مجازات ثبت نکردن ازدواج

0

بنا به دلایل اجتماعی عدیده، قانونگذار ثبت کردن ازدواج را برای مردان تکلیفی قانونی تلقی کرده و از آن جهت که عدم ثبت ازدواج توسط آن‌ها ممکن است آثار و عواقب سویی برای همسران آنان ایجاد کند، ضمانت اجرای عدم ثبت ازدواج را نیز پیش بینی کرده که هم در خصوص عقد دائم و هم در خصوص عقد موقت یا صیغه قابل اجرا خواهد بود.

انواع عقد نکاح

عقود در یک تقسیم بندی به عقود تشریفاتی و رضایی (غیر تشریفاتی) تقسیم می شود.

عقود تشریفاتی عقدی است که برای صحت آن نیاز به رعایت یک سری تشریفات خاص است مانند فروش اموال شهرداری که باید از طریق مزایده انجام شود. عقود رضایی (غیر تشریفاتی) نیاز به تشریفات خاصی ندارد و با اراضی طرفین انجام می شود مانند خرید و فروش ماشین.

در مورد نکاح اعم از نکاح دائم و موقت اینکه ثبت آن جز تشریفات عقد است یا خیر بین حقوقدانان اختلاف نظر وجود دارد چرا که اگر ثبت نکاح را جز تشریفات آن بدانیم عدم رعایت آن موجب بطلان عقد می شود.

از آنجایی که عدم ثبت ازدواج باعث بطلان آن نمی شود و فقط موجب مجازات شخصی می شود که آن را ثبت نکرده پس می توان گفت که نکاح از عقود غیر تشریفاتی است. قانون گذار به دلیل برخی مصالح اجتماعی بر لزوم ثبت ازدواج دائم و در مواردی ازدواج موقت در دفترخانه رسمی ازدواج تاکید می کند.

قوانین صرفا ثبت ازدواج دائم را اجباری نموده و ازدواج موقت را به صورت عادی و عدم ثبت نیز قابل انعقاد می داند. یکی از ایراداتی که می توان گرفت آثار مشترک عقد موقت و دائم است که شبیه به یکدیگرند مانند تولد فرزند مشترک که در هر دو ازدواج ممکن است.

بسیاری از دادخواست های اثبات زوجیت مطرح شده در دادگاه خانواده اثبات نسب فرزندان مشترک، اخذ شناسنامه و … این موارد قانون گذار را بر آن داشت تا به فکر تصویب قانونی جدید باشد چرا که ماده ۶۴۵ قانون تعزیرات جوابگوی چون و چراها نبود.

در ماده ۶۴۵ قانون تعزیرات آمده بود عدم ثبت نکاح دائم جرم است (به منظور حفظ کیان خانواده، ثبت واقعه ازدواج دائم، طلاق و رجوع طبق مقررات الزامی است) پس چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق مبادرت به ازدواج دائم و طلاق کند به مجازات تعزیری تا یک سال محکوم می گردید.

این ماده به وسیله ماده ۴۹ قانون حمایت از خانواده مصوب ۱۳۹۲ نسخ شد و عدم ثبت ازدواج جرم انگاری شد. مجازات عدم ثبت واقعه ازدواج تابع قانون حمایت از خانواده می باشد.

 

قوانین حمایت از خانواده در ایران

در مطلب زیر به چند مورد از قوانینی که در ایران برای حمایت از خانواده وضع شده اند، اشاره شده است.

ماده ۴۹ قانون حمایت از خانواده:

چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی به ازدواج دائم، طلاق یا فسخ نکاح اقدام یا پس از رجوع تا یک ماه از ثبت آن خودداری یا در مواردی که ثبت نکاح موقت الزامی است از ثبت آن امتناع کند، ضمن الزام به ثبت واقعه به پرداخت جزای نقدی و یا حبس تعزیری محکوم می شود.

در ماده ۶۴۵ تعزیرات صحبتی از ازدواج موقت نبود و جرم فقط در مورد عدم ثبت ازدواج دائم اتفاق می‌افتاد در صورتی که در ماده ۴۹ قانون حمایت از خانواده عدم ثبت ازدواج موقت در مواردی جرم انگاری شده است.

همچنین در ماده ۶۴۵ تعزیرات توجهی به الزام زوج به ثبت ازدواج نکرده بود ولی ماده ۴۹ قانون حمایت از خانواده پیش بینی شده.

عدم ثبت ازدواج موقت در ۳ مورد جرم است، ماده ۲۱ قانون حمایت از خانواده عنوان می کند :

نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران در جهت محوریت و استواری روابط خانوادگی نکاح دائم را که مبنای تشکیل خانواده است مورد حمایت قرار می دهد.

مجازات ثبت نکردن ازدواج

نکاح موقت نیز تابع موازین شرعی و مقررات قانون مدنی است و ثبت آن در موارد زیر الزامی است:

  1. باردار شدن زوجه
  2. توافق طرفین
  3. شرط ضمن عقد

در صورتی که سه شرط بالا در عقد موقت وجود داشته باشد و این ازدواج ثبت نشود مجازات دارد و نوع و میزان آن مطابق با ماده ۴۹ قانون حمایت از خانواده است.

نتیجتا اینکه عقد موقت اصولا نیازی به ثبت ندارد و ثبت آن در موارد استثنائی است که در بالا ذکر شد.

طریقه اثبات عقد موقت

همانطور که گفته شد عقد موقت جز در سه مورد نیاز به ثبت ندارد حال اگر پسر و دختری به جرم ارتباط نامشروع بازداشت شوند آیا می توانند وجود صیغه محرمیت را اثبات کنند؟

پاسخ مثبت است چرا که با اقرار طرفین و در صورتی که سندی برای اثبات محرمیت وجود نداشته باشد، با شهادت دو شاهد مرد، نکاح موقت قابل اثبات در محاکم است و عند الزوم سوگند نیز الزامی است.

البته می توان ایراداتی به عدم الزام ثبت ازدواج موقت توسط قانونگذار گرفت. امروزه در کلان شهرها ناهنجاری اجتماعی به نام ازدواج سفید رواج پیدا کرده و دو طرف به محض دستگیری می توانند ادعای جاری شدن صیغه عقد موقت را با دو شاهد اثبات کند و از خلا قانون در مورد عدم الزام ثبت ازدواج موقت سو استفاده کرد.

طریقه شکایت و پیگیری عدم ثبت ازدواج موقت

زوج مکلف به ثبت ازدواج است و عدم ثبت آن باعث می شود که زوجه دارای حقی برای شکایت از زوج شود.

مرجع شکایت از جرم عدم ثبت واقعه ازدواج دادسرا است.

دو نوع مسئولیت متوجه زوج است:

  • مسئولیت کیفری
  • مسئولیت حقوقی که زوجه می تواند هر کدام را که بخواهد مطالبه کند.

زوجه می تواند به دادسرا مراجعه و شکایت کیفری خود را مبنی بر عدم ثبت ازدواج تقدیم کند که این مورد هم ضمانت اجرای کیفری دارد (مجازات حبس) و هم ضمانت اجرای حقوقی (الزام به ثبت ازدواج) دارد.

همچنین زوجه می‌تواند فقط شکایت حقوقی با عنوان الزام ثبت ازدواج به ظرفیت زوج را تقاضا کند و مرجع رسیدگی به این دادخواست دادگاه خانواده است.

 

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مفهوم و قلمرو اعمال نظام نیمه آزادی در احکام کیفری

مجازات عدم ثبت ازدواج دائم و موقت

نهاد خانواده دارای اهمیت بسیار زیادی می باشد. استحکام آن و بهبود ساختار آن همیشه مدنظر قانون گذار بوده است. یکی از وظایف مرتبط با این نهاد و تشکیل خانواده، الزام طرفین به ثبت این عمل حقوقی می باشد. وکیل اثبات زوجیت در مشهد مهمترین اثر ثبت نکاح، آسان شدن اثبات نکاح می باشد و از مجازات عدم ثبت ازدواج دائم و موقت نیز رهایی می یابند.

مجازات ثبت نکردن ازدواج

جرم عدم ثبت ازدواج دائم یا موقت

جرم عدم ثبت نکاح نیز همانند سایر جرائم، جهت تحقق، به سه رکن قانونی، مادی و معنوی نیازمند است که طی سه گفتار جداگانه آن ها را از دانش اساتید حقوق ، نقل قول می نماییم.

عنصر قانونی جرم ثبت نکردن ازدواج

منظور از عنصر قانونی، قانونی است که به موجب آن عمل مذکور ممنوع گردیده است و درصورت ارتکاب برای آن مجازات تعیین گردیده است.
در قانون مجازات اسلامی در ماده ۶۴۵ ق.م.ا این مسئله جرم انگاری شده بود و ماده ۶۴۵ مقرر می داشت: «به منظور حفظ کیان خانواده ثبت واقعه ازدواج دائم ، طلاق و رجوع طبق مقررات الزامی است، چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی مبادرت به ازدواج دائم ، طلاق و رجوع نماید به مجازات حبس تعزیری تا یک سال محکوم می گردد.».

عیب این ماده این بود که صرفا ثبت ازدواج دائم را الزامی دانسته بود و در مورد ازدواج موقت مقرره ای نداشت و باعث رواج بی بند و باری هایی به نام ازدواج موقت می گردید و بیشترین آسیب را نیز فرزندان ناشی از نکاح موقت می دیدند.

در زمان تصویب لایحه حمایت خانواده نیز بحث بر سر ثبت نکاح موقت بسیار طولانی شد و اختلافات بسیاری وجود داشت و بسیاری از صاحب نظران ثبت هر دو ازدواج را الزامی می دانستند و مخالفین نکاح موقت نیز معتقد بودند اگر ازدواج موقت حذف نمی گردد، لااقل با الزام به ثبت آن، شیوع آن محدود گردد؛ زیرا رواج عدم ثبت ازدواج موقت و عدم الزام به ثبت آن، نتیجه ای جز تزلزل نهاد خانواده و نابسامانی فرزندان ناشی از این رابطه نخواهد داشت.

موارد الزامی ثبت ازدواج موقت

در انتها، ماده ۲۰ این قانون تصویب شد که ثبت نکاح دائم، فسخ یا انفساخ آن، طلاق و رجوع و اعلام بطلان نکاح یا طلاق را الزامی دانست و بر اساس ماده ۲۱ قانون حمایت خانواده ، نیز نظام جمهوری اسلامی ایران در جهت محوریت و استمرار استواری روابط خانوادگی، نکاح دائم را که مبنای تشکیل خانواده است مورد حمایت قرار داد و مقرر می داشت: نکاح موقت یا همان صیغه نیز تابع موازین شرعی و مقررات قانون مدنی است و ثبت آن در موارد زیر الزامی است:

۱. باردار شدن زوجه
۲. توافق طرفین
۳. شرط ضمن عقد

درواقع قانون گذار در مقابل فشار موافقان ثبت تسلیم شد و ثبت نکاح موقت را آن هم به صورت مشروط، الزامی دانست. وکیل ثبت ازدواج در مشهد ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ نیز ضمانت اجرای کیفری عدول از ثبت نکاح را پیش بینی نمود و بر اساس آن «چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی به ازدواج دائم، طلاق یا فسخ نکاح یا پس ازرجوع تا یک ماه از ثبت آن خودداری یا در مواردی که ثبت نکاح موقت الزامی است از ثبت آن امتناع کند، ضمن الزام به ثبت واقعه، به پرداخت جزای نقدی درجه پنج و یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم می شود. این مجازات در مورد مردی که از ثبت انفساخ نکاح و اعلام بطلان نکاح یا طلاق استنکاف کند نیز مقرر است.»

مجازات ثبت نکردن ازدواج

مجازات ثبت نشدن ازدواج موقت 

هنگامی که فردی تصمیم به ازدواج می گیرد ، همواره ازدواج دائم برای وی متصور می شود ، زیرا در ازدواج دائم فرد از ثبات و امنیت خاطر بسیار بیشتری نسبت به ازدواج موقت به جهت تشکیل خانواده و مسائل تابعه ی آن دارد ، در ازدواج موقت که در عرف جامعه به آن صیغه گفته می شود ، صیغه عقد برای مدت مشخصی میان زن و مرد جاری می شود و به دلیل عدم ثبت ازدواج موقت ممکن است ، مشکلات و مسائل حقوقی بسیاری برای زن و مرد ایجاد شود .

این نوع ازدواج معمولا به دلیل پنهانی بودن با رضایت طرفین ازدواج در دفاتر رسمی ازدواج و شناسنامه ها درج نمی شود .

اگر چه ازدواج موقت راهی مشروع و حلال جهت رفع نیازهای جنسی طرفین ازدواج محسوب می شود اما در ایران معمولا ازدواج موقت از سوی مردان متاهل صورت می پذیرد که در صورت افشای آن بسیاری از خانواده ها از هم پاشیده می شود .

در برخی موارد مانند ؛ باردار شدن زن و نیاز به تعیین هویت فرزند متولد شده ، توافق طرفین در ابتدای ازدواج جهت ثبت ازدواج و شرط ضمن عقد جهت ثبت ازدواج ، قانون حمایت از خانواده ثبت ازدواج موقت را اجباری کرده است .

اگر چه در خصوص ثبت اجباری ازدواج موقت ، قانونگذار مجازات کیفری و حقوقی را عنوان نموده است اما در عمل هیچ گونه مجازاتی برای چنین ازدواجی اعمال نمی شود.

در رابطه با ثبت ازدواج ، بر اساس قوانین اسلامی تنها زمانی عدم ثبت ازدواج موقت در دفاتر رسمی ازدواج مجازات کیفری دارد که نوع ازدواج دائمی باشد .

همچنین با توجه به نظریه شورای نگهبان و تصریح قانون مجازات اسلامی ، اگر ازدواج موقت به لحاظ شرعی صحیح انجام شده باشد ، ثبت نکردن آن در دفاتر قانونی ثبت ازدواج ، هیچ گونه مجازات کیفری نخواهد داشت.

مزایای نکاح موقت بر رابطه نامشروع زنا

ازدواج موقت به دلایل بسیاری چون ؛ قانونی بودن ، جاری شدن صیغه عقد ، مسئولیت مالی مرد در برابر زن ، مدت دار بودن ازدواج ، محرم شدن برخی افراد نسبت به هم ، برخی قوانین حمایتی در صورت باردار شدن زن و …. با رابطه نامشروع زنا بسیار متفاوت است .

در ازدواج موقت ، حق مهریه زن محفوظ است اما حقوق دیگری چون ؛ نفقه ، ارث و همخوابگی با همسر که از حقوق زن در ازدواج دائم هستند ، محروم است .

اگر زن در شروط ضمن عقد دریافت نفقه ، حق ارث و همخوابگی را خواهان بوده و مرد قبول کرده باشد بر مرد واجب و لازم است که به آن عمل نماید .

در صورت تمایل طرفین ، ازدواج موقت می تواند در شناسنامه ها و دفتر ثبت ازدواج ، ثبت قانونی شود اما به دلایل مختلفی مخصوصا پنهانی بودن این نوع ازدواج ، ثبت آن خواسته ی طرفین ازدواج نیست .

مجازات ثبت نکردن ازدواج

عنصر مادی جرم ثبت نکردن ازدواج

رفتار مجرمانه جرم عدم ثبت وقایع ازدواج و طلاق بر اساس مستندات قانونی اعلام شده «ثبت نکردن یا اعلام نکردن» می باشد که به صورت فعل منفی یا ترک فعل محقق می گردد و در هر دو ماده مستند این جرم (ماده ۶۴۵ قانون مجازات اسلامی و ماده ۲۱ قانون حمایت خانواده) تکلیف ثبت وقایع ازدواج و طلاق بر عهده مرد گذاشته شده است بنابراین عدم ثبت آن از سوی مرد جرم بوده و فقط مرد قابل مجازات خواهد بود بدین ترتیب زن تکلیفی به ثبت ندارد و قابل مجازات نیست.
آنچه در مورد «رفتار مجرمانه» باید بدانیم.

اولاً: برخلاف قانون مجازات اسلامی، که موضوع جرم را عدم ثبت واقعه «ازدواج دائم، طلاق، رجوع» اعلام می کند ماده ۲۱ قانون حمایت از خانواده موضوع جرم را گسترش داده و ثبت موارد ذیل را نیز الزامی می داند:
۱- ثبت فسخ نکاح
۲- اعلام بطلان نکاح
۳- ثبت انفساخ نکاح
۴- اعلام بطلان طلاق
۵- ثبت نکاح موقت در موارد خاص

ثانیاً: در هر دو قانون موضوع این جرم ثبت باید وفق مقررات در دفاتر اسناد رسمی صورت پذیرد بنابراین اگر مرد این وقایع را طی یک سند عادی یا بدون رعایت تشریفات قانونی به ثبت رسمی رسانده باشد بازهم به تکلیف عمل نشده و مرد قابل مجازات خواهد بود.

ثالثاً: برخلاف ماده ۶۴۵ قانون مجازات اسلامی، برای ثبت واقعه رجوع مهلت یک ماده از سوی مقنن در ماده ۴۹ ترتیب داده شده است بنابراین برخلاف موارد دیگر از جمله واقعه طلاق، نکاح، فسخ نکاح، اعلام بطلان نکاح یا طلاق که باید فوری به ثبت برسند ثبت واقعه رجوع مهلت یک ماه دارد.

رابعاً: جرم عدم ثبت نکاح یا طلاق، جرمی مستمر است و در طول زمان امتداد دارد.

عنصر معنوی جرم ثبت نکردن ازدواج

منظور از عنصر معنوی، وجود اراده ارتکاب فعل مجرمانه در شخص است. جهت وقوع جرم مذکور، مرد باید اراده عدم ثبت داشته باشد؛ بنابراین اصولاً اگر بر اثر بی سوادی یا عدم آگاهی این ترک فعل صورت بگیرد، جرم نخواهد بود. از طرفی دیگر باید به این نکته توجه داشت که جهل به حکم مسموع نیست. مجازات عدم ثبت ازدواج دائم و موقت
جرم عدم ثبت نکاح و طلاق و غیره، جرمی مطلق است و نیاز به سوءنیت خاص ندارد و صرف وجود سوءنیت عام جهت وقوع آن کفایت می کند.

ثبت نکاح این مزیت را دارد که طرفین می توانند حقوق متقابلشان را از هم مطالبه نمایند، حقوق فرزندان ناشی از این ازدواج نیز بیشتر تأمین می گردد؛ زیرا زمانی که ازدواج ثبت نشده باشد، هرکدام از طرفین می توانند از انجام تکلیف خود سرباز زده و حتی منکر وجود رابطه زوجیت یا ابوت گردند و این نشان می دهد که ثبت ازدواج در اثبات وجود رابطه زوجیت بسیار موثر خواهد بود.

 ثبت ازدواج ، میزان تقید افراد به پیمانشان را بیشتر نموده و جلوی ازدواج های بعدی، تدلیس و فریب در ازدواج را می گیرد؛ زیرا این ثبت در شناسنامه افراد صورت می گیرد. علاوه بر این، موقع ثبت نکاح، از طرفین گواهی صحت از امراض مسری مطالبه می شود و جلوی شیوع بیماری ها و تولد فرزندان بیمار تا حدود زیادی گرفته خواهد شد. در حالی که اگر ازدواج در خفا صورت گیرد، احتمال شیوع بیماری یا تولد فرزندان بیمار بیشتر خواهد بود.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس