الکترونیک قضایی نیز ممکن است.

مجازات کلاهبرداری اینترنتی

پیش از این در بخش تعریف کلاهبرداری اینترنتی اشاره کردیم که قانون در ماده ۱۳ قانون جرائم رایانه‌ای برای این جرم مجازات تعیین کرده است، بنابراین اگر جرم جزء مصادیقی باشد که در این ماده قانونی بیان شده، مجرم علاوه بر اینکه باید مال دزدیده شده را به صاحب آن برگرداند، می‌تواند از یک تا پنج سال به حبس محکوم شود و یا باید از دو تا ده میلیون تومان جزای نقدی بپردازد، البته ممکن است با تشخیص دادگاه به هر دو مجازات محکوم شود.

با این حال اگر کلاهبرداری الکترونیکی در بستر مبادلات و معاملات تجاری میان اشخاص باشد موضوع مشمول ماده ۶۷ قانون تجارت الکترونیکی خواهد بود. در این ماده برای کلاهبرداری اینترنتی مجازات تعیین شده است که عبارت است از بازگرداندن مال سرقت شده به صاحب آن و حبس از یک تا سه سال و پرداخت جریمه نقدی به میزان مالی که سرقت شده است.

مجازات و دادگاه صالح برای رسیدگی

در مورد دادگاه صالح برای رسیدگی به جرم کلاهبرداری اینترنتی باید گفت که با لحاظ رای وحدت رویه شماره ۷۲۹ مورخ ۱/۱۲/۱۳۹۱ هرگاه تهیه مقدمات و نتیجه حاصل از آن ، در حوزه های قضایی مختلف صورت گرفته باشد دادگاهی که بانک افتتاح کننده حساب زیان دیده از بزه که پول به طور متقلبانه از آن برداشت شده در حوزه آن قرار دارد صالح به رسیدگی است .

 

 

 

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس