مجازات راننده‌ مست چیست؟

0

استفاده از مشروبات الکلی و حالت مستی در قانون مجازات اسلامی جرم محسوب می شود و به تبع آن مجازات هایی برای آن در نظر گرفته شده است. یکی از مواردی که مطابق با قانون جرم محسوب می شود رانندگی در حالت مستی است. در این مقاله قصد داریم به بررسی جامع مجازات راننده مست و رانندگی در حالت مستی بپردازیم.

 

رانندگی در حالت مستی

استعمال مشروبات الکلی باعث می شود تا سطح هوشیاری راننده پایین بیاید و ممکن است سبب ایجاد حادثه های رانندگی و تصادفات شود و در نتیجه آسیب های جدی جانی و مالی هم برای راننده و هم برای افراد دیگر به وجود آید. در ایران نیز مانند دیگر کشورها برای رانندگان مست مجازاتهایی درنظر گرفته شده است.

 

شرب خمر و مستی

شرب خمر یک اصطلاح فقهی برای استعمال مشروبات الکلی است که از دو واژه ی شرب و خمر تشکیل شده است. شرب به معنای نوشیدن است و خمر نیز در لغت به مایعی گفته می شود که حالت مستی برای انسان ایجاد کند. استعمال مشروبات الکلی با عنوان شرب خمر از جمله مجازات های حدی در قانون مجازات اسلامی به حساب می آید و منظور از حد آن دسته از مجازات هایی می باشد که نوع و میزان و کیفیت آن در قانون تعیین شده است. مصرف مسکر( هر ماده ی مست کننده) چه از طریق نوشیدن یا تزریق و یا تدخین آن جرم محسوب می شود و میزان مصرف مسکر نیز در حد محسوب شدن یا نشدن آن تاثیری ندارد. بنابراین میزان مسکر چه کم باشد چه زیاد، چه حالت مستی بر فرد ایجاد کند و چه مستی ایجاد نکند، باز هم جرم مستوجب حد قلمداد می شود.

مطابق با ماده 246 و 265 قانون مجازات اسلامی مصرف هر نوع مسکر و مشروبات الکلی یک جرم شرعی است و مجازات دارد. مجازات این جرم در قانون هشتاد ضربه شلاق است .این نوع مجازات به دلیل حدّی بودن، قابل تخفیف، تعلیق و… نمی‌باشد و باید حتما اجرا شود؛ لذا ماده ۲۱۹ قانون مجازات اسلامی در این زمینه مقرر می ­دارد:

دادگاه نمی تواند کیفیت، نوع و میزان حدود شرعی را تغییر یا مجازات را تقلیل دهد یا تبدیل یا ساقط نماید. این مجازات ها تنها از طریق توبه و عفو به کیفیت مقرر در این قانون قابل سقوط، تقلیل یا تبدیل است.

 

رانندگی در حالت مستی

رانندگی در حال مستی به تنهایی هم تخلف رانندگی و هم یک جرم مجزا در قوانین جزایی است. به این معنا که مستی و مصرف مسکر خودش به تنهایی مجازات دارد. رانندگی در حالت مستی نیز یک تخلف محسوب شده و مجازات دیگری در پی دارد. مطابق ماده 718 قانون مجازات اسلامی در صورت رانندگی در حالت مستی و وقوع تصادف، مقصر به بیش از دو سوم حداکثر مجازات قانونی محکوم می گردد.

 

منظور از بیش از دو سوم حداکثر مجازات در قانون چیست؟

مجازاتی که در ماده ٧١٨ قانون مجازات اسلامی برای رانندگی در حالت مستی در نظر گرفته شده است یک نوع تشدید مجازات است. در واقع قانون گذار مجازات شدید تری برای راننده ای که در حالت مستی رانندگی می کند و رانندگی او منجر به فوت شخص دیگری شود در نظر گرفته است. بنابراین در حالت عادی اگر راننده ای با شخصی تصادف کند و این تصادف منجر به فوت او شود، راننده مرتکب طبق ماده ٧١۴ علاوه بر پرداخت دیه، شش ماه تا سه سال حبس می شود، اما اگر این راننده در حالت مستی باشد و موجب مرگ دیگری شود بیش از دو سوم حداکثر مجازات ماده ٧١۴ بر او اعمال می شود. بنابراین حداکثر مجازات ماده ی ٧١۴ سه سال می باشد اما راننده مست به این سه سال حبس محکوم نمی شود بلکه به بیش از دو سوم این سه سال محکوم می شود. یعنی راننده ی مست بین دو تا سه سال حبس در تصادفات منجر به فوت محکوم خواهد شد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مالیات بر املاک مسکونی و تجارتی

حالت های مختلف مجازات راننده مست

1- اگر راننده مست باشد و با اتومبیل به کسی بزند و باعث مرگ وی شود، قتل غیر عمد خواهد بود. با توجه به مواد 714 و 718 قانون مجازات اسلامی راننده به بیش از دو سال حبس محکوم می شود. همچنین در صورت مطالبه، باید دیه متوفی را به اولیاء دم بپردازد.

* با توجه به تعریف انواع قتل در ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی باید گفت با توجه به اینکه راننده ­ای که مست بوده، فاقد قصد می­ باشد یعنی به دلیل مسلوب­ الاراده بودن، نمی ­تواند دارای قصد باشد؛ لذا نمی ­توان قتل حاصله را از نوع عمدی دانست. ماده ۳۰۷ قانون مجازات اسلامی در این زمینه بیان می­ دارد که ارتکاب جنایت در حال مستی و عدم تعادل روانی در اثر مصرف مواد مخدر، روانگردان و مانند آنها، موجب قصاص است؛ مگر اینکه ثابت شود بر اثر مستی و عدم تعادل روانی، مرتکب به کلی مسلوب الاختیار بوده است که در این صورت، علاوه بر دیه به مجازات تعزیری مقرر در کتاب پنجم تعزیرات محکوم می ­شود. لکن اگر ثابت شود که مرتکب قبلاً خود را برای چنین عملی مست کرده و یا علم داشته است که مستی و عدم تعادل روانی وی ولو نوعاً موجب ارتکاب آن جنایت یا نظیر آن از جانب او می­ شود، جنایت، عمدی محسوب می گردد.

2- گر راننده مست به کسی بزند و باعث مشکل جسمی یا دماغی لاعلاج در فرد شود، یا یکی از حواس یا اعضای بدن فرد از کار افتد، یا باعث تغییر شکل دائمی عضو یا صورت فرد یا سقط جنین شود، با توجه به مواد 715 و 718 قانون مجازات اسلامی، به بیش از هشت ماه حبس محکوم می شود. همچنین در صورت مطالبه مصدوم باید دیه او را بپردازد.

3- اگر راننده مست به کسی بزند و باعث نقص یا ضعف دائمی یکی از منافع یا اعضای بدن شود، یا قسمتی از عضو مصدوم از بین برود ولی عضو همچنان کار کند، یا باعث زایمان پیش از موعد شود، به بیش از چهار ماه حبس محکوم شده و اگر مصدوم بخواهد باید دیه او را بپردازد.

* علاوه بر مجازات های گفته شده، راننده به تحمل 80 ضربه شلاق حدی بابت شرب خمر محکوم می شود. همچنین دادگاه می تواند راننده را برای 1 تا 5 سال از حق رانندگی محروم کند.

* مطابق ماده 718 قانون مجازات اسلامی، در مورد مواد فوق هر گاه راننده یا متصدی وسایل موتوری در موقع وقوع جرم مست بوده یا پروانه نداشته یا زیادتر از سرعت مقرر‌ حرکت می‌ کرده است یا آن که دستگاه موتوری را با وجود نقص و عیب مکانیکی مؤثر در تصادف به کار انداخته یا در محل‌ هایی که برای عبور پیاده رو‌ علامت مخصوص گذارده شده است، مراعات لازم ننماید و یا از محل‌ هایی که عبور از آن ممنوع گردیده است رانندگی نموده، به بیش از دو سوم حداکثر‌ مجازات مذکور در مواد فوق محکوم خواهد شد.

 

جریمه رانندگی در حال مستی چیست؟

با توجه به قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، جریمه مالی رانندگی در حال مستی 400 هزار تومان است و موارد زیر نیز جزو جریمه راننده مست درنظر گرفته می شود:

  • گواهینامه ی راننده برای مدت شش ماه ضبط می شود.
  • اگر خودرو شخصی باشد 10 نمره منفی و اگر سنگین باشد 20 نمره منفی در نظر گرفته می شود.
  • راننده به مراجع قضایی معرفی می شود.
  • توقیف وسیله ی نقلیه حداقل به مدت ٢١ روز.
این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات نزاع و درگیری در قانون مجازات اسلامی

* در مجازات راننده مست، جنسیت راننده چه مرد باشد و چه زن، تفاوتی وجود ندارد اما در مورد افرادی که به سن مسئولیت کیفری نرسیده‌اند مجازاتی مانند افرادی که به مسئولیت کیفری رسیده‌اند اجرا نمی‌شود و قانون برای آنها کمی تخفیف در نظر می‌گیرد.

 

روش های شناسایی رانندگان مست

پلیس راهنمایی و رانندگی با روش‌های معمول مانند آزمایش خون، آزمایش ادرار و دستگاه‌های آزمون مشروبات الکلی می‌توانند به حالت غیرعادی راننده پی‌ببرند. پلیس راهنمایی و رانندگی از راننده متخلف می‌خواهد در دستگاه آزمون مشروبات الکلی بدمد و اگر این دستگاه نشان دهد که الکل موجود در تنفس راننده بیش از حد مجاز است پلیس مکلف است جریمه و مجازات دیگر را نسبت به راننده اعمال کند.

* امتناع راننده از تست الکل می تواند قرینه ای بر مست بودن راننده باشد و نشان دهنده ی این امر باشد که راننده از عواقب و مجازات و جریمه ی ناظر بر آن فرار می کند. البته صرف امتناع راننده نمی تواند دلیل بر مست بودن او باشد و اثبات این امر باید با دقت کافی انجام شود.

 

مرجع صالح برای رسیدگی به جرم رانندگی در حالت مستی

در مواردی که رانندگی در حال مستی منجر به تصادف می شود، محل تصادف، محل وقوع جرم محسوب می شود. به این ترتیب دادسرای عمومی و انقلاب همان محل تصادف، صلاحیت انجام تحقیقات را دارد. در صورتی که پس از انجام تحقیقات قرار جلب به دادرسی صادر شود، دادگاه کیفری 2 همین حوزه صلاحیت رسیدگی دارد. در صورتی که راننده مست باشد اما با کسی تصادف نکند و توسط ماموران در حالت مستی دستگیر شود، دادسرای محل دستگیری صلاحیت انجام تحقیقات مقدماتی را دارد و در مرحله ی بعد پرونده برای رسیدگی به دادگاه کیفری دو همین حوزه ارسال می شود.

بیمه شخص ثالث و خسارت ناشی از رانندگی در حال مستی

طبق قانون بیمه شخص ثالث مسئول پرداخت خسارت های ناشی از تصادفات می باشد و تفاوتی نمی کند که این تصادف به علت مستی راننده یا نداشتن گواهینامه ی رانندگی باشد و در هر حال بیمه شخص ثالث مکلف به پرداخت خسارت است. اما بیمه بعد از پرداخت خسارت می تواند با شکایت از راننده ای که در حالت مستی رانندگی کرده است و منجر به تصادف شده است، خسارت را از او مطالبه کند.

 

بخشنامه دادستانی کل کشور در خصوص شرب خمر رانندگان

با توجه به اهمیت موضوع، در اسفندماه 1398 بخشنامه ای از طرف دادستانی کل کشور در این خصوص صادر شده است:

روسای محترم دادگستری و دادستان های محترم عمومی و انقلاب سراسر کشور

بررسی ها و اخبار واصله حاکی از آن است که برخی از قضات محترم دادسراها و محاکم کیفری بدون بررسی صحت و سقم گزارش ضابطان در خصوص نتیجه تست الکل رانندگان وسایل نقلیه، اقدام به صدور قرار منع پیگرد و یا حکم برائت آنها می نمایند. نظر به اینکه به موجب ماده ۲۱۱ قانون مجازات اسلامی نتیجه آزمایش تست الکل رانندگان می تواند جزء مستندات علم قاضی در اثبات جرم شرب خمر و مصرف مسکرات محسوب شود و با عنایت به اینکه ارتکاب جرم مصرف مسکرات خصوصاً توسط رانندگان وسایل نقلیه یکی از جرایم مهم و آسیب‌های اجتماعی است که مخاطرات فراوانی را برای جامعه ایجاد می‌کند لذا ضرورت دارد دادستانهای محترم و روسای محترم دادگستری ضمن نظارت بر صدور قرار ها و احکامی که در این خصوص صادر می‌شود و تاکید بر اهمیت موضوع، ترتیبات قانونی اتخاذ کنند تا در مواردی که گزارش ضابطان و نتیجه آزمایش تست الکل با اوضاع و احوال مسلم قضیه مخالفتی ندارد قضات رسیدگی کننده از صدور قرار منع تعقیب برای رانندگانی که نتیجه آزمایش آنها دلالت بر مصرف مسکرات دارد خودداری نمایند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات ثبت سیم کارت به نام دیگری

به رغم اینکه رانندگی در حالت مستی، اقدامی بسیار خطرناک است که ممکن است عواقب جبران ناپذیری داشته باشد و لازم است که قوانین ایران در این خصوص سختگیرانه تر عمل کنند لیکن یادآوری این مطلب ضرورت دارد که: مطابق بند ب ماده 172 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 جهت احراز شرب خمر دو بار اقرار لازم می باشد و اقرار در صورتی اعتبار شرعی دارد که نزد قاضی در محکمه باشد و صرف مثبت اعلام شدن تست الکل به لحاظ احتمال حدوث خطا و اشتباه در اخذ آزمایش و یا در اعلام نتیجه ، دلیل شرعی و قانونی موجب حصول علم و یقین محسوب نمی شود. مضافا اینکه قاعده فقهی تدرء الحدود بالشبهات که در ماده 120 و 121 قانون مجازات اسلامی مقرر گردیده مورد التفات قرار نگرفته است.

در برخی از پرونده های شرب خمر مامورین راهنمایی و رانندگی یا پلیس راهور بر خلاف مقررات آیین دادرسی کیفری (ماده ۴۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲) عمل کرده اند که این اقدام مواجه با ایراد قانونی است؛ هرچند ممکن است کثیری از مراجع قضایی، به این مطلب مهم، چندان توجهی نداشته باشند. توضیح اینکه گاهی مواقع دیده شده است که شخص در حال رانندگی نبوده اما او را مجبور به دادن تست الکل کرده اند و با مثبت شدن تست الکل، پرونده شرب خمر برای راننده تشکیل و جهت رسیدگی به دادسرا ارسال گردیده است. همینطور در خصوص نگهداری و حمل مشروبات الکلی، از آنجایی که خیلی مواقع، این جرایم درزمره جرایم مشهود قلمداد نمی شوند، لذا بازرسی وسیله نقلیه بدون رعایت مقررات مربوط به جرایم مشهود می‌تواند بی اعتباری تحقیقات مقدماتی را در پی داشته باشد.

 

فرار از صحنه تصادف چه مجازاتی درپی خواهد داشت؟

با توجه به ماده ۷۱۹ قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات هرگاه مصدوم احتیاج به کمک فوری داشته و راننده با وجود امکان رساندن مصدوم به مراکز درمانی و یا استمداد از مأمورین انتظامی از ‌این کار خودداری کند و یا به منظور فرار از تعقیب محل حادثه را ترک و مصدوم را رها کند حسب مورد به بیش از دو سوم حداکثر مجازات مذکور در مواد ۲۱۷ (یعنی ۶ ماه تا ۳ سال حبس) و ۲۱۸ (یعنی ۲ ماه تا ۱ سال حبس) و ۲۱۹ (یعنی ۲ ماه تا ۶ ماه حبس) محکوم خواهد شد.

 

سخن پایانی

رانندگی در حالت مستی یکی از جرایم شایع محسوب می شود که عموما منجر به ایجاد خطر های جانی و مالی می شود به همین جهت قانون گذار هرگز در مقابل راننده ی مست کوتاه نیامده است زیرا بی مبالاتی او سبب به خطر افتادن سلامت اشخاص می شود و در مواردی حتی منجر به تصادفات و فوت اشخاص خواهد شد لذا این جرم را در شمار جرایمی دانسته است که مجازات آن حسب مورد برای راننده ی مست تشدید می شود علاوه بر این استفاده از مشروبات الکلی در شرع اسلام نیز نهی است و مرتکب باید مجازات حدی آن را نیز تحمل کند از جهتی این جرم یک تخلف راهنمایی و رانندگی می باشد و حسب مورد راننده ی مست ملزم به پرداخت جریمه است.

 

 

 

 

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس