مجازات تحصیل مال نامشروع

0

به احتمال زیاد دیده اید و یا در رابطه با افرادی شنیده اید که اموال خود را از طریق راه نامشروع یا غیر قانونی به دست آورده اند. باید بدانید که به طور قطع چنین عملی جرم و مشمول مجازات تحصیل مال نامشروع است.

به طور کلی تحصیل به معنای فراهم آوردن معنی می شود و نامشروع به منزله خلاف قوانین شرع تلقی می شود. بر این اساس می توان تحصیل مال نامشروع را یک گناه شرعی نیز تعبیر کرد. به معنای واضح جرم مذکور، به دست آوردن مال از طریق خلاف شرع و خلاف قانون محسوب می شود.

در این بخش از مباحث مرتبط با شناخت جزای جرائم، ما به بررسی مجازات و شرایط تحقق جرم تحصیل مال نامشروع خواهیم پرداخت.

اطلاع از آن چه که در این مقاله گفته می شود می تواند به اطلاعات حقوقی شما بیافزاید و در مسیر اعاده شکایت در این باب شما را یاری کند. از این رو همراه ما باشید.

مجازات تحصیل مال نامشروع با توجه به تعاریف

همانطور که اشاره شد تحصیل به معنای به دست آوردن است. اما وقتی صحبت از نامشروع می شود، نه تنها با موضوع شرع بلکه با موضوع قانون نیز طرف هستیم.

به معنای ساده عبارت نامشروع هم می تواند بیانگر عملی خلاف قوانین شرع باشد و هم می تواند به موضوعی در باب فاقد مشروعیت قانونی رفتار مجرم اشاره داشته باشد.

البته باید در نظر داشته باشید که در رابطه با عبارت نامشروع در مورد جرم مذکور در قوانین مجازات تحصیل مال نامشروع تعاریف و مصادیقی وجود دارد که باید به طور دقیق بررسی شود.

در ادامه به بررسی تعاریف بر اساس قانون اساسی خواهیم پرداخت.

1.     جرم تحصیل مال نامشروع با نگاه به تعاریف قانون اساسی

بر اساس اصل 49 قانون اساسی:

«دولت موظف است ثروت های ناشی از ربا، غصب، رشوه، اختلاس‌، سرقت‌، قمار، سوء استفاده از موقوفات‌، سوء استفاده از مقاطعه‌ کاری ها و معاملات دولتی‌، فروش زمین های ‌موات و مباحات اصلی‌، دایر کردن اماکن فساد و سایر موارد غیر مشروع را گرفته و به صاحب حق رد کند و در صورت ‌معلوم ‌نبودن او به بیت ‌المال بدهد، این حکم باید با رسیدگی و تحقیق ‌و ثبوت شرعی به وسیله دولت اجرا شود.»

اصل بالا به طور واضح بیانگر این موضوع است که اگر فردی اقدام به تحصیل مال نامشروع کند، تحت پیگرد قانونی از سوی دولت قرار خواهد گرفت و محکوم به مجازات تحصیل مال نامشروع خواهد شد.

2.     مصادیقی از جرم تحصیل مال نا مشروع در قوانین و مواد دیگر

با توجه به ماده قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری، گفته شده است:

« هر کس به نحوی از انحاء امتیازاتی را که به اشخاص خاص به جهت داشتن شرایط مخصوص تفویض می گردد، نظیر جواز صادرات و واردات و آنچه عرفا موافقت اصولی گفته می شود، در معرض خرید و فروش قرار دهد و یا از آن سوء استفاده نماید و یا در توزیع کالاهائی که مقرر بوده طبق ضوابطی توزیع نماید مرتکب تقلب شود و یا به طور کلی مالی یا وجهی تحصیل کند که طریق تحصیل آن فاقد مشروعیت قانونی بوده است، مجرم محسوب و علاوه بر رد اصل مال به مجازات سه ماه تا دو سال حبس و یا جریمه نقدی معادل دو برابر مال به دست آمده محکوم خواهد شد.»

تبصره ای در باب ماده بالا در مجازات تحصیل مال نامشروع وجود دارد که به شرح اینگونه مطرح می کند:

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  اثبات زوجیت

«در موارد مذکور در این ماده در صورت وجود جهات تخفیف و تعلیق، دادگاه مکلف به رعایت مقررات تبصره ۱ ماده ۱ این قانون خواهد بود.»

به این معنا که تنها عنصر قانونی جرم تحصیل مال نامشروع، ماده قانون ذکر شده است.

3.     توضیح دقیق تر برای فهم بیشتر ماده قانون تشدید مجازات

بر اساس مواد قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری، قلمرو انجام جرم تحصیل مال نامشروع بسیار کلی مطرح شده است. اما برای آن که  این موضوع واضح تر بین شود باید گفت که ماده ذکر شده مشتمل بر 3 عنوان جزایی مطرح شده است:

  1. خرید و فروش امتیاز و سوء استفاده از آن ها. مانند جواز واردات و صادرات
  2. تقلب در توزیع کالاهایی که به نحوی تابع ضوابط معین باید توزیع شوند.
  3. تحصیل مال با وجهی که روش به دست آوردن آن از لحاظ قانون مشروعیت ندارد.

برای درک دقیق تر تعاریف و موادی که در باب مجازات تحصیل مال نامشروع مطرح است باید ابتدا و انتهای ماده مذکور را متصل بهم بازخوانی کنید که به شرح زیر خواهد بود:

«به طور کلی هر کس مال یا وجهی را  تحصیل کند که روش تحصیل آن فاقد مشروعیت قانونی بوده است….»

بنابراین جرائمی چون اختلاس، سرقت و سایر جرائم مالی را نیز می توان در دسته جرم تحصیل مال نامشروع نیز تلقی کرد.

مجازات تحصیل مال نامشروععناصر تشکیل دهنده جرم تحصیل مال نامشروع

این جرم نیز همانند اکثر جرائم دارای عناصری است که می توان آن را به 3 قسم تعریف کرد:

  1. عنصر قانونی
  2. عنصر مادی
  3. عنصر روانی

باید در نظر داشته باشید که برخی از مراجع و وکلا عنصر روانی را با نام عنصر معنوی نیز معرفی کرده اند. برای آن که بهتر بتوانید این عناصر را در باب مجازات تحصیل مال نامشروع درک کنید، در ادامه به توضیح هر کدام خواهیم پرداخت.

عنصر قانونی در جرم تحصیل مال نامشروع

طبق ماده 2 تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری که پیش تر ذکر شد، عنصر قانونی بر اساس 3 عنوان ذکر شده، شامل موارد زیر می شود:

  1. خرید و فروش امتیاز و سوء استفاده از آن
  2. تقلب در توزیع کالا
  3. تحصیل مال

این عناوین به طور واضح بیانگر شاخصه هایی واضح هستند که پیش تر توضیح داده شد. از همین رو برای عدم تکرار مکررات، به عنصر بعدی خواهیم پرداخت.

عنصر مادی در جرم تحصیل مال نامشروع

عنصر مادی به معنای یک نمود بیرونی و خارجی در رابطه با جرم تلقی می شود. به زبان بهتر، آن چه که در جرم تحصیل مال نامشروع می تواند عنصر مادی تلقی شود، به عنوان دیگری نیز وابسته است.

1.     رفتار مجرمانه

شامل هر عمل غیر قانونی است که به صورت خاص در مورد جرم انگاری در نظر گرفته شود.

برای مثال کسی که با استفاده از مانور و نمایش های متقلبانه، مالی را به دست می آورد یا برای انجام کار دولتی، مبلغی را به صورت غیر قانونی دریافت می کند، مشمول عناوینی چون اختلاس، ارتشا و کلاهبرداری است و نسبت دادن مجازات تحصیل مال نامشروع برای او جای خود دارد.

بنابراین هر رفتار مجرمانه ای که تحصیل عامدانه مال دیگری را از طریق غیر قانونی در بر داشته باشد، می تواند عنوان تحصیل مال از طریق نامشروع را به خود بگیرد.

باید در نظر داشته باشید برای اینکه جرم اثبات شود، از نظر رفتار مجرمانه باید خدعه و تقلب موجود و اثرات آن ثابت شود. علاوه بر این باید بدانید که اگر در مسیر کسب مال از طریق نامشروع، مالی کسب نشود، جرمی در واقع صورت نگرفته است.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  حداقل سن ازدواج در ایران از قانون تا واقعیت

2.     اوضاع و احوال لازم برای ارتکاب جرم

هر نوع تحصیل عامدانه مال دیگری از طریق غیر قانونی که فاقد ضمانت اجرای کیفری است، بنا بر متن قانونی «به طور کلی مال یا وجهی تحصیل کند که طریق تحصیل آن فاقد مشروعیت قانونی بوده است.»، مشمول مجازات تحصیل مال نامشروع است.

اما گزاره بالا از نگاه اوضاع و احوال لازم برای ارتکاب جرم در دو مقوله زیر نیز باید جزئی نگری شود:

  1. مرتکب جرم که می تواند هر شخص حقیقی یا حقوقی باشد. بنابراین برای انجام شدن جرم تحصیل مال نامشروع هیچ ویژگی خاصی برای مجرم وجود ندارد.
  2. موضوع جرم شامل انواع مال می تواند باشد از جمله اموال منقول و غیر منقول، اوراق بهادار سهام، اسناد و مدارک، وجوه نقد، حواله و غیره.

3.     نتیجه حاصله از انجام جرم

این موضوع به این مورد اشاره دارد که اگر جرمی رخ دهد و ماحصل انجام آن جرم، کسب مال یا منفعتی نباشد، نمی توان فرد مرتکب را مجرم خواند زیرا اقدام او چیزی برای او نداشته است.

اما در این باب در نظر بگیرید که همه چیز بنا بر ادله ها بسته به رای دادگاه و بررسی های حقوقی دارد.

بر فرض اینکه فرد مالی را از طریق جرم مذکور به دست آورده باشد، و مال یا منفعتی که برای او حاصل شده است، تبعات سنگینی برای دیگران یا جامعه ایجاد کرده باشد، در باب نتیجه حاصله از جرم، فرد علاوه بر کسب مال نامشروع، سبب فساد نیز شده است که تنها مشمول مجازات تحصیل مال نامشروع نخواهد بود و پیامدهای دیگری را نیز تجربه خواهد کرد.

مجازات تحصیل مال نامشروع

عنصر روانی در جرم تحصیل مال نامشروع

به طور عمومی در ارتکاب هر نوع از جرائم ممکنه، یک نوع عنصر با نام عنصر روانی یا به تعابیر دیگر، عنصر معنوی دخیل است. تحصیل مال از طریق نامشروع نیز از قاعده وجود عنصر روانی مستثنی تلقی نمی شود.

به عبارت واضح برای تحقق جرم مورد بحث، نیاز است عنصر روانی نیز محقق شود که بر اساس تعاریف، دو نوع عنصر وجود دارد.

  1. عنصر سوء نیت عام: به معنای اراده و عمد مرتکب جرم در انجام به رفتار مجرمانه است.

بنا بر این عنصر، اگر فردی از روی اشتباه، نا آگاهی، سهو یا سهل انگاری مالی را از سوی غیر به دست بیاورد، مشمول مجرم شناخته شدن و مجازات تحصیل مال نامشروع نخواهد شد.

  1. عنصر سوء نیت خاص: به معنای قصد و به نتیجه رساندن جرم است. به این معنا که قصد متهم از به دست آوردن مال دیگری و تصاحب آن، مصداق یک سوء نیت خاص باشد، بدون شک مرتکب مجرم شناخته می شود.

به زبان ساده تر، مجرم از قبل نیتی برای به دست آوردن مال یا تحصیل آن از طریق نامشروع در نظر داشته باشد و برای آن برنامه نیز چیده باشد.

باید در نظر داشته باشد که دو عنصر سوء نیت خاص و عام می تواند با توجه به عنصر مادی که قبل تر گفته شد، در عنوان نتیجه حاصله از جرم نیز مد نظر قرار بگیرند.

مثال هایی مرتبط با جرم تحصیل مال نامشروع

در اینجا قصد داریم به نکاتی بپردازیم که در باب مثال می تواند تعریف و تشریحی دقیق از جرم کسب مال از طریق نامشروع را برای شما شرح دهد.

اگر شخصی بدون دریافت گواهی انحصار وراثت، اقدام به فروش مال یا منافع کند، یا اگر شخصی با فریب کاری، کارت بانکی فردی از او بگیرد، یا شخصی عنوانی را غصب کند، در تمامی این موارد شخص مجرم است و باید بر اساس قانون مجازات تحصیل مال نامشروع به سزای اعمال خودش برسد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  طلاق بائن چیست؟

اما جالب است بدانید سوای از موارد ذکر شده که مثال هایی از جرم مورد بحث این مقاله هستند، مثال های دیگری از کلاهبرداری یا کسب مال نامشروع وجود دارد که در گمانه هایی از اکثریت و اقلیت و نظرات تخصصی قرار دارند.

در ادامه به این مثال ها خواهیم پرداخت.

کسب مال نامشروع از طریق سوء استفاده از سفید مهر

اگر شخصی اقدام به تحصیل وجوه بر اساس سوء استفاده از سفید مهر کند، برای قرار گیری در روال مجازات با سه نظر مواجه است.

نظر اکثریت بر این است که:

« هرکس مال یا وجهی تحصیل کند که طریق تحصیل آن فاقد مشروعیت قانونی است، جرم است.»

اقدام شخص، تحصیل مال نامشروع محسوب می شود که موضوع جرم، مشمول قسمت اخیر ماده ۲ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری بوده و قابل تعقیب و مجازات خواهد شد.

نظر اقلیت بر این است که:

« هرگاه کسی از سفید مهری که به طریق غیرقانونی به دست آورده سوء استفاده کرده و مطلب تعهدآوری در آن بنویسد و مبادرت به اخذ مال کند، موضوع جرم، مشمول ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی است و علاوه بر آن چنانچه از این طریق به دست آورده، سندی غیرقانونی باشد (مثلا سرقت) به مجازات جرم آن نیز محکوم خواهد شد (ماده ۴۷ قانون مجازات اسلامی).»

«و در صورتی‌ که بدون هیچ‌گونه دخل و تصرف در سند، اقدام به وصول وجه از مردم کند عملش تحصیل مال نامشروع است و از مصادیق ماده قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری قابل تعقیب و مجازات تحصیل مال نامشروع است.»

علاوه بر دو نظر بالا، نظری تحت عنوان کمیسیون نشست قضایی وجود دارد که بر اساس تحقیقات خود، نظر اکثریت را منطبق با موازین قانونی می دانند که در واقع اعضای کمیسیون آن را تایید می کنند.

نکاتی پایانی در باب جرم تحصیل مال نامشروع

  1. در ارتکاب جرم، فرقی نمی کند که شخص عادی این امر را انجام داده است یا مرتکب، شخصی رسمی و دولتی است.
  2. جرم تحصیل مال از طریق نامشروع، از جمله جرائم مقید به نتیجه است. به این معنا که باید به طور حتم از این طریق مالی کسب شود، در غیر این صورت جرم محقق نمی شود.
  3. الزاما مالک خاصی نباید برای مال تحصیل شده وجود داشته باشد، به این معنا که موضوع کسب مال نامشروع شامل اموال کسانی که مالک خاص محسوب نمی شوند نیز می شود.

همچنین این جرم در باب اموال منقول یا غیر منقول نیز صدق می کند.

  1. در ارتکاب جرم مورد بحث، وجود وسیله خاص ملاک تحقق جرم نیست، بلکه به هر وسیله ای شخص اقدام به کسب مال نامشروع کند، امر او غیر قانونی و مشمول مجازات تحصیل مال نامشروع است.
  2. در صورتی که جرم مورد بحث، توسط مامورین دولتی رخ داده باشد، از تاریخ صدور کیفر خواست، مامور یا ماموران مورد نظر، از شغل خود معلق خواهند شد و در صورت اثبات جرم، از بهره مندی از مزایا و مفاد دولتی، محروم می شوند.

بهتر است برای اطلاع دقیق از شرایط و قوانین مرتبط با مجازات تحصیل مال نامشروع با مشاورین حقوقی ما در موسسه حقوقی رهپویان مهاجر آتی نگر در تماس باشید.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس