قانون ارث بری زن از شوهر بعد از ازدواج

0

ارث از جمله حقوق اقتصادی به حساب می آید که در مواقعی افراد پس از فوت بستگان یا اعضا خانواده از آن بهره‌مند می‌شوند و البته میزان آن برای همه افراد یکسان نیست و بسته به عوامل مختلف متفاوت میباشد. برای نمونه در مواردی زن کمتر از مرد یا حتی به میزان نصف او از این حق بهره مند می‌شود که ممکن است این موضوع علتی جز عهده‌دار بودن مدیریت و هزینه زندگی توسط مرد نداشته باشد؛ اما همیشه این چنین نیست و در جایی نیز امکان دارد زن به طور مساوی با مرد ارث ببرد یا حتی در مواردی صاحب ارث بیشتری از مرد شود. در این مقاله به بررسی قانون ارث بری زن از شوهر خواهیم پرداخت .

قانون ارث در ایران:

چنانچه شوهر در زمان فوت هیچ فرزند یا نوه ای از همسرش نداشته باشد، زن از اموال مرد یک چهارم ارث میبرد. این که چه مالی را می تواند به ارث ببرد اهمیت دارد چون در مقدار سهم زن تاثیر دارد.
از جمله آثار حقوقی ازدواج دائم، ارث بری مرد و زن از همدیگر پس از فوت یکی از آنها میباشد که اساس این توارث در قرآن مجید آمده است و قانون مدنی نیز به جزئیات و طریق ارث بری و تفاوت های مقدار ارث مرد و زن پرداخته است.
در حالتی که مرد هیچ فرزندی نداشته باشد سهم ارث زن یک چهارم از تمامی اموال میباشد. چنانچه مرد دارای فرزند باشد زن، یک هشتم از عین اموال منقول (مانند ماشین، موتور و غیره) و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول (مانند منزل، باغ، مغازه و غیره) اعم از عرصه (زمین) و اعیان (ساختمان) ارث میبرد. اما از شرایط مورد نیاز برای این که زن و شوهر از هم ارث ببرند عقد نکاح دائم میباشد، یعنی در ازدواج موقت توارث بین زن و شوهر برقرار نمی شود و شرط بعدی برای ارث بری زن و مرد از همدیگر این است که در زمان فوت، زن و مرد در عقد هم باشند و رابطه زوجیت موجود باشد.
پس از مرگ مرد علاوه بر تقسیم اموال منقوله اموال غیر منقول نیز قیمت گذاری و یک چهارم یا یک هشتم از این قیمت به زن تعلق دارد.
-طبق ماده ۹۴۸ قانون مدنی زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفا کند، بنابراین از طریق دادگاه نخست ورثه را اجبار به قیمت گذاری و دریافت سهم خود کرده، در غیر این صورت طبق راه های قضایی، زن می تواند سهم مشاع خود را از عین یعنی خود زمین و خانه تملک کند.
اما در این باره یک استثناء وجود دارد و آن هم طلاق رجعی میباشد که در ایام عده طلاق رجعی زن و شوهر از یکدیگر ارث می برند؛ زیرا همچنان در حکم زن و شوهر هستند و هنوز رابطه زناشویی به طور کامل قطع نشده و با پشیمانی شوهر از طلاق در ایام عده قرارداد ازدواج (عقد ازدواج) به قوت خود باقی است و مانند آن میباشد که طلاقی اتفاق نیفتاده است به همین دلیل مرد موظف است در ایام عده طلاق رجعی همسر را در خانه خود بپذیرد و نفقه او را بپردازد.
چنانچه مردی در حال بیماری مبادرت به انعقاد عقد با زنی کند و به دلیل همان بیماری و قبل از ازدواج با زن فوت نماید زن از او ارث نخواهد برد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  نفقه اقارب

ارث بری زن از مرد حین طلاق

اگر مردی همسر خود را را به صورت رجعی طلاق داده باشد همچنین در زمان عده فوت کند، اموال زوج به زوجه می رسد اما اگر زمان درگذشت شوهر بعد از انقضای مدت عده بوده یا طلاق بائن باشد (طلاقی که قبل از نزدیکی بوده یا طلاق زن یائسه، طلاق خلع و مبارات) دیگر به زن ارث نمیرسد.
همانگونه که توضیح داده شد از شرایط ارث بردن مرد و زن از همدیگر وجود ارتباط زوجیت و عقد نکاح در زمان فوت بین زن و شوهر است. وقوع هر نوعی از طلاق در بین زن و شوهر (به جز طلاق رجعی) باعث می گردد آن ها از ارث بردن از همدیگر محروم بشوند الا در طلاق رجعی که در ایام عده، زن و مرد از همدیگر ارث می برند با وجود این، ماده 944 قانون مدنی می گوید اگر شوهر در حال مرض زن خود را طلاق دهد و ظرف یک سال از تاریخ طلاق به همان مرض بمیرد، زوجه از او ارث می برد اگر چه طلاق بائن باشد، مشروط بر این زن شوهر نکرده باشد.
بدین ترتیب قانونگذار این استثناء را نیز به نفع زن در نظر گرفته است که چنانچه شوهر در حال بیماری زن خود را طلاق دهد و بر اثر همان بیماری ظرف یک سال فوت نماید و زن نیز بعد از طلاق با دیگری ازدواج نکرده باشد از ارث همسر سابق خود بهره مند می شود، هرچند که طلاق بائن بوده و رابطه زناشویی کاملاً قطع شده باشد.

طبقات ارث

طبقات ارث

طبقات ارث در طبقه اول شامل فرزند و پدر و مادر متوفی و در صورت فوت فرزندان، فرزند فرزند است. ارث طبقه دوم، شامل برادر و خواهر یا فرزندان آن ها و پدربزرگ و مادربزرگ است. طبقه سوم هم مربوط به عمه و عمو و خاله و دایی و فرزندان آن ها یا اجداد بالاتر است. زن و شوهر داخل در طبقات ارث قرار ندارند و به طور مجزا در کنار این طبقات قرار گرفته و سهم خود را می برند. برای مثال اگر مردی فوت کند و نه فرزندی و نه پدر و مادری و نه برادر و خواهری داشته باشد، در این صورت نوبت به ارث بردن عمه، عمو، دایی و خاله های متوفی می رسد.در چنین شرایطی یک چهارم سهم زن از کل اموال کنار گذاشته شده و سپس نوبت به سهم سایر وراث می رسد.
چنانچه مردی چند زن داشته باشد یا در اصطلاح تعدد زوجات داشته باشد، در این حالت، اگر فرزند داشته باشد، سهم همه زنانش با هم یک هشتم اموالش با شرایط گفته شده، خواهد بود و اگر فرزندی نداشته باشند، به کل زنانش، یک چهارم اموال ارث می رسد که به صورت مساوی بین آن ها تقسیم می شود.
طبق ماده ۹۴۴ قانون اگر شوهر در زمان مریضی اش زن را طلاق دهد اما تنها ۱ سال از تاریخ طلاقی که به علت همان مریضی بمیرد، زن از او ارث می برد حتی اگر طلاق به صورت بائن باشد، به شرط آن که زن در طول این ۱ سال ازدواج نکرده باشد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  قرارداد اجاره، انواع و اوصاف آن

میزان سهم الارث زن و شوهر:

در مقدار سهم ارثیه زن و شوهر تفاوت هایی هست و همچنین وجود یا عدم وجود فرزندان در میزان سهم الارث زن و مرد موثر است و در صورتی که مرد دارای همسران متعدد باشد نیز در میزان سهم الارث زن یا زنان، تغییراتی به وجود می آید. این تغییرات عبارتند از:
1- در صورتی که زن فوت نماید و صاحب فرزند یا فرزندانی نباشد، شوهر نصف اموال زن را به ارث می برد و اگر زن وارث دیگری مانند پدر و مادر نداشته باشد نیز سایر اموال زن برای شوهر خواهد بود ولیدر صورتی که زن فوت کند و دارای اولاد و یا اولادِ اولاد باشد (زیرا اولادِ اولاد نیز در صورت نبود اولیاء خود جانشین آنها محسوب شده و مانند آنها ارث می برد) شوهر یک چهارم اموال زن را به ارث می برد.
2- چنانچه شوهر فوت کند و فرزندی نداشته باشد زن یک چهارم اموال شوهر را به ارث می برد اما اگر شوهر دارای اولاد یا اولادِ اولاد باشد زن یک هشتم اموال شوهر را به ارث می برد و در صورتی که زن بعد از فوت همسر خود و قبل از تقسیم ارث فوت کند، سهم الارث زن به وارثان وی تعلق میگیرد.
3- در صورتی که مرد دارای دو یا چند همسر باشد، سهم الارث زن یعنی یک هشتم بین همسران به طور مساوی تقسیم میشود. البته لازم است که همسران در عقد دائمی باشند و در هنگام فوت مرد نیز رابطه زوجیت و عقد دائم برقرار بوده باشد.
4- در ماده 946 اصلاحی مصوب 1387 قانون مدنی آمده است؛ زوج از تمام اموال زوجه ارث می برد و زوجه در صورت فرزند دار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد. در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد، سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق است.
5- در ماده 948 قانون فوق نیز که پس از حذف ماده 947 تصویب شده است آمده؛ هرگاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند، زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفاء کند.

سهم الارث در صورت طلاق

طلاق ممکن است رجعی یا بائن باشد. در طلاق رجعی، در مدت عده که برای زن سه پاکی یا حدود سه ماه است، زن و مرد می توانند به یکدیگر رجوع کرده و زندگی مشترک را دوباره از سر بگیرند، اما در طلاق بائن اینگونه نیست و امکان رجوع وجود ندارد.

اگر شوهر، زن خود را به صورت رجعی (طلاقی که به طور معمول انجام می‌شود) مطلقه کرده و در زمان عده فوت کند، زن از اموال شوهر ارث می‌برد اما اگر فوت شوهر بعد از انقضای مدت عده بوده یا طلاق بائن باشد یعنی طلاقی که قبل از نزدیکی بوده یا طلاق زن یائسه و طلاق خلع و مبارات، دیگر زن از مرد در صورت فوت هیچ ارثی نمی‌برد. ماده ۹۴۳ قانون مدنی این امر را ابراز داشته است.

البته در ماده ۹۴۴ همین قانون آمده است که اگر شوهر در زمانی که به مرضی مبتلا است، زن را طلاق دهد و در ظرف یک سال از تاریخ طلاق به علت‌‌ همان مریضی بمیرد، زن از او ارث می‌برد حتی اگر طلاق به صورت بائن باشد به شرط آنکه زن در طول این یک سال شوهر نکرده باشد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  ابطال وکالت بلاعزل

ارث بری در ازدواج موقت

ارث بری در ازدواج موقت

مهمترین شرط ارث بری زن از همسرش زوجیت دائمی بین آن دو است.
طبق ماده ۹۴۰ قانون مدنی در مورد قید زوجیت دائمی صحبت شده این نتیجه برمی آید که در نکاح منقطع (متعه یا صیغه) هیچ ارثی برای زن راه ندارد یعنی حتی زن دیگر نمی تواند شرط توارث را در نکاح منقطع (موقت) بگنجاند و اگر چنین شود شرط باطل است.
طلاق خلع (بخشیدن مهریه در ازای طلاق) یا طلاق پیش از نزدیکی یا طلاق زن یائسه، از جمله طلاق هایی هستند که در آن امکان رجوع وجود ندارد. اگر شوهر، زن خود را به طلاق رجعی مطلقه کند و هر یک از آن ها قبل از انقضای عده (سه ماه) فوت کند، در این صورت، دیگری از او ارث می برد. بر این اساس، اگر شوهر در مدت عده فوت کند، زن از او ارث می برد و اگر زن در مدت عده فوت کند، شوهر از او ارث می برد. حکم دیگری که در رابطه با ارث بردن زن و شوهر وجود دارد، این است که چنانچه شوهر در بستر بیماری باشد و در همان حال بیماری، زن خود را طلاق دهد، اگر ظرف مدت یک سال از تاریخ طلاق، به واسطه همان بیماری فوت کند، در این صورت زن از شوهر ارث می برد. حتی اگر طلاق از نوع بائن (غیر قابل رجوع) باشد یا مدت عده رجعی هم سر آمده باشد، تفاوتی در حکم گفته شده ندارد، مگر اینکه در این مدت زن دوباره شوهر کرده باشد که در این صورت، دیگر مستحق ارث از شوهر سابقش نخواهد بود.

ارث مرد چند زنه

همانطور که می‌دانیم، قانون به مرد این اجازه را داده است که تا چهار زن را به عقد دائم خود درآورد؛ بنابراین هر یک از این چهار زن در صورت وجود، از اموال شوهر ارث می‌برند زیرا که عقد آنان دائمی و قانونی بوده است.

اگر مرد دارای دو یا چند همسر باشد، سهم‌الارث زن یعنی یک هشتم بین همسران به طور مساوی تقسیم خواهد شد؛ اما این موضوع در صورتی قابل انجام است که همسران در عقد دائمی باشند و در هنگام فوت مرد نیز رابطه زوجیت و عقد دائم برقرار بوده باشد. در ماده ۹۴۶ اصلاحی مصوب ۱۳۸۷ قانون مدنی آمده است؛ زوج از تمام اموال زوجه ارث می‌برد و زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان، ارث می‌برد. در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد، سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق است. در ماده ۹۴۸ قانون فوق نیز که پس از حذف ماده ۹۴۷ تصویب شده، آمده است؛ هرگاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند، زن می‌تواند حق خود را از عین اموال استیفا کند.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس