عده طلاق چیست و عده در طلاق به چه معناست؟

0

عده مدت زمان شرعی انتظار زن بعد از طلاق یا وفات شوهر برای ازدواج مجدد، از معدود مواردی میباشد که در قرآن کریم نیز به برخی از آن اشاره شده است. در مورد عده در قانون مدنی نیز به تفصیل بحث شده است.

عده طلاق چیست؟

با نظر به ماده 1150 قانون مدنی عده از مدت زمانی که تا انقضای آن زنی که عقد ازدواج او منحل گردیده نمی تواند با شوهر دیگری نکاح کند. به بیانی واضح تر عده مدتی است که زن بعد از جدایی از همسرش به هر دلیلی، در حال انتظار و صبر به سر می برد.

انواع عدّه و مدت زمان آنها

عدهٔ وفات

بنا بر مشهور عده مرگ شوهر چهار ماه و ۱۰ روز است. نظر خلاف مشهور و نادر نصف این مدت زمان میباشد. در صورتی که زن باردار باشد عده او بیشترین مدت زمان بین مدت عده یا وضع حمل او می باشد. (یعنی حداقل رعایت مدت چهار ماه و ده روز و گاهی بیش‌تر)

عده وفات برای ازدواج دائم یا موقت عام میباشد، حتی زن یائسه یا زنی که بین او و شوهر نزدیکی صورت نگرفته، عده وفات دارند. برای زن در این مدت زمان زینت کزدن ممنوع است.

عده طلاق چیست و عده در طلاق به چه معناست ؟
عده طلاق چیست و عده در طلاق به چه معناست ؟

عدهٔ طلاق

در ازدواج دائم عده طلاق سه طهر معادل سه ماه (پاک شدن از حیض) می باشد؛ و مدت زمان عده در باره زنی که قاعده نمی‌شود و به سن یائسگی نرسیده ۳ ماه می باشد. اگر زن آبستن باشد مدت عده او تا پایان حاملگی اوست حتی اگر لحظاتی بعد از طلاق از حاملگی فارغ شود. زن یائسه به دلیل شرایط خاص خود عده ندارد و زنی که بین او و همسرش نزدیکی صورت نگرفته است نیز عده نخواهد داشت.

عدهٔ زن باردار

در ازدواج دائم و چه در موقت و چه در طلاق یا فسخ یا مرگ همسر عده زن حامله تا زمان زایمان می باشد. فقط در مورد فوت همسر اگر مدت زمان مانده تا زایمان کمتر از ۴ ماه و ۱۰ روز باشد زن باید تا پایان ۴ ماه و ۱۰ روز عده را نگهدارد. اگر بچه قبل از زایمان سقط شود  عده در هنگام مرگ فرزند به تمام می شود.

عدهٔ نکاح منقطع

در نکاح موقت عدهٔ زن آبستن مانند نکاح دائم تا زمان زایمان و عدهٔ مرگ همسر ۴ ماه و ۱۰ روز است.ولی عدهٔ پایان، فسخ یا بذل زمانی کمتر از ازدواج دائم یعنی به مدت زمان دو بار قاعدگی و پاک شدن است. در زنانی که با وجود عدم یائسگی عادت نمی‌بینند هم این مدت ۴۵ روز است.

عدهٔ زن یائسه

زنی که عادت ماهیانه نمی‌شود یا زن یائسه که باروری خود را از دست داده است، عدهٔ طلاق و عدهٔ فسخ نکاح شامل او نمی شود؛ اما عدهٔ مرگ همسر را دارد که مدت آن به اندازهٔ عدهٔ زنان معمولی میباشد. فقهای متأخر شیعه معمولا سن یائسگی را برای زنان معمولی پنجاه سال و برای زنان قریشی شصت سال قرار داده اند.

عدّه مفقود الاثر

در صورتی که مردى گم شود و غیبت او به صورتی باشد که اثری از او نباشد و خبری نبری از او دریافت نشود و مرده و زنده بودنش مشخص نباشد،اگر مالى از او باقى باشد که براىمایحتاج هـمـسرش خرج شود، یا ولىّ و سرپرستی دارد که مخارج همسرش را به عهده گیرد، یا شخصی باشد که بطور رایگان مخارج او را بدهد، بر زن واجب است که منتظر بماند و صبر کند و هرگز جایز نیست که با مرد دیگری نکاح کند، تا اینکه مطمین شود که همسرش در قید حیات نیست، یا او را طـلاق داده اسـت، ولی اگـر مالى از شوهرش نمانده، یا ولی وجود ندارد  که خـرجـى او را بـدهـد و کـسـى نـبـاشد که رایگان مخارجش را بدهد، باز هم مى تواند منتظر باشدد، و اگر صبر نکند و بقد ازداج داشته باشد، نزد حاکم شرع برود و حاکم شرع از تاریخ مراجعه چهار سال به زن زمان مى دهد و در این مدّت زمان درباره شوهرش جستجو و پیگیری انجام می شود، اگر مشخص نشد که او زنده است یا مرده، اگـر مـرد ولىّ یـا وکیل دارد حاکم به وى حکم مى دهد که زن را طلاق دهد و اگر اقدام نکرد او را مجبور می سازد و اگر سرپرست نداشته باشد، یا اقدام نکند و اجبارش هم امکان نداشته باشد، خودِ حاکم او را طـلاق مـى دهـد، سـپـس زن چـهـار مـاه و ده روز عدّه وفات نگه مى دارد، و بعد مى تواند ازدواج کند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  آشنایی با جرم پولشویی

اگـر پس از جـسـتـجـو و تـمـام شـدن مـدّت (چـهـار سـال)، شـوهـر پیدا شود و بیاید، اگر پیش از طـلاق بـاشـد زن هـمسر میباشد و اگر زمانی که شوهر آمد زمان بعد از ازدواج همسرش با فرد دیگرى بـاشـد شوهرِ اول حقى به آن زن ندارد و چنانچه در مدت زمان عدّه باشد، شوهر مى تواند به آن زن رجوع کند، یا به حال خودش باقى بگذارد تا عدّه اش تمام شده و از او جدا شود و اگر پس از پایان عدّه و قبل از ازدواج باشد نمى تواند به وى رجوع کند.

عدّه آمیزش اشتباهى

در صورتی که مرد غریبه اى با زنى به خیال اینکه عیال او میباشد نزدیکى کند، چه زن بداند که او شوهرش نیست، یا گمان کند شوهرش ‍ مى باشد، باید عدّه نگه دارد.مـدّت زمان عـدّه آمیزش اشتباهى مانند مدت عدّه طلاق میباشد .

عدّه ارتداد

بر طبق فتوای فقها، اگر یکی از زن و مرد پس از ازدواج مرتد شوند، ازدواج منتفی یا فسخ می‌شود.اگر مرد مرتد فطری شود، جدایی آنها قطعی میباشد و زن باید عده وفات نگه دارد؛ اما اگر مرتد ملی شود، زن باید عده طلاق را نگه دارد و اگر در مدت زمان عده  مرد مجددا مسلمان شد، ازدواج ادامه پیدا می‌کند.

ولی اگر زن مرتد شود، چه ملی چه فطری، باید مدت زمان عده طلاق نگه دارد.

عده طلاق چیست و عده در طلاق به چه معناست ؟
عده طلاق چیست و عده در طلاق به چه معناست ؟

معرفی قوانین عده مشتمل 8 ماده قانون مدنی 

ماده ۱۱۵۰ – عده عبارت است از مدتی که تا انقضای آن زنی که عقد نکاح او منحل شده است نمی‌تواند شوهر دیگر اختیار کند.

ماده ۱۱۵۱ – عده طلاق و عده فسخ نکاح سه طهر است مگر این که زن با اقتضای سن عادت زنانگی نبیند که در این صورت عده او سه ماه است.

ماده ۱۱۵۲ – عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضاء آن در مورد نکاح منقطع در غیر حامل دو طهر است مگر این که زن با اقتضای سن عادت‌زنانگی نبیند که در این صورت چهل و پنج روز است.

ماده ۱۱۵۳ – عده طلاق و فسخ نکاح و بذل مدت و انقضاء آن در مورد زن حامله تا وضع حمل است.

ماده ۱۱۵۴ – عده وفات چه در دائم و چه در منقطع در هر حال چهار ماه و ده روز است مگر این که زن حامل باشد که در این صورت عده وفات تاموقع وضع حمل است مشروط بر این که فاصله بین فوت شوهر و وضع حمل از چهار ماه و ده روز بیشتر باشد و الا مدت عده همان چهار ماه و ده روزخواهد بود.

ماده ۱۱۵۵ – زنی که بین او و شوهر خود نزدیکی واقع نشده و همچنین زن یائسه نه عده طلاق دارد و نه عده فسخ نکاح ولی عده وفات در هر دومورد باید رعایت شود.

ماده ۱۱۵۶ – زنی که شوهر او غایب مفقودالاثر بوده و حاکم او را طلاق داده باشد باید از تاریخ طلاق عده وفات نگاهدارد.

ماده ۱۱۵۷ – زنی که به شبهه با کسی نزدیکی کند باید عده طلاق نگاه دارد.

چند نکته قابل توجه درباره عده

1 ـ ملاک محاسبه عدّه ، ماه قمرى است.

2 ـ ابـتـداى عدّه وفات از موقعى است که زن از مرگ شوهر مطلّع شود، البته این حکم به غـایـب بـودن شـوهـر اخـتـصـاص نـدارد، بـلکـه حـضـور او را هـم شـامـل مـى شـود. پـس اگـر بـه علّتى فوت او بر زن مخفى مانده باشد، از زمان آگاهى باید عدّه نگه دارد.

3 ـ زنـى کـه در عدّه وفات است، حرام است لباس رنگارنگ بپوشد و سرمه بکشد و همچنین کارهاى دیگرى که زینت حساب شود بر او حرام مى باشد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  بررسی جرم جعل شناسنامه در قوانین غیر تخصصی

پاسخ مراجع معظم تقلید به نگهداشتن عده

همه مراجع می گویند بله زن باید مدت عده را نگه دارد.علت واقعى عده،همانندخیلی از اسرار امور دنیا، بر ما پنهان می باشد و آنچه گفته مى‏شود از قبیل انعقاد نطفه، حریم زوجیت و… از حکمت‏هاى آن بر شمرده می شود. از این رو اگر مرد سال‏ها نیز جدا از زن خود معاش کند، یا در مسافرت باشد، باز باید زن عده نگه دارد.

توضیح دلایل و حکمت های عده نگه داشتن زن 

1. موردی از حکمت های آن، پیشگیری از مخلوط شدن نطفه ها در رحم زن می باشد و برای این که اگر فرزندی متولد شد،یقینا مشخص باشد که مرتبط به چه کسی است و در نتیجه محارم این نطفه و فرزند معین باشد و زمانی که این بچه بزرگ شد بداند با چه کسانی نمی تواند نکاح داشته باشد و نیز مسئله ارث بردن او مشخص شود.

قابل ذکر است که بسیار بوده اند و هستند زنانی که از قرص های ضد بارداری و یا وسایل دنیای امروزه برای پیش گیری از بارداری استفاده کرده اند، ولی در عین حال آبستن شده اند.

2. مورد دیگر از حکمت های عده نگه داشتن زن این بوده که اگر زن پس از مرگ شوهر سریعا ازدواج کند این مطلب با محبت و دوستی و حفظ احترام شوهر گذشته سازگار نیست و به علاوه موجب جریحه دار ساختن عواطف بستگان متوفی است. رعایت حریم زندگانی و زناشویی حتی بعد از مرگ همسر موضوعی است فطری و لذا همیشه در قبایل مختلف آداب و رسوم متفاوتی بر این منظور بوده است. اگرچه گاهی در این رسوم آن چنانزیاده روی می شود که عملاً زنان را در بن بست و اسارت می نهادند. آیه 234 بقره بر تمام خرافات و جنایات خط بطلان کشیده و به زنان بیوه اجازه می دهد بعد از نگه داری عده و حفظ حریم زوجیت گذشته، اقدام به ازدواج کنند.

4. حکمت دیگر این مسیله نگه داشتن شأن و منزلت زن و حفظ شخصیت او در اجتماع می باشد، از این رو که دین اسلام برای مقام زن ارزش و احترام ویژه ای قائل می باشد با احکامی نظیر حجاب، عده نگهداشتن و … از احتمال سوء استفاده و خدشه وارد ساختن دیگران به حریم زن جلوگیری کرده است.

5.  ممکن است علاوه بر این علل دیگری هم داشته باشد که ما به آن علم نداریم، چون فلسفه واقعی احکام و نیز راز و سرِّ تعداد دقیق این ایام که چرا 4 ماه و ده روز باشد و نه یکی دو روز کمتر یا بیشتر، بیان نمی کند و وقتی ما ایمان داریم که خداوند، دانا و حکیم است و اعمالی که انجام می دهد و احکامی که برای بندگانش معین می سازد، همه از روی حکمت و عقلانی می باتشد، نباید چرا بیاوریم؛ و باید با نظر به حکمت و علم و قدرت الهی، بسیاری از احکام الهی را تعبداًً قبول کنیم زیرا که اولاً حقیقت بندگی و عبودیت، پس از اعتقاد به خدای سبحان و صفات ربوبی او و حقانیت دین و احکام نورانی آن در گرو تسلیم و اطاعت محض و بی چون و چرا است. و در ثانی دستورات دین به همین شکل، کامل ترین دستورات است.

چه زنانی عده ندارند؟

  1. زنان یائسه یعنی زنانی که دیگر عادت ماهانه نمی شوند و از سن بارداریشان گذشته و احتمال بارداری آنها غیر ممکن است.
  2. زنان باکره و غیر مدخوله یعنی زنانی که آمیزش جنسی نداشته اند.
  3. زنان فاقد رحم نیز لازم به نگاه داشتن عده نیستند.

حکم ازدواج با زنی که در ایام عده است

اگر مردی زنی را که در ایام عده مرد دیگری است به نکاح و عقد خود در آورد ، این ازدواج، در حکم ازدواج با زن شوهردار می باشد و این نکاح باطل و سبب حرمت ابدی است. اگر زوجین در مورد عده و حرمت ازدواج جاهل باشد در اینصورت عقد باطل اما حرمت ابدی حاصل نمی شود چه نزدیکی صورت گرفته باشد چه صورت نگرفته باشد ولی اگر یکی از آنها عالم و دیگری جاهل باشد یاز هم حرمت ابدی حاصل می شود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  نحوه شکایت از طلافروشان

پس این نکته حایز اهمیت است که ۲ چیز موجب حرمت ابدی است : عقد با علم به عده و حرمت نکاح و نزدیکی در زمان عده هرگاه هر یک از این دو وجود نداشته باشد حرمت ابدی بوجود نخواهد آمد.

سوالات متداول درباره عده

عده ازدواج موقت برای زن چند روز است؟

زنى که نُه سالش تمام شده و یائسه نیست، اگر صیغه شود؛ مثلًا یک ماهه یا یک ساله، چنانچه شوهرش با او نزدیکى نماید و مدّت آن زن تمام شود، یا شوهر مدّت را به او ببخشد، در صورتى که حیض مى بیند، باید به مقدار دو حیض و اگر حیض نمى‏بیند، چهل و پنج روز باید از شوهر کردن خوددارى نماید.

عده به چه معناست؟ چند روز است و چرا با این پیشرفت علم پزشکی هنوز از این استفاده می شود، دلایلش چیست؟
عِدّه در اصطلاح فقها عبارت از تـربـّص (حـالت انـتـظـار) شـرعـى اسـت کـه زن بـعـد از طـلاق و زوال نـکـاح و یـا وفـات لازم اسـت مـدّتـى درنـگ کـرده، سـپـس شـوهـر دیـگـر اخـتـیـار کند. انواع عدّه عبارت است از:1 ـ عدّه طلاق 2 ـ عدّه وفات 3 ـ عدّه مفقود الاثر 4 ـ عده آمیزش اشتباهى. که زن برای هر کدام از انواع یاد شده باید زمانی را در حالت انتظار سپری نماید.

اما علت واقعى عده، مانند بسیاری از اسرار نهفته در امور عالم، بر ما مخفى است و آنچه گفته مى‏شود – از قبیل انعقاد نطفه، حریم زوجیت، حفظ شخصیت زن، احترام به عواطف وابستگان مرد و… – از حکمت‏هاى آن به شمار مى‏آید. از این رو اگر مرد سال‏ها نیز جدا از زن خود زندگى کند، یا در مسافرت باشد، باز باید زن عده نگه دارد.

آیا خواستگاری از زنی که در ایام عده شوهر قبلی است، اشکال دارد؟

درباره‌ی این پرسش باید گفت، عده‌ی زن، یا رجعی است و یا بائن. و خواستگارى نیز یا به صورت تصریح و بى‌پرده صورت مى‌گیرد و یا به صورت تعریض و کنایه.
به لحاظ شرعی و قانونی، خواستگارى از زنى که در عدۀ رجعی است، با تصریح و یا با کنایه، حرام است، چرا که زنى که در عده رجعی است، هنوز در حکم زوجه است، ولی اگر آن زن در عدۀ بائن باشد، هر چند خواستگاری از وی با تصریح جایز نیست، ولی بطور تعریض و با اشاره، اشکالی ندارد.
آیه 235 سوره بقره نیز در همین زمینه می‌باشد.

در عده ای که زنان بعد از طلاق یا اتمام عقد و یا بخشودگی مدت (در عقد موقت) می گیرند؛ آیا می‌توان برای ازدواج دوباره، از قرص ضدبارداری استفاده کرد و زمان پریود را جلو انداخت؟

بر فرض سؤال، استفاده از قرصهای مذکور و جلو انداختن حیض جایز است. اما درباره عده‌ی ازدواج موقت برخی از مراجع تقلید می‌گویند: احتیاط آن است که زن بقدرى صبر کند که دوبار حیض ببیند و پاک شود، هنگامى که حیض سوم را دید عده او تمام است.
حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):
اشکال ندارد.
حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):
[با پایان یافتن مدت در ازدواج موقت] مقدار عده در مورد زنانى که عادت مى‌شوند احتیاط آن است که بقدرى صبر کند که دوبار حیض ببیند و پاک شود هنگامى که حیض سوم را دید عده او تمام است و در مورد مصرف قرص درصورتی‌که ضرر مهمی نداشته باشد اشکالی ندارد.
حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):
جایز است حیض را جلو انداخت، ولی ممکن است خون بیرون آمده حیض نباشد، گر چه سه روز طول بکشد. همچنین اگر خون قبل از ایام عادت، ده روز بیاید و در ایام عادت هم سه روز یا بیشتر خون ببیند، خون اول حیض نیست بلکه استحاضه است.
حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی(مد ظله العالی):
چنانچه بعد از حیض اول ده روز طهر (پاکی) فاصله شود و خون دوم با مشخصات حیض و حداقل سه روز استمرار داشته باشد، حیض محسوب می شود و موجب انقضا عده است.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس