مجازات مشارکت در قتل چیست؟

0

 مشارکت در قتل از جمله مواردی است که نکات و ابعاد گوناگونی دارد. و نمی‌توان در چند پاراگراف تمام شرایط یک مشارکت در چنین مواردی را با قاطعیت بیان کرد. ولی خب از طرفی قوانینی مشخص و مدون در رابطه با اشخاصی که مشارکت در قتلی دارند به صراحت بیان شده است که در این مقاله بیشتر این موارد را بایکدیگر مرور خواهیم کرد.

طبق قوانین مدنی و مجازات اسلامی در کشور برای اینکه بتوان شخصی یا اشخاصی را محکوم در قتل دانست باید گفت که این موضوع باید احراز شود که دو یا چند نفر در قتل شرکت داشته اند و هم باید احراز شود که عمل ایشان دلیل مرگ مقتول شده است.

باید دقت داشت که بر اساس متناسب بودن نوع کیفر با نوع جرم ، باید مطابق با نحوه شرکت در قتل ، باید مجازات های متفاوتی در نظر گرفته شود. به همین منظور ممکن است که سوالی در ذهن برخی ایجاد شود که آیا هر نوع مشارکت در قتل حکم قصاص به همراه دارد؟ در ادامه بیشتر به جواب این سوال خواهیم پرداخت..

مشارکت در قتل چیست؟

هر گونه مشارکت مادی و معنوی در پروسه قتل، ممکن است مشارکت در قتل شناخته و مجازات شود.

به عبارت دیگر مشارکت در قتل زمانی محقق می‌شود که دو یا چند نفر در عملیات اجرایی قتل شرکت داشته باشند. مجازات شریک در قتل معمولا با توجه به پرونده و موقعیت آن تعیین می‌شود اما به طور کلی در قانون مجازات اسلامی آمده است که اگر دو یا چند نفر به صورت مشترک فرد دیگری را بکشند، ولی‌دم می‌تواند برای همه این افراد درخواست قصاص کند. شرکت در قتل هنگامی محقق می‌شود که مقتول با ورود ضرب و جرح  توسط چند نفر کشته شود و مرگ او به دلیل عمل همه این افراد باشد، فارغ از اینکه عمل جداگانه هر یک از این افراد به تنهایی برای قتل کافی باشد یا نباشد. به اعتقاد حقوق‌دانان باید میان عمل شریک در قتل و کشته شدن مقتول رابطه مستقیم علت و معلولی وجود داشته باشد.

در صورتی‌که چند نفر با هم شریک در قتل باشند، ولی‌دم به همراه وکیل پایه یک دادگستری می‌تواند هر یک از شرکای قتل را قصاص کند و از کسانی که قصاص نمی‌شوند نسبت به سهم آن‌ها، دیه دریافت کند. در حقیقت شرکایی که قصاص نمی‌شوند باید سهم دیه خود را به شریکی که قصاص می‌شود بپردازند. بر طبق قانون هر کسی که با علم و به شکل عمدی با یک یا چند نفر دیگر در جرائم تعزیری مشارکت کند و جرم مستند به عمل همه این افراد باشد، شریک جرم شناخته می‌شود و مجازات او همانند مجازات فاعل مستقل جرم خواهد بود.

شرایط مشارکت در قتل

برای شرکت در جرم در قانون مجازات اسلامی شرایطی آمده است که بر این پایه اند:
الف – علم و عمد : « برای ان که بتوان مرتکبین عمل مجرمانه را به عنوان شریک در جرم مجازات کرد ، لازم است که در زمان ارتکاب جرم ، نه تنها از ماهیت رفتار غیر قانونی خود علم و آگاهی داشته باشد، بلکه می بایست در ارتکاب عمل مجرمانه نیز سوء نیت داشته باشند».

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات صحنه سازی تصادف

ب – انجام عملیات اجرایی : «عملیات اجرایی ، تشکیل دهنده هر جرم مشخص معین است و افرادی که در انجام اینگونه از عملیات همکاری داشته باشند ، شریک جرم شناخته خواهند شد… قانونگذار ، مداخله در عملیات اجرایی را برای تحقق شرکت در جرم لازم و ضروری می داند.»

ج – مشارکت در یکی از جرایم : « شرکت در قتل زمانی محقق گشت که شخصی با دیگری در یکی از جرایم قابل تعزیر و بازدارنده ، مشارکت و همکاری داشته باشند و در حال حاضر ، ظاهرا برای تشخیص انواع جرایم قابل تعزیر می بایست به قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 مراجعه کرد».

در قانون مجازات اسلامی آمده است : « هر گاه دو یا چند مرد مسلمان مشترکا مرد مسلمانی را بکشند ولی دم می تواند با اذن ولی امر همه انها را قصاص کند و در صورتی که قاتل دو نفر باشند باید به هر کدام از آنها نصف دیه و اگر سه نفر باشند باید به هر کدام از آنها دو ثلث دیه و اگر چها رنفر باشند باید به هر کدام از آنها سه ربع دیه را بپردازد و به همین نسبت در افراد بیشتر. تبصره 1 : ولی دم می تواند برخی از شرکای در قتل را با پرداخت دیه مذکور در این ماده قصاص نماید و از بقیه شرکاء نسبت به سهم دیه اخذ نماید». برخی حقوقدانان به این تبصره خرده گرفته اند ، چرا که ولی دم دیه را پرداخت نمی کنند، بلکه شرکایی که قصاص نمی شوند ، وظیفه دارند تا سهم دیه خود را به شریکی بپردازند که قصاص می شود. در محشای قانون مجازات اسلامی پس از این ماده امده است :« استیذان از ولی امر در جاییی است که اولیا دم بخواهد شخصا جانی را قصاص کنند. اما اگر مراجع اجرایی احکام دادگستری به درخواست اولیاء دم بخواهند حکم قصاص را اجراء کنند ، این اذن به طور عام به آنها داده شده است. قانون مجازات اسلامی شرایط شکل گیری شرکت در قتل را چنین بیان می دارد: « شرکت در قتل زمانی تحقق پیدا می کند که کسی در اثر ضرب و جرح عده ای کشته شود و مرگ او مستند به عمل همه آنها باشد خواه عمل هر یک به تنهایی برای قتل کافی باشد ، خواه اثر کار آنها مساوی باشد خواه متفاوت» برخی چنین معتقدند :« منظور از استناد قتل به عمل شریک ان است که در میان ان دو رابطه مستقیم و علیت وجود داشته باشد.

مجازات مشارکت در قتل چیست؟

معاونت در قتل

مفهوم معاونت در قتل عبارتست از همکاری و دخالت در وقوع جرم به یکی از صور معینه قانونی ، بدون مداخله در عملیات اجرایی ، قبل یا مقارن با وقوع جرم. بر طبق تعریف فوق معاون به هیچ وجه درعملیات اجرایی مجرمانه سازنده جرم دخالت نداشته باشد بلکه به یکی از اشکال پیش بینی شده در ماده ۴۳ قانون مجازات اسلامی در انجام جرم یاری و کمک کرده و از مجرم یا مجرمین اصلی استعاره مجرمیت می نماید اما شرکت در قتل طبق ماده ۱۲۵ قانون مجازات اسلامی هم به معنای مداخله دو یا چند نفر در انجام عملیات اجرایی جرم و هم به استناد جرم به عمل همگان نیاز است.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات هک اینستاگرام

معاونت در قتل عمد

با توجه به آنچه گفته شد، در تعریف معاونت در قتل عمد میتوان گفت که معاونت در قتل عمد عبارت است از همکاری و دخالت در وقوع جرم به یکی از حالات مذکور در ماده ی ۱۲۶ قانون مجازات اسلامی. بنابراین اگر کسی قاتل را قبل از وقوع جرم یا همزمان با وقوع جرم تهدید یا تحریک کند یا وسایل ارتکاب قتل مثل چاقو برای قاتل تهیه کند و خود نیز شخصاً دخالتی در فرایند گرفتن جان مقتول نداشته باشد، معاون در قتل عمد محسوب میشود.

مجازات معاونت در قتل عمد

مطابق بند الف مطابق ماده ی ۱۲۷ قانون مجازات اسلامی، در جرائمی که مجازات قانونی آنها سلب حیات است )که قتل عمد نیز از مصادیق آن به شمار میرود( مجازات معاون جرم، حبس تعزیری درجه ی دو یا سه خواهد بود.

حبس تعزیری درجه ی دو مطابق مادهی ۱۹ قانون مجازات اسلامی عبارت است از حبس بین ۱۵ تا ۲۵ سال و حبس تعزیری درجه ی سه عبارت است از حبس بین ۱۰ تا ۱۵ سال. بنابراین کسی که مرتکب معاونت در قتل عمد شود، به حکم دادگاه کیفری یک، به تحمل ۱۰ سال و یک روز تا ۲۵ سال حبس محکوم خواهد شد.

مجازات شرکت در قتل

مواد ۲۱۵ و ۲۱۴ قانون مجازات اسلامی در مورد مشارکت در قتل و ماده ۱۲۵ قانون مجازات اسلامی در مورد شرکت در جرائم تعزیری و بازدارنده مقرر شده است. مطابق ماده ۱۲۵« هرکس عالما و عامدا با شخص یا اشخاص دیگر در یکی از جرائم قابل تعزیر و یا مجازات های بازدارنده مشارکت نماید و جرم مستند به عمل همه آنها باشد… شریک در جرم محسو ب و مجازات او مجازات فاعل مستقل ان جرم خواهد بود…» و مطابق ماده ۲۱۵:« شرکت در قتل زمانی تحقق پیدا می کند که کسی در اثر ضرب و جرح عده ای کشته شود و مرگ او مستند به عمل همه آنها باشد…» این معنا در ماده ۲۱۴ هم امده است.

شروط تعیین مجازات

طبق قانون مجازات اسلامی، تعیین مجازات برای فردی که در قتل مشارکت کرده است شروطی دارد که در  موارد زیر تشریح شده است:

  • داشتن علم و آگاهی از اقدامات مجرمانه‌ی خود که عملی غیر قانونی محسوب شده و مجازاتی که به دنبال دارد.
  • علاوه بر داشتن آگاهی لازم نسبت به این جنایت، داشتن سوء قصد و نیت برای متضرر کردن مقتول نیز مجازات و تبعات خودش را دارد.

مجازات مشارکت در قتل چیست؟

قانون جدید مجازات اسلامی قاتل

بر اساس ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲ در ۴ حالت قتل عمد صورت می‌گیرد:

  1. قاتل قصد کشتن مقتول را دارد و فعل او باید عرفا کشنده باشد. در این جا آن‌چه که مهم است، نیت و قصد کشتن است.
  2. قاتل ممکن است قصد کشتن مقتول را نداشته باشد اما عملی را که عرفا کشنده است انجام داده و منجر به قتل مقتول شده باشد . برای مثال ممکن است در یک دعوا بدون قصد کشتن کسی شخص دیگری را به قتل برساند. در این مورد مساله مهم آگاهی قاتل از کشنده بودن عمل ارتکابی است.
  3. در برخی موارد ممکن است قاتل نه قصد کشتن داشته باشد و نه عمل او عرفا کشنده باشد. اما به دلیل اینکه مقتول وضعیت خاصی داشته و یا به دلیل اینکه در موقعیت خاصی این عمل انجام شده، عرفا باعث قتل شده است. برای مثال ممکن است مقتول بیمار و یا پیر بوده باشد. در این شرایط، اصل بر عدم آگاهی مرتکب نسبت به وضعیت مقتول است. در نتیجه باید ثابت شود که قاتل از شرایط خاص مقتول آگاه بوده و با این حال عملی را که موجب مرگ شده انجام داده است. در غیر این‌صورت عمل او قتل غیرعمد شناخته می‌شود.
  4. شخص مرتکب قصد انجام جنایتی را دارد اما هدف او ممکن است یک فرد مشخص نباشد. برای مثال ممکن است قاتل با بمب‌گذاری در یک مکان عمومی مرتکب قتل شود.
این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات خروج غیر قانونی از کشور

بر طبق قانون، قتل عمد دو نوع مجازات دارد:

  • قصاص
  • دیه

لازم به ذکر است که اگر اولیای دم از قصاص بگذرند و دیه جایگزین شود، قاتل علاوه بر پرداخت دیه به ۳ تا ۱۰ سال حبس محکوم می‌شود.

چه مواری مشارکت در قتل محسوب می شود؟

برای تحقق مشارکت در قتل، ضروری است که موارد زیر اثبات شود:

  1. شریک قتل باید به نحوی در عملیات قتل دخالت و شرکت داشته باشد. برای مثال ضربه‌ای به مقتول وارد کرده باشد.
  2. دخالت و عمل شریک باید منجر به مرگ مقتول شده باشد. یعنی مرگ مقتول باید به علت همان عمل مشترک که توسط قاتل و شریک انجام شده باشد.

به طور کلی مشارکت در قتل زمانی محقق می‌شود که شریک در قتل، نسبت به رفتار خود علم و آگاهی داشته باشد و از مجرمانه بودن آن باخبر باشد و با سوءنیت و به عمد این کار را انجام داده باشد. علاوه بر این او باید در عملیات اجرایی جرم مشارکت داشته باشد. عملیات اجرایی به اجزای تشکیل‌دهنده یک جرم گفته می‌شود و شامل همه کارهایی است که در زمان تحقق یک جرم انجام می‌شود.

تفاوت بین مشارکت و معاونت در قتل چیست؟

معاونت در قتل زمانی محقق می‌شود که همکاری در قتل بدون دخالت در عملیات اجرایی باشد.

به عبارت دیگر قبل یا همزمان با وقوع جرم قتل، معاون در وقوع آن دخالت داشته است. در حقیقت بر اساس تعریف قانون از معاونت، معاون جرم در عملیات اجرایی مجرمانه که اجزای سازنده جرم را تشکیل می‌دهد دخالت ندارد، بلکه صرفا بر طبق شرایط ذکر شده در قانون مجازات، در انجام جرم و تحقق آن یاری و مساعدت رسانده است.معاونت در قتل کاملا با مشارکت در قتل تفاوت دارد. در مشارکت، شریک در وقوع جرم مداخله مستقیم داشته و در عملیات اجرایی دخالت کرده است. به همین دلیل در مشارکت، جرم محقق شده قابل استناد به همه شرکا است.

نتیجه گیری

قتل عمد ناشی از انجام دادن یا ترک انجام کاری که منجر به سلب زندگی دیگر می شود . در این جرم که بصورت عمدی یعنی با قصد و نیت قبلی و یا بصورت اشتباهی یعنی بدون آنکه قصد کشتن آن فرد را داشته باشد منجر به قتل می شود ، قانون مجازاتی را برای این نوع قتل ها و کسانی که در قتل مشارکت می کنند در نظر گرفته است که بطور کامل به آن پرداختیم .

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس