مجازات عدم ثبت طلاق

0

طبق قانون، ثبت ازدواج و طلاق باید در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق صورت می گیرد؛ در غیر این صورت قانون‌گذار مجازات‌هایی را در این زمینه پیش‌بینی کرده است. به منظور حفظ کیان خانواده ثبت واقعه ازدواج دائم، طلاق و رجوع طبق مقررات الزامی است، چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی مبادرت به ازدواج دائم، طلاق و رجوع نماید به مجازات حبس تعزیری تا یکسال محکوم می‌گردد. طبق قانون حمایت خانواده: چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی به ازدواج دائم، طالق یا فسخ نکاح اقدام یا پس از رجوع تا یک ماه از ثبت آن خودداری یا در مواردی که ثبت نکاح موقت الزامی است از ثبت آن امتناع کند، ضمن الزام به ثبت واقعه به پرداخت جزای نقدی درجه پنج و یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم می شود. این مجازات در مورد مردی که از ثبت انفساخ نکاح و اعلام  بطلان نکاحیا طلاق استنکاف کند نیز مقرر است.طبق مواد فوق عدم ثبت ازدواج یا طلاق جرم انگاری شده است ولی همچنان اعلام آن ضمانت اجرا ندارد.

نگاهی به پیشینه قوانین ثبتی

نخستین گام در زمینه ایجاد نهادهای ثبت نوین در ایران را به اواخر سلطنت فتحعلی شاه قاجار نسبت داده‌اند که برای تنظیم معاملات تجاری ایران و همسایه شمالی، دفاتری در کارگزاری‌ها تأسیس کرد و متعاقبا ناصرالدین شاه به میرزا حسین خان سپهسالار فرمان داد که اداره‌ای به ریاست خود تشکیل دهد تا مرجع نوشته‌ها باشد.

قانون ثبت اسناد و املاک و قانون ثبت احوال به ثبت ازدواج و طلاق و وقایع چهارگانه ولادت، ازدواج، طلاق و فوت پرداخت و این وظیفه را بر عهده سازمان ثبت احوال کشور قرار دارد. علاوه بر آن مطابق سایر قوانین مرتبط با ثبت، ثبت واقعه ازدواج و طلاق در دفاتر اسناد رسمی به عهده شوهر گذاشته شد.

 در قوانین قبل از انقلاب یکی از قوانینی که ثبت ازدواج و طلاق را لازم دانسته بود قانون ازدواج مصوب 1310 بود که مطابق ماده یک این قانون در حوزه‌هایی که وزارت عدلیه معین می‌کرد، هر ازدواج و طلاقی که واقع می‌شد، باید در یکی از دفاتری که مطابق نظام نامه‌های عدلیه تنظیم می‌شد، به ثبت می‌رسید.مطابق این قانون در صورتی که مجری صیغه ازدواج یا طلاق دارای چنین دفتری نبود، شوهر مکلف بود تا بیست روز پس از وقوع عقد یا طلاق به یکی از کسانی که دارای دفتر فوق‌الذکر بودند رجوع کرده و قباله ازدواج یا طلاق‌نامه را به ثبت برساند. در این ماده که برای نخستین بار ثبت نکاح اجباری شد، به لزوم وقوع نکاح در دفترخانه توجه نشد و با اشاره به صرف لزوم ثبت نکاح به زوج مهلت داد، پس از اجرای صیغه طلاق یا نکاح در محلی غیر از دفترخانه، نسبت به ثبت آن اقدام کند.

ازدواج باطل

مواد ۲۲، ۲۳ و ۲۴ این لایحه که به ترتیب به مساله ثبت نکاح موقت (صیغه)، ازدواج مجدد و مهریه متعارف پرداخته است همچنان در شرف تغییر، تحول و حتی حذف قرار گرفته است.
به این پایه یکی از مواد تصویب شده در این لایحه را که به اعلام بطلان ازدواج یا طلاق پرداخته است (ماده ۲۱) با توجه برخی مواد قوانین موجود در این مقاله شرح داده نکاتی در این باره تقدیم کاربران ارجمند می نماییم.
پنهان کردن و اعلام نکردن باطل بودن ازدواج یا طلاق که در ماده ۲۱ لایحه حمایت خانواده مطرح شده است  چه ضمانت اجرایی دارد؟

رجوع از طلاق

طلاق را می توان به دو دسته طلاق رجعی وطلاق بائن تقسیم بندی نمود؛این تقسیم بندی بر اساس وجود قابلیت رجوع از طلاق یا عدم آن است.

بر این اساس، در طلاق بائن، به محض اینکه صیغه طلاق خوانده شد دیگر زن و مرد به هم نامحرم می شوند و برای اینکه دوباره با هم زندگی کنند، باید مجددا عقد کنند، اما در طلاق رجعی این امکان به زن و مرد داده شده است که در مدتی تحت عنوان مدت عده، زن و مرد دوباره به زندگی مشترک با یکدیگر برگردند، بدون اینکه نیاز به خواندن صیغه عقد باشد.

بر اساس قانون مدنی، رجوع در طلاق به هر لفظ یا فعلی حاصل می شود که دلالت بر رجوع کند؛ مشروط بر اینکه مقرون به قصد رجوع باشد؛ بنابراین، هر لفظ یا عملی از سوی مرد که دلالت بر قصد بازگشت او به زندگی مشترک کند، رجوع تلقی می شود و باید ثبت بشود.

 

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  کمیسیون و حق العمل کاری در حقوق تجارت ایران

ثبت رجوع از طلاق

همانگونه که گفتیم، در طلاق رجعی، مرد می تواند در مهلت مقرر از طلاق رجوع نماید و به زندگی مشترک با همسرش ادامه بدهد.

این مهلت عبارت است از مدت عده زن در طلاق رجعی . از آن جهت که رجوع از طلاق یک تغییر در وضعیت تاهل محسوب می شود، این واقعه بایستی به ثبت برسد.

به این جهت که عدم ثبت رجوع از طلاق ممکن است به ضرر زن باشد، قانونگذار مردان را مکلف کرده است که رجوع از طلاق را به ثبت برسانند.

در این صورت، مرد موظف است ظرف یک ماه  اقدام به ثبت آن نماید.

نحوه ثبت رجوع از طلاق هم اینگونه است که بایستی به دفترخانه ای که صورتجلسه طلاق در آن ثبت شده است مراجعه نمود.

بر اساس قانون حمایت از خانواده، در صورت تحقق رجوع از طلاق، صورتجلسه طلاق ابطال می شود و طلاق به ثبت نخواهد رسید.

مجازات عدم ثبت طلاق

مجازات عدم ثبت طلاق و رجوع

همان طور که در خصوص عدم ثبت ازدواج دایم در قانون مجازات اسلامی، قانون گذار مجازات پیش بینی نموده است همچنین در باره عدم ثبت طلاق و رجوع نیز این مجازات را در نظر گرفته است و مجازات حبس تعزیری آن هم تا یک سال در انتظار هر مردی خواهد بود که بدون ثبت در دفاتر رسمی مبادرت به ازدواج دایم، طلاق با رجوع بنماید.

چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی به ازدواج دائم ، طلاق یا فسخ نکاح اقدام یا پس از رجوع تا یک ماه از ثبت آن خودداری یا در مواردی که ثبت نکاح موقت الزامی است از ثبت آن امتناع کند ، ضمن الزام به ثبت واقعه به پرداخت جزای نقدی درجه پنج و یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم می شود ، این مجازات در مورد مردی که از ثبت انفساخ نکاح و اعلام بطلان نکاح یا طلاق استنکاف کند نیز جاری است .

جزای نقدی درجه پنج ، جزای نقدی بیش از هشتاد میلیون ( 80،000،000 ) ریال تا یکصد و هشتاد میلیون ( 180،000،000 ) ریال می باشد .

حبس تعزیری درجه هفت ، حبس از نود و یک روز تا شش ماه می باشد .

مجازات عدم ثبت رجوع از طلاق

نظر به اینکه ثبت رجوع از طلاق موضوع بسیار مهمی است، عدم ثبت رجوع از طلاق جرم تلقی شده و مجازات در پی خواهد داشت.

بر اساس قانون حمایت از خانواده، چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی، تا یک ماه پس از رجوع از ثبت آن امتناع کند، ضمن الزام به ثبت واقعه رجوع از طلاق، به پرداخت جزای نقدی درجه پنج و یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم خواهد شد.

جزای نقدی این جرم عبارت است از هشتاد تا صد و هشتاد میلیون ریال و حبس تعزیری از 91 روز تا شش ماه حبس.

فقدان ضمانت اجرا  اعلام نکردن بطلان ازدواج یا طلاق !!!

  • لایحه حمایت خانواده در ماده ۲۱ خودش تلاش کرده طلاق و رجوع، سایر مواردی را که به طور جدی بر زندگی اشخاص جامعه تأثیرگذار است الزام به ثبت کند.

بر این پایه ماده ۲۱ لایحه حمایت خانواده که به تصویب هم رسیده است مقرر می دارد:

ثبت نکاح دائم، فسخ و انفساخ آن، طلاق، رجوع و اعلام بطلان نکاح یا طلاق الزامی است

یکی از دسته بندی هایی که از طلاق ارائه شده است، تقسیم آن به طلاق رجعی و طلاق بائن می باشد.

طلاق رجعی به این معناست که در عده زن ، مرد امکان رجوع از طلاق و بازگشت به زندگی مشترک با زن را خواهد داشت.

به همین مناسبت، قانونگذار به جهت آنکه عدم ثبت رجوع از طلاق به حقوق زنان خللی وارد نسازد، ثبت آن را الزام آور کرده است و در قانون حمایت از خانواده به بیان ضمانت اجرای عدم ثبت رجوع از طلاق پرداخته است.

به همین مناسبت در این مقاله قصد داریم تا به بیان رجوع از طلاق، ثبت رجوع از طلاق و مجازات عدم ثبت رجوع از طلاق بپردازیم.

مجازات عدم ثبت طلاق

تحلیل مادۀ 645 (قانون مجازات اسلامی)

عنصر مادی

عدم ثبت ازدواج دائم یا طلاق یا رجوع در دفاتر رسمی است که به صورت ترک فعل محقق می‌شود.[7] منظور از دفاتر رسمی دفاتر ازدواج و طلاقی است که برابر مقررات قانونی تشکیل شده باشد.[8] عدم ثبت ازدواج موقت مشمول این ماده نیست.[9] منظور از رجوع، رجوعی است که در ماده 1148 قانون مدنی پیش‌بینی شده:

((در طلاق رجعی برای شوهر در مدت عده، حق رجوع است.))

بنابراین رجوعی که زن در طلاق خلع و مبارات می‌تواند به عوض داشته باشد و طلاق را تبدیل به رجعی نماید مشمول حکم این ماده نیست. [10]

جرم موضوع این ماده از جرائم عمومی است و تعقیب آن نیازی به شکایت شاکی خصوصی ندارد.[11] باصراحت مندرجات ماده 645 قانون مجازات اسلامی عدم ثبت واقعه ازدواج برای زوجه جرم نیست.[12] اگر مرد بعد از انجام مواقعه اقدام به ثبت واقعه ازدواج نماید، به تکلیف قانونی خود عمل نموده و وجود فاصله زمانی بین اجرای صیغه ازدواج و ثبت آ موجب تعقیب شوهر نخواهدبود.[13] (نظریه 1374/7-9/5/1376- ا.ح.ق)

ازدواج دائم با همسر دوم چنانچه به ثبت برسد هر چند بدون رضایت همسر اول تاشد فاقد جنبه کیفری است و اگر به ثبت نرسد مشمول مجازات در ماده 649 قانون مجازات اسلامی خواهد بود.[14]

عنصر معنوی

سوء نیت عام است. هدف قانونگذار از وضع این ماده حفظ کیان خانواده است اما لازم نیست که مرتکب، هنگام ارتکاب این جرم، قصد از هم پاشیدن کیان خانواده را هم داشته باشد. این مجازات صرفاً برای مرد وجود دارد بنابراین اگر زن مبادرت به این امر نماید مشمول حکم این ماده نیست چون مسؤلیت ثبت ازدواج و طلاق و رجوع قانوناً بر عهدۀ مرد می‌باشد.

چند نکته:

1. ثبت واقعۀ نکاح، شرط صحت عقد نیست تا عدم ثبت آن، عقد را از اعتبار ساقط کند از اینرو عدم ثبت واقعۀ نکاح خللی بر صحت عقد وارد نساخته و عقد بر قوت خود باقی خواهد ماند.[15]

2. جرم موضوع این ماده از جرائم عمومی است و تعقیب آن نیازی به شکایت شاکی خصوصی ندارد.[16]

3. ازدواج دائم با همسر دوم چنانچه به ثبت برسد هر چند بدون رضایت همسر اول باشد فاقد جنبۀ کیفری است و اگر به ثبت نرسد مشمول مجازات در مادۀ 649 ق. م 10 خواهد بود.[17]

4. ثبت واقعۀ ازدواج دائم یک تکلیف است و مادام که این تکلیف انجام نگیرد، بزه عدم ثبت استمرار دارد بنابراین بزه یاد شده بزهی است مستمر، برای جرم مستمر مجازاتهای متعدد پیش بینی نشده است و چون جرم مستمر، واحد است از اینرو بیش از یکبار نمی‌توان برای آن تعیین مجازات نمود.[18] (نظریۀ شمارۀ 3617/7 – 18/6/1378 – 1 ج.ق)

مجازات عدم ثبت طلاق

[1] . حسینی دشتی، مصطفی؛ معارف و معاریف (دایره المعارف جامع اسلامی)، تهران، آرایه، 1379، ج دهم، چ 3، ص 197.
[2] . جعفری لنگرودی، محمد جعفر؛ ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، 1384، چ 15، ص 721.
[3] . جعفری لنگرودی، محمد جعفر؛ مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش، 1378، ج سوم، چ اول، ص 2439.
[4] . همان (2)، ص 430.
[5] . همان (1)، ص 635.
[6] . همان (1)، ص 633.
[7] . زراعت، عباس؛ شرح قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات – 2)، تهران، ژوربین ،مجد، 1389، ج اول، چ چهارم، ص 501.
[8] . همان، ص 502.
[9] . همان، ص 502.
[10] همان، ص 505
[11] حجتی، سید مهدی؛ قانون مجازا اسلامی در نظم حقوق کنونی،تهران، میثاق عدالت، 1384، چاپ اول، ص 1144
[12] اداره تدوین و تنقیح قوانین و مشورات، مجموعه جازاتها، تهران، ریاست جمهوری، معاونت حقوقی و امور مجلس، 1385، جلد اول، چاپ سوم، صفحه 500
[13] همان، صفحه 500
[14] همان، صفحه 501
[15] . حجتی، سید مهدی؛ قانونئ مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی،تهران، میثاق عدالت، 1384، چ اول، ص 1143.
[16] . همان، ص 1144.
[17] . همان، ص 500.
[18] . همان، ص 501.

نتیجه

هر چند لایحه حمایت خانواده تلاش نموده تا  موارد متعددی از خلاء ها را بر طرف نماید، اما موادی از آن هنوز دارای خلاء ضمانت اجرا و… می باشند و یکی از خلاء های موجود در خصوص ماده ۲۱ لایحه حمایت خانواده است که هیچ گونه ضمانت اجرایی ندارد و این خلاء و نقص قانونی با قانون مجازات اسلامی هم بر طرف نمی شود زیرا قانون مجازات اسلامی هم در خصوص اعلام نکردن بطلان ازدواج یا طلاق هیچ مجازاتی مقرر نکرده است و بنابراین (به عنوان مثال)  سوال از اینکه ازدواج شما یا طلاق شما باطل بوده است؟ سوالی است که پاسخ آن هر چه باشد (مثبت یا منفی) اعلام آن یا پنهان کردن آن به هر مقصودی که باشد فعلاً  ضمانت اجرای کیفری و مجازات ندارد و لایحه حمایت خانواده نیز این خلاء قانونی  را برطرف نکرده است و در نتیجه ممکن است سبب سوء استفاده برخی فرصت طلبان شود.

نمونه شکوائیه عدم ثبت طلاق

بسمه‌تعالی

شاکی/ شاکیه /شکات …فرزند/ فرزندان … به آدرس …

مشتکی‌عنه/ متشاکی/ مشتکی‌عنهم … فرزند/ فرزندان … به آدرس …

 

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات درگیری خیابانی

موضوع: عدم ثبت طلاق

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان …

با سلام

 احتراماً به استحضار عالی می‌رساند؛ در پی اختلافات به وجود آمده فی‌مابین اینجانبه و مشتکی‌عنه (همسرم) و با مراجعه به دادگاه جهت طلاق و اخذ گواهی عدم امکان سازش

و اجرای صیغه طلاق نامبرده از ثبت آن در دفاتر ازدواج و طلاق خودداری نموده است. بناء علی‌هذا با عنایت به مطالب معنونه و با استناد به ماده ۴۹ قانون حمایت از خانواده تقاضای رسیدگی و تعقیب جزایی نامبرده را از محضر عالی مستدعی می‌باشد.

با تجدید احترام

امضاء شاکیه

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس