قرارهای نهایی دادسرا

0

در رابطه با قرارهای نهایی دادسرا باید گفت که با طرح پرونده کیفری در دادسرا و انجام تحقیقات، نهایتاً شعبه دادیاری یا بازپرسی ذی ربط، اقدام به اتخاذ تصمیم مقتضی در رابطه با پرونده مطروحه می نماید.

مطابق با ماده 264 قانون آیین دادرسی کیفری؛  پس از انجام تحقیقات لازم و اعلام کفایت و ختم تحقیقات، بازپرس مکلف است به صورت مستدل و مستند، عقیده خود را حداکثر ظرف پنج روز در قالب قرار مناسب، اعلام کند.

با توجه به مواد متعدد قانون آیین دادرسی کیفری مجموعه قرارهای نهایی دادسرا (قابل اصدار توسط مقامات دادسرا) در نه فقره به شرح ذیل احصاء شده است:

قرارهای نهایی دادسرا :

بند نخست- قرار موقوفی تعقیب

قرارهای نهایی دادسرا -قرار موقوفی تعقیب
قرارهای نهایی دادسرا -قرار موقوفی تعقیب

مطابق با ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری؛ تعقیب امر کیفری که طبق قانون شروع شده است و همچنین اجرای مجازات موقوف نمی‌شود، مگر در موارد زیر:
الف – فوت متهم یا محکومٌ‌علیه
ب – گذشت شاکی یا مدعی خصوصی در جرایم قابل گذشت
پ – شمول عفو
ت – نسخ مجازات قانونی
ث – شمول مرور زمان در موارد پیش‌بینی شده در قانون
ج – توبه متهم در موارد پیش‌بینی شده در قانون
چ – اعتبار امر مختوم

تشریفات کلی صدور این قرار طی ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری به این شرح مورد اشاره قرار گرفته است: بازپرس در صورت صدور قرار موقوفی تعقیب می بایست پرونده را فوری نزد دادستان ارسال می‌کند. دادستان باید ظرف سه‌روز از تاریخ وصول، پرونده تحقیقات را ملاحظه و نظر خود را به طور کتبی اعلام کند و پرونده را نزد بازپرس برگرداند.

در رابطه با جنون به عنوان یکی از مهمترین محورهای صدور قرار موقوفی تعقیب مقنن تشریفات ذیل را جهت صدور قرار مذکور به شرح مندرج در ماده 202 قانون مذکور مقرر داشته است:

هرگاه بازپرس در جریان تحقیقات احتمال دهد متهم هنگام ارتکاب جرم مجنون بوده است، تحقیقات لازم را از نزدیکان او و سایر مطلعان به‌عمل می‌آورد، نظریه پزشکی قانونی را تحصیل می‌کند و با احراز جنون، پرونده را با صدور قرار موقوفی تعقیب نزد دادستان می‌فرستد.

در صورت موافقت دادستان با نظر بازپرس، چنانچه جنون استمرار داشته باشد شخص مجنون بنابر ضرورت، حسب دستور دادستان به مراکز مخصوص نگهداری و درمان سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی منتقل می‌شود.

مراکز مذکور مکلف به پذیرش می‌باشند و در صورت امتناع از اجرای دستور دادستان، به مجازات امتناع از دستور مقام قضایی مطابق قانون مجازات اسلامی محکوم می‌شوند.

اعلام رضایت شاکی در جرایم قابل گذشت

همچنین در رابطه با اعلام رضایت شاکی در جرایم قابل گذشت پس از صدور کیفرخواست نیز طی ماده 283 قانون مذکور چنین مقرر شده است:

پس از صدور کیفرخواست و قبل از ارسال به دادگاه، هرگاه شاکی در جرایم قابل گذشت، رضایت قطعی خود را به دادستان اعلام کند، در صورت وجود پرونده در دادسرا، دادستان از کیفرخواست عدول می‌کند. در این صورت، قرار موقوفی تعقیب توسط بازپرس صادر می‌شود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  رد مال در کلاهبرداری یعنی چه؟

با طرح پرونده کیفری در دادسرا و انجام تحقیقات، نهایتاً شعبه دادیاری یا بازپرسی ذی ربط، اقدام به اتخاذ تصمیم مقتضی در رابطه با پرونده مطروحه می نماید. مطابق با ماده 264 قانون آیین دادرسی کیفری؛  پس از انجام تحقیقات لازم و اعلام کفایت و ختم تحقیقات، بازپرس مکلف است به صورت مستدل و مستند، عقیده خود را حداکثر ظرف پنج روز در قالب قرار مناسب، اعلام کند.

با توجه به مواد متعدد قانون آیین دادرسی کیفری مجموعه قرارهای نهایی قابل اصدار توسط مقامات دادسرا در نه فقره به شرح ذیل احصاء شده است:

قرارهای نهایی دادسرا:

بند دوم- قرار منع تعقیب

مطابق با ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری؛ بازپرس……در صورت جرم نبودن عمل ارتکابی و یا فقدان ادله کافی برای انتساب جرم به متهم، قرار منع تعقیب صادر و پرونده را فوری نزد دادستان ارسال می‌کند. دادستان باید ظرف سه‌روز از تاریخ وصول، پرونده تحقیقات را ملاحظه و نظر خود را به طور کتبی اعلام کند و پرونده را نزد بازپرس برگرداند.

قرارهای نهایی دادسرا:

بند سوم- قرار جلب به دادرسی

مطابق با ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری؛بازپرس در صورت جرم بودن عمل ارتکابی و وجود ادله کافی برای انتساب جرم به متهم، قرار جلب به دادرسی ….صادر و پرونده را فوری نزد دادستان ارسال می‌کند. دادستان باید ظرف سه‌روز از تاریخ وصول، پرونده تحقیقات را ملاحظه و نظر خود را به طور کتبی اعلام کند و پرونده را نزد بازپرس برگرداند.

همچنین طی ماده 268 در این رابطه مقرر گردیده است؛ در صورتی که عقیده دادستان و بازپرس بر جلب متهم به دادرسی باشد، دادستان ظرف دو روز با صدور کیفرخواست، از طریق شعبه بازپرسی بلافاصله پرونده را به دادگاه صالح ارسال می‌کند.

قرارهای نهایی دادسرا -قرار جلب به دادرسی
قرارهای نهایی دادسرا -قرار جلب به دادرسی

قرارهای نهایی دادسرا:

بند چهارم- قرار بایگانی کردن پرونده

به شرح مندرج در ماده 80 قانون آیین دادرسی کیفری مقرر شده است؛

در جرایم تعزیری درجه هفت و هشت، چنانچه شاکی وجود نداشته یا گذشت کرده باشد، درصورت فقدان سابقه محکومیت مؤثر کیفری، مقام قضایی می‌تواند پس از تفهیم اتهام با ملاحظه وضع اجتماعی و سوابق متهم و اوضاع و احوالی که موجب وقوع جرم شده است و در صورت ضرورت با أخذ التزام کتبی از متهم برای رعایت مقررات قانونی، فقط یک‌بار از تعقیب متهم خودداری نماید و قرار بایگانی پرونده را صادر کند. این قرار ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، قابل اعتراض است.

قرارهای نهایی دادسرا:

بند پنجم- قرار تعلیق تعقیب

الف- شرایط صدور قرار تعلیق تعقیب

مطابق با ماده 81 قانون آیین دادرسی کیفری؛ ر جرایم تعزیری درجه شش، هفت و هشت که مجازات آنها قابل تعلیق است، چنانچه شاکی وجود نداشته، گذشت کرده یا خسارت وارده جبران گردیده باشد و یا با موافقت بزه‌دیده، ترتیب پرداخت آن در مدت مشخصی داده شود و متهم نیز فاقد سابقه محکومیت مؤثر کیفری باشد، دادستان می‌تواند پس از أخذ موافقت متهم و درصورت ضرورت با أخذ تأمین متناسب، تعقیب وی را از شش ماه تا دو سال معلق کند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  آزادی مشروط چیست و شرایط آزادی مشروط چگونه میباشد؟

در این‌صورت، دادستان متهم را حسب مورد، مکلف به اجرای برخی از دستورهای زیر می‌کند:

  • الف – ارائه خدمات به بزه ‏دیده در جهت رفع یا کاهش آثار زیان‌بار مادی یا معنوی ناشی از جرم با رضایت بزه ‏دیده
  • ب- ترک اعتیاد از طریق مراجعه به پزشک، درمانگاه، بیمارستان و یا به هر طریق دیگر، حداکثر ظرف شش ماه
  • پ – خودداری از اشتغال به کار یا حرفه معین، حداکثر به مدت یک‌سال
  • ت – خودداری از رفت و آمد به محل یا مکان معین، حداکثر به مدت یک‌سال
  • ث – معرفی خود در زمان‌های معین به شخص یا مقامی به تعیین دادستان، حداکثر به مدت یک‌سال
  • ج – انجام دادن کار در ایام یا ساعات معین در مؤسسات عمومی یا عام‌المنفعه با تعیین دادستان، حداکثر به مدت یک‌سال
  • چ – شرکت در کلاس‌ها یا جلسات آموزشی، فرهنگی و حرفه‌ای در ایام و ساعات معین حداکثر، به مدت یک‌سال
  • ح – عدم اقدام به رانندگی با وسایل نقلیه موتوری و تحویل دادن گواهینامه، حداکثر به مدت یک‌سال
  • خ – عدم حمل سلاح دارای مجوز یا استفاده از آن، حداکثر به مدت یک سال
  • د – عدم ارتباط و ملاقات با شرکاء جرم و بزه ‏دیده به تعیین دادستان، برای مدت معین
  • ذ – ممنوعیت خروج از کشور و تحویل دادن گذرنامه با اعلام مراتب به مراجع مربوط، حداکثر به مدت شش‌ماه

مطابق با تبصره 4 ماده 81؛

بازپرس می‌تواند درصورت وجود شرایط قانونی، اعمال مقررات این ماده را از دادستان درخواست کند.

علاوه بر این طی ماده 283 قانون آیین دادرسی کیفری در رابطه با صدور قرار تعلیق تعقیب متعاب اخذ رضایت بزه دیده و پس از صدور کیفرخواست نیز چنین مقرر گردیده است:  پس از صدور کیفرخواست و قبل از ارسال به دادگاه، هرگاه شاکی. در جرایم غیرقابل گذشت، رضایت قطعی خود را اعلام کند، دادستان در صورت فراهم بودن شرایط صدور قرار تعلیق تعقیب، می‌تواند از کیفرخواست عدول و تعقیب را معلق کند.

ب- موارد الغاء قرار تعلیق تعقیب

موارد الغاء قرار تعلیق تعقیب نیز طی تبصره 1 ماده 81  قانون آیین دادرسی کیفری به این شرح تعیین گردیده است: درصورتی‌که متهم در مدت تعلیق به اتهام ارتکاب یکی از جرایم مستوجب حد، قصاص یا تعزیر درجه هفت و بالاتر مورد تعقیب قرار گیرد و تعقیب وی منتهی به صدور کیفرخواست گردد و یا دستورهای مقام قضایی را اجراء نکند، قرار تعلیق، لغو و با رعایت مقررات مربوط به تعدد، تعقیب به‌عمل می‌آید و مدتی که تعقیب معلق بوده است، جزء مدت مرور زمان محسوب نمی‌شود. چنانچه متهم از اتهام دوم تبرئه گردد، دادگاه قرار تعلیق را ابقاء می‌کند. مرجع صادرکننده قرار مکلف است به مفاد این تبصره در قرار صادره تصریح کند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  عدم پرداخت مهریه - شرایط پرداخت نکردن مهریه

قرارهای نهایی دادسرا:

بند ششم- قرار عدم صلاحیت

مطابق با ماده 117 قانون آیین دادرسی کیفری مقرر شده است؛ در مواردی که جرم خارج از حوزه قضایی محل مأموریت بازپرس واقع شده، اما در حوزه او کشف یا مرتکب در آن حوزه دستگیر شود، بازپرس تحقیقات و اقدامات مقتضی را به عمل می‌آورد و در صورت لزوم، قرار تأمین نیز صادر می‌کند و چنانچه قرار صادره منتهی به بازداشت متهم شود، پس از رسیدگی به اعتراض وی در دادگاه کیفری که بازپرس در معیت آن انجام وظیفه می‏ نماید، با صدور قرار عدم صلاحیت، پرونده را به همراه متهم، حداکثر ظرف چهل و هشت ساعت، به دادسرای محل وقوع جرم می ‏فرستد.

به موجب ماده 267 قانون مذکور نیز بیان گردیده است که؛ در صورت موافقت دادستان با قرار بازپرس، در خصوص عدم صلاحیت، پرونده به مرجع صالح ارسال می‌شود

قرارهای نهایی دادسرا:

بند هفتم- قرار ترک تعقیب

مطابق با ماده 79 قانون آیین دادرسی کیفری مقرر شده است؛ در جرایم قابل گذشت، شاکی می‌تواند تا قبل از صدور کیفرخواست درخواست ترک تعقیب کند. در این صورت، دادستان قرار ترک تعقیب صادر می‌کند. شاکی می‌تواند تعقیب مجدد متهم را فقط برای یک‌بار تا یک‌سال از تاریخ صدور قرار ترک تعقیب درخواست کند.

قرارهای نهایی دادسرا:

بند هشتم- قرار توقف تحقیقات

این قرار گرچه ماهیتاً یک قرار اعدادی محسوب می شود لیکن در عمل این قرار واجد شماری از آثار و نتایج قرارهای نهایی است. به موجب ماده 104 قانون آیین دادرسی کیفری مقرر شده است؛ بازپرس نمی‌تواند به عذر آنکه متهم معین نیست، مخفی شده و یا دسترسی به او مشکل است، تحقیقات خود را متوقف کند.

در جرایم تعزیری درجه چهار، پنج، شش، هفت و هشت، هرگاه با انجام تحقیقات لازم، مرتکب جرم معلوم نشود و دو سال تمام از وقوع جرم بگذرد، با موافقت دادستان، قرار توقف تحقیقات صادر و پرونده به‌طور موقت بایگانی و مراتب در مواردی که پرونده شاکی دارد، به شاکی ابلاغ می‌شود.

شاکی می‌تواند ظرف مهلت اعتراض به قرارها، به این قرار اعتراض کند. هرگاه شاکی، هویت مرتکب را به دادستان اعلام کند یا مرتکب به نحو دیگری شناخته شود، به دستور دادستان موضوع مجدداً تعقیب می‌شود. در مواردی که پرونده مطابق قانون به‌طور مستقیم در دادگاه مطرح شود، دادگاه رأساً، مطابق مقررات این ماده اقدام می‌کند.

این مقاله توسط هیات تحریریه تیم حقوقی موسسه رهپویان ‌آتی‌نگر تدوین شده است. برای اطلاع از آخرین اخبار و دانستنی‌های حقوقی می‌توانید ما را در اینستاگرام نیز دنبال کنید.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس