مجازات دخالت در امور پزشکی

0

برخی از نیازهای بشری، بی بدیل و غیر قابل اجتناب هستند. اگر بخواهیم یکی از اصلیترین و ضروریترین نیازهای حیاتی انسان را نام ببریم، بدون شک میتوان گفت که امور پزشکی و دارویی از مهمترین این نیازهاست. در زمانهای گذشته افراد صرفاً بر اساس ذوق و علاقه و استعداد شخصی خود مبادرت به انجام امور پزشکی و دارویی می نمودند و اشتغال به این امور نیاز به مدرک و یا تخصص و یا تحصیلات خاصی نداشت. با این حال، امروزه با پیشرفت جوامع انسانی و تحول زندگی افراد و با گسترش روزافزون علوم مختلف  و ایجاد مراکزی همچون مدارس و دانشگاهها، اشتغال به این فنون نه تنها نیازمند تحصیلات آکادمیک گردیده است، بلکه بعد از پایان تحصیلات نیز مقررات مدون و خاصی به تصویب رسیده است. دانش آموختگان رشته های پزشکی و دارویی ملزماند که علاوه بر دارا بودن شرایط مقرر در قانون و واجد صلاحیت بودن، اقدام به اخذ پروانهی رسمی اشتغال در زمینهی رشتهی تحصیلی و تخصصی خود نمایند، در غیر این صورت هرگونه اشتغال آنها غیرقانونی محسوب میشود. در حال حاضر این مقررات در اکثر کشورهای جهان لازمالاجرا است و افرادی که بدون اخذ پروانه ی اشتغال اقدام به دخالت غیرمجاز در امور پزشکی و یا دارویی مینمایند؛ اعم از این که دارای تحصیلات و یا تخصص لازم باشند یا نباشند، دارای مسئولیت مدنی و یا کیفری و یا هر دو هستند. ایران نیز از این مقوله مجزّا نیست و هرگونه اشتغال غیرقانونی (بدون داشتن پروانهی رسمی) در امور پزشکی و دارویی در این کشور نیز واجد وصف مجرمانه بوده و مرتکبین این نوع از جرایم به مجازات مقرر در قانون محکوم میشوند. علاوه بر این، تکرار این گونه جرایم نیز موجبات تشدید مجازات مرتکبین آن را فراهم می آورد.

دخالت غیرمجاز در امور پزشکی به چه معناست؟

هنگامیکه فردی بدون داشتن صلاحیت و پروانه رسمی به یکی از امور پزشکی و یا دارویی اشتغال میورزد، مرتکب جرم دخالت در امور پزشکی شده است. خوب است بدانید اگر کسی دارای تجربه و تخصص و مهارت کافی و لازم باشد و حتی جانب احتیاط را رعایت نماید و مرتکب هیچ بی احتیاطی و بی مبالاتی نشود، بازهم اگر بدون داشتن پروانه پزشکی و دارویی به اشتغال به این موارد مبادرت ورزد، مرتکب جرم شده و متحمل جریمه دخالت در امور پزشکی میشود.

اعمال و افعال موجب جریمه دخالت در امور پزشکی؟

امکان دارد که وقتی کسی به عنوان بیمار به پزشک مراجعه می کند، احساس  کند که پزشک در رسیدگی به این بیمار کوتاهی می کند، یا زمانی که یک بیمار نیاز به جراحی زیبایی دارد، پزشک معالج وی این عمل جراحی به خوبی انجام نداده و رضایت وی را جلب نکرده است؛ دراین صورت قانون به وی اجازه می دهد که بابت قصور پزشک شکایت کند و از مراجع قانونی بخواهد که به این مسئله رسیدگی کند.

 ماده ی ۲ قانون مجازات اسلامی می گوید: (هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعلی که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است، جرم محسوب می شود).

هر کسی که در حوزه ی پزشکی دخالت کند و باعث شود که آسیبی به بیمار برسد، مانند: خال برداری های بدون مجوز که توسط افراد غیر متخصص انجام می شود و یا لایه برداری ها ی صورت و بوتاکس، یا هر کاری که در زمینه ی زیبایی انجام می شود؛ دراین صورت اگر بیمار راضی نباشد می تواند علیه وی شکایت کند، و قانون هم برای این گونه افراد مجازات در نظر گرفته است.

اشتغال یک متخصص یک رشته ی پزشکی در رشته های دیگر هم دخالت غیر مجاز در آن رشته محسوب می شود و این امر باعث شده که این جرم بیشتر گسترش پیدا کند.

جرم و مجازات مداخله غیرمجاز در امور پزشکی چیست؟

بر اساس ماده 3 قانون مربوط به مقرر های امور دارویی و  پزشکی و مواد خوردنی و آشامیدنی مصوب سال 1334:

«هر فردی با عدم داشتن پروانه رسمی پزشکی، داروسازی، دندانپزشکی به فنون مزبور اشتغال ورزد یا با عدم دریافت پروانه از وزارت بهداری اقدام به تاسیس یکی از موسسه های پزشکی مطرح در ماده 1 کند یا پروانه خود را به دیگری واگذار کرده و یا پروانه دیگری را مورد استفاده قرار دهد، بعد از آن محل کار او از طرف وزارت بهداری تعطیل و به حبس تأدیبی از 6 ماه تا 2 سال و پرداخت غرامت از 5 هزار ریال تا 50 هزار ریال محکوم خواهد شد.»

این قانون در سال 1374 به شرح زیر اصلاح و مجازات‌های آن تشدید شد:

هر فردی با عدم داشتن پروانه رسمی به امور پزشکی، داروسازی، دندانپزشکی، آزمایشگاهی، فیزیوتراپی و مامایی اشتغال ورزد یا بدون پروانه از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اقدام به تاسیس یکی از موسسه های پزشکی مصرح در ماده 1 کند یا پروانه خود را به دیگری واگذار یا پروانه دیگری را مورد استفاده قرار دهد، بلافاصله محل کار آن‌ها به دست وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعطیل و به حبس تعزیری از 6 ماه تا 3 سال و پرداخت جریمه نقدی از 5 میلیون تا 50 میلیون ریال محکوم خواهد شد و در صورت تکرار به حبس از 2 تا 10 سال و پرداخت جریمه از 5 میلیون تا 100 میلیون ریال یا دو برابر قیمت داروهای مکشوفه (هر کدام که بیشتر باشد) محکوم خواهد شد.

جریمه دخالت در امور پزشکی چقدر است؟

ماده ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی

هرکس بدون داشتن پروانه رسمی به امور پزشکی، داروسازی، دندانپزشکی، آزمایشگاهی، فیزیوتراپی و مامایی اشتغال ورزد یا بدون پروانه از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اقدام به تاسیس یکی از موسسات پزشکی مصرح در ماده ۱ کند یا پروانه خود را به دیگری واگذار یا پروانه دیگری را مورد استفاده قرار دهد، بلافاصله محل کار آن‌ها توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعطیل و به حبس تعزیری از ۶ ماه تا ۳ سال و پرداخت جریمه نقدی از ۵ میلیون تا ۵۰ میلیون ریال محکوم خواهد شد و در صورت تکرار به حبس از ۲ تا ۱۰ سال و پرداخت جریمه از ۵ میلیون تا ۱۰۰ میلیون ریال یا دو برابر قیمت داروهای مکشوفه (هر کدام که بیشتر باشد) محکوم خواهد شد.

مجازات دخالت در امور پزشکی

اصلاحیه به موجب مصوبه مورخ ۱۰/۱۲/۱۳۷۹ مجلس شوراى اسلامى

تبصره ۱

واردات و صادرات و خرید و فروش داور بدون اخذ مجوز از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى جرم محسوب شده و مرتکب به مجازات مقرر در ماده (۳) محکوم و داروهای مکشوفه به نفع دولت ضبط و در اختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به منظور تعیین تکلیف (از نظر قابل مصرف و غیرقابل مصرف بودن) قرار خواهد گرفت.

تبصره ۲

در صورتى که هر یک از مسئولین موضوع ماده (۳) و یا مسئولین مراکز ساخت، تهیه، توزیع و فروش دارو و تجهیزات و ملزومات پزشکى مبادرت به خرید و فروش غیرقانونى موارد فوق نمایند و یا از توزیع و ارائه خدمات خوددارى و یا موجب اخلال در نظام توزیع دارویى کشور شوند علاوه بر مجازات مقرر در ماده (۳) به محرومیت از اشتغال در حرفه مربوطه از یک تا ده سال محکوم خواهند شد.

تبصره ۳

کلیه فرآورده‏هاى تقویتى، تحریک‏ کننده، ویتامینها و غیره که فهرست آنها توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى اعلام و منتشر مى‏گردد جزء اقلام دارویى است.

تبصره ۴

در مواردى که مؤسس مرکز و مؤسسه پزشکى یک نفر باشد و شخص مزبور فوت نماید، وراث او مى‏توانند، با ارائه گواهى تسلیم دادخواست حصر وراثت و معرفى یک نفر به‏عنوان مسئول فنى واجد شرایط دریافت پروانه به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى، درخواست صدور پروانه مسئولیت فنى موقت نمایند. اعتبار این پروانه به مدت دو سال خواهد بود. وراث مکلفند ظرف مهلت یاد شده با ارائه دادنامه حصر وارثت نسبت به معرفى شخص واجد شرایط قانونى دریافت پروانه به عنوان مؤسس جدید اقدام کنند. در غیر اینصورت مؤسسه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکى تعطیل خواهد شد.

تبصره ۵

فهرست داروهای دامی هر ساله مشترکا توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان دامپزشکی تهیه و اعلام خواهد شد. مجازاتهای مربوط به جرایم مرتبط با داروهای انسانی در این ماده در مورد داروهای دامی هم مجری خواهد بود.

تبصره ۶

به جرایم موضوع این قانون در دادگاه انقلاب اسلامى رسیدگى خواهد شد.

لذا وفق ماده مرقوم جریمه دخالت در امور پزشکی تعیین و مورد حکم و درصورت تکرار مورد تشدید قرار میگیرد.

رکن مادی جرم مداخله در امور پزشکی

به استناد ماده ۳ قانون امور پزشکی، دارویی، موارد خوردنی و آشامیدنی مصوب ۱۰/۱۲/۱۳۷۹ مصادیق فعل مجرمانه ای که از سوی پزشک مورد نظر قابل ارتکاب است عبارتند از:

۱- اشتغال به امور پزشکی،‌ داروسازی، دندانپزشکی، آزمایشگاهی، فیزیوتراپی، مامائی و سایر رشته‌ هائی که به ‌تشخیص وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی جزو حِرَف پزشکی و پروانه دار محسوب می‌شوند بدون داشتن پروانه معتبر از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

۲-  ایجاد هر نوع موسسه پزشکی نظیر بیمارستان، زایشگاه، تیمارستان، آسایشگاه، آزمایشگاه، پلی‌کلینیک، موسسات فیزیوتراپی، الکتروفیزیوتراپی،
هیدروتراپی، لابراتوار، کارخانه‌ های داروسازی، داروخانه، درمانگاه، بخش تزریقات و ‌پانسمان و …

۳- در اختیار گذاشتن پروانه خویش برای استفاده افرادی که تخصصی در امور پزشکی ندارند.

۴- استفاده از پروانه پزشکی دیگران

پزشکی را می توان به این جرم محکوم کرد که یکی از افعال فوق را مرتکب شده باشد. بنابراین برای اینکه مقام رسیدگی کننده بتواند فردی را به مجازات جرم دخالت غیر مجاز به امور پزشکی محکوم نماید باید مرتکب یکی از رفتار های فوق شده باشد.

مجازات دخالت در امور پزشکی

برای تحقق این جرم، فرد مورد نظر باید بدون داشتن پروانه رسمی به یکی از امور پزشکی و دارویی که در موارد بالا به آن اشاره شد، اشتغال یابد؛ حال این فرد ممکن است فرد عادی باشد یا حتی خود پزشک. مثلا اگر پزشک عمومی اقدام به دندان‌پزشکی کند مرتکب جرم شده است؛ زیرا او در رشته تخصصی خود پروانه طبابت دارد نه در حوزه‌های دیگر. حتی اگر فردی تجربه و تخصص لازم را داشته باشد ولی بدون داشتن پروانه رسمی و اخذ مجوز، اقدام به عملی در تخصص خود کند نیز مجرم است و قابل مجازات می‌باشد. یا برای مثال اگر پزشک به موجب حکم دادگاه از فعالیت در شغل خود محروم شده باشد و در مدت محرومیتش به انجام امور پزشکی اقدام کند از مصادیق ماده ۳ و مجرم محسوب می‌شود، زیرا در این مدت به نوعی فاقد پروانه و صلاحیت می‌باشد.
یکی‌دیگر از مواردی که برای تحقق جرم دخالت در امور پزشکی و مصادیق آن لازم است؛ این است که مجرم سوء‌نیت داشته باشد و بداند که کار او غیرمجاز و خارج از وظیفه و تخصص اوست. بنابراین اگر نیت مجرم انسان‌دوستانه و در جهت کمک به نجات جان کسی باشد و این نیت او اثبات شود، مجرم محسوب نمی‌شود.
نکته‌ای که وجود دارد این است که فرد زمانی محکوم به این جرم می‌شود که از لحاظ عرفی بتوان گفت او به امور پزشکی اشتغال داشته است. اشتغال نوعاً زمانی محقق می‌شود که فرد به قصد کسب درآمد در امور پزشکی مداخله غیرمجاز نماید.
نکته دیگر اینکه نیازی نیست که دخالت شخص در امور پزشکی (که به‌صورت غیرمجاز است) حتما منجر به نتیجه خاصی شود، بلکه صرف دخالت و اشتغال غیرمجاز به امور پزشکی جرم محسوب می‌شود و قابل مجازات است. حال اگر این مداخله باعث نتیجه‌ی خاصی شود، مثلا سبب مرگ بیمار گردد، مجرم علاوه بر جرم قبلی، مرتکب این جرم هم شده است و بنابراین به هر دو جرم محکوم خواهد شد.
مجازات این جرم طبق ماده ۳ اصلاحی قانون مصوب ۱۳۷۹، علاوه بر تعطیلی محل کار مجرم توسط وزارت بهداشت، محکومیت به پرداخت جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا پنجاه میلیون ریال می‌باشد. ضمنا رسیدگی به این جرم در دادسرای عمومی و انقلاب (در تهران در دادسرای ویژه رسیدگی به جرایم پزشکی و دارویی) و دادگاه انقلاب انجام می‌شود.

رکن روانی جرم مداخله در امور پزشکی

رکن معنوی به معنای قصد و هدفی است که در ذهن مجرم وجود دارد و در عالم واقع محقق می شود. جرم دخالت غیر مجاز در امور پزشکی یک جرم عمدی است و برای تحقق آن لازم است که فرد عالما و عامدا مرتکب جرمی شود، اگر عالما و عامدا نباشد به عنوان مثال اگر ثابت شود  فرد در اثر اشتباه یا غفلت یا سهل انگاری مرتکب این جرم شده است نمی توان فرد را به این جرم مجازات نمود.

دخالت غیر مجاز در امور پزشکی مطلق است یا مقید؟

جرم مقید یعنی جرمی که برای مجازت کردن فرد باید رفتار او به نتیجه خاصی منتهی شود به عنوان مثال در سرقت فرد باید مالی را از شما به سرقت ببرد و به شما زیان وارد کند تا شما شکایت علیه او طرح کنید.

جرم مطلق به این معنی است که نیازی نیست در اثر جرم شما فردی متضرر شود صرف ارتکاب فعل جرم است به عنوان مثال جرم جعل یک جرم مطلق است و نیازی نیست که در اثر جعل اتفاق افتاده به کسی ضرری وارد شود.

جرم دخالت غیر مجاز در امور پزشکی با عنایت به موارد پیش گفته، یک جرم مطلق است یعنی نیاز نیست که در اثر این فعل فردی دچاز زیان شود تا شکایت کند، می توان بدون اینکه به فردی آسیبی برسد از پزشکی که بدون مجوز فعالیت می کند شکایت نمود.

آیا دخالت غیر مجاز در امور پزشکی جرم به عادت است؟

جرم به عادت به جرمی گفته می شود که با یک بار ارتکاب قابل مجازات نیست باید فرد مرتکب چند بار مرتکب این فعل شود تا بتوان به این جرم او را محکوم نمود.

با عنایت به توضیحات پیش گفته جرم دخالت غیر مجاز در امور پزشکی یک جرم به عادت است و قانونگذار این جرم را به عادت در نظر گرفته است یعنی پزشک باید چندین بار مرتکب این فعل شود تا بتوان او را به جرم دخالت غیر مجاز محکوم نمود.

دادگاه صالح رسیدگی به این جرم کجاست؟

تعیین دادگاه صالح برای رسیدگی به جرم به مولفه های مختلفی بستگی دارد، در جرم دخالت غیر مجاز در امور پزشکی با توجه به اینکه مجازات جرم ارتکابی درجه ۷ و ۸ محسوب می شود و جرم هایی که مجازات آن در این در جه باشد مستقیما در دادگاه رسیدگی می شود، این جرم نیز بدون اینکه دارای مرحله دادسرا باشد و در دادسرا مطرح شود در دادگاه رسیدگی می شود و دادگاه صالح برای رسیدگی به این جرم در تهران دادگاه قدوسی می باشد.

5/5 - (1 امتیاز)
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس