عدم تمکین زن از شوهر چیست ؟

0

از زمان جاری شدن صیغه عقد ازدواج، زن و مرد در مقابل یکدیگر دارای حقوق و تکالیفی هستند. یکی از حقوق قانونی و شرعی مرد که زن ملکف به ایفای آن می باشد تمکین است. درست است که زن و مرد می بایست بر مبنای اخلاق و توافق در زندگی زناشویی عمل نمایند اما قانونگذار برای آن دسته از زنان و مردانی که به وظایف خود عمل نمی‌کنند الزاماتی را در نظر گرفته است. یکی از آن الزامات تمکین زن از مردش است که از وظایف قانونی ایشان می باشد. در مقاله حاضر به سوالهایی مانند عدم تمکین زن از شوهر چیست؟ مهریه زن در صورت عدم تمکین چه می شود؟ مجازات عدم تمکین زن چیست؟ در چه صورت زن می تواند تمکین نکند؟ پاسخ داده می شود. با ما همراه باشید.

تمکین یعنی چه؟

مقصود از تمکین به معنای عام فرمان‌برداری و اطاعت کردن هست و به معنای خاص، برقراری روابط زناشویی است. به زبان ساده یعنی این که هر کدام از زن و شوهر وظایفی را که به موجب قانون و عرف در مقابل یکدیگر بر عهده دارند انجام بدهند و بدون داشتن عذر موجه از انجام آن‌ها سرپیچی نکنند؛ بنابراین تمکین یکی از همان عواملی هست که باعث استوار شدن زندگی خانواده می‌شود. معمولا در دعوا‌هایی که در دادگاه خانواده مطرح می‌شود یکی از دلایل اختلافات زن و شوهر به تمکین نکردن بر‌می‌گردد. این وظیفه و تکلیف در زندگی زناشویی در قانون مدنی هم بیان شده که طبق آن همین که ازدواج و نکاح به شکل درستش واقع شد روابط زوجیت بین دو طرف به وجود می‌آید و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می‌شود.  اگر زن بدون دلیل قانونی و عذر شرعی به وظایف قانونی خود عمل نکند عدم تمکین کرده و در صورت درخواست مرد دادگاه زن را الزام به تمکین می نماید.

انواع تمکین

برای آشنایی بیشتر با ابعاد این تکلیف، خوب هست ابتدا بدانیم که تمکین به دو نوع خاص و عام تقسیم می‌شود.

تمکین عام : به معنای خوش رفتاری یا به اصطلاح حسن معاشرت با همسر و اطاعت از خواسته‌های شرعی همسر است. مانند رعایت نظافت و آرایش برای همسر خود به طوری که مقتضای زمان و مکان و شان خانوادگی شان هست و در واقع به این معناست که خانم خانه ریاست شوهر را در خانواده بپذیرد.
در قانون کشور ما و بسیاری از کشور‌های اسلامی ریاست خانواده از نظر مدیریت و رهبری بر عهده‌ی مرد هست و این مساله به این معنی نیست که توافق و همکاری زن و شوهر با یکدیگر در زندگی لازم نیست. در هر حال این اطاعت کردن شامل اموری می‌شود که از نظر قانونی بر عهده زن است و اکر آقایی از همسر خودش کاری خلاف قانون یا شرع یا خارج از حدود متعارف را بخواهد، خانم تکلیفی به اطاعت ندارد. مانند این که شوهر به زن خود بگوید نماز نخواند یا روزه نگیرد و یا این که تمام اموال خودش را به شوهرش منتقل نماید.
تمکین به معنای خاص : یعنی این که زن در روابط زناشویی از همسرش اطاعت کند و از برقراری رابطه با همسر در صورت در خواست او خودداری نکند. البته این وظیفه مخصوص زن نیست و مرد هم در حدود صحیح و معمول از برقراری رابطه با همسر خودش نباید خودداری کند.
اما این تمکین یک حکم همیشگی و بی چون و چرا نیست و یکسری استثنائاتی در قانون پیش بینی شده که در آن شرایط زن می‌تواند از شوهرش اطاعت نکند و در عین حال از همه‌ی حقوقی که دارد برخوردار شود.

شرایط عدم تمکین زن

در شرایط زیر زن می‌تواند عدم تمکین کند:

۱- ابتلای شوهر به امراض جنسی و مقاربتی

بر اساس ماده ۱۱۲۷ قانون مدنی ” هرگاه شوهر بعد از عقد مبتلا به یکی از امراض مقاربتی و جنسی گردد، زن حق دارد که از نزدیکی با او خودداری و امتناع نماید، امتناع به علت مزبور مانع از حق نفقه نخواهد بود”.

بنابراین، بر اساس این ماده، در صورتی که مرد به یکی از امراض مقاربتی مبتلا شود، زن تا جایی که از سرایت آن بیماری مصون باشد، می‌تواند از نزدیکی با شوهر امتناع کند.

از آن رو که پرداخت نفقه در گروی تمکین زن از مرد می‌باشد، اما به دلیل آنکه این عدم تمکین برای حفظ زن از بیماری‌های جنسی است، در صورتی که به دلیل این نوع بیماری‌ها زن تمکین نکرد، همچنان از حق نفقه برخوردار است و مرد نمی‌تواند بدلیل عدم تمکین در چنین شرایطی از پرداخت نفقه زن خودداری کند؛ در غیر این صورت، به مجازات عدم پرداخت نفقه محکوم می‌شود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  تفاوت شرط داوری و شرط حل اختلاف

نکته قابل توجه در این خصوص این است که عدم تمکین در این ماده ناظر بر تمکین خاص می‌باشد؛ یعنی عدم تمکین زن فقط در خصوص روابط زناشویی آنهاست و کماکان زن باید تمکین عام کند.

عدم تمکین زن از شوهر چیست ؟

۲- ضرر بدنی، مالی و شرافتی

بنابر ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، ” اگر بودن زن با شوهر در یک منزل متضمن خوف ضرر بدنی یا مالی یا شرافتی برای زن باشد، زن می‌تواند مسکن جداگانه اختیار کند و در صورت ثبوت مظنه ضرر مزبور، محکمه حکم بازگشت به منزل شوهر را نخواهد داد و مادام که زن در بازگشت به منزل مزبور معذور است، نفقه بر عهده شوهر خواهد بود “.

بنابراین، اگر زندگی با شوهر زیر یک سقف یا تمکین از شوهر برای زن خطری در پی داشته باشد، می‌تواند از تمکین خودداری کند و کماکان حق نفقه او باقیست.

۳- تعیین محل زندگی توسط زن

مطابق ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی “زن باید در منزلی که شوهر تعیین می‌کند سکنی نماید؛ مگر آنکه اختیار تعیین منزل به زن داده شده باشد”.

بنابراین، در صورتی که حق تعیین منزل به زن داده شده باشد، زن می‌تواند از زندگی کردن در منزل مشترک با مرد خودداری کند؛ اما کماکان موظف است که در خصوص وظایف زناشویی از شوهر خود تمکین نماید.

۴- بیماری زن

در صورتی که زن دچار بیماری شده باشد، می‌تواند از تمکین خاص خودداری کند.

برخی از بیماری‌ها در زن مجوزی قانونی و مشروع برای عدم تمکین خاص به شمار می‌روند، مثل رَتَق و قَرَن که به معنای مسدود بودن آلت تناسلی زن می‌باشند، عدم تمکین زن را مشروع می‌کنند.

همچنین در شرایطی که زن در عادت ماهیانه باشد، می‌تواند از تمکین خودداری کند و این هم یکی از موارد مجاز عدم تمکین محسوب می‌شود.

۵- استفاده از حق حبس

یکی دیگر از مواردی که زن مجاز به عدم تمکین است، حالتی است که زن از حق حبس خود استفاده کند.

بر اساس ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی، ” زن می‌تواند تا مهر به او تسلیم نشده از ایفاء وظایفی که در قبال شوهر دارد امتناع کند؛ مشروط بر اینکه مهر او حال باشد و این امتناع مُسقط حق نفقه نخواهد بود”.

به عبارت دیگر، اگر بین زوجین رابطه زناشویی برقرار نشده باشد، زن می‌تواند تا زمانی که تمام مهریه به او پرداخت نشده است، از شوهر خود تمکین نکند که در این صورت، باز هم دارای حق نفقه خواهد بود.

۶- واجبات شرعی

مثلا در ایام حج، روزه و یا اعتکاف، زن می‌تواند از تمکین خاص خودداری نماید.

عدم تمکین زن از شوهر چیست ؟

دادخواست الزام به تمکین چه شرایطی دارد

در صورتی که زن بدون دلایل قانونی به وظایف زناشویی خود در مقابل مرد عمل نکند و در اصطلاح ناشزه باشد قانونگذار این حق را به مرد داده است تا به اقامه دعوای الزام زن به تمکین و بازگشت به زندگی مشترک بپردازد. عموما در رویه قبل از ارائه دادخواست عدم تمکین مرد باید یک اظهارنامه برای همسرش ارسال کند و از او بخواهد تا به زندگی مشترک برگردد و بعد از آن در صورت عدم بازگشت همسرش دادخواست تمکین را از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ارائه نماید. اگر زن برای عدم بازگشت و عدم تمایل به ادامه زندگی دلایلی ارائه نکند دادگاه زن را به تمکین الزام می کند و همین موضوع طلاق برای زن را دشوار خواهد کرد. البته مرد جهت تنظیم این دادخواست باید منزل و اثاثیه آن را آماده نموده و در صورتی که در دوران عقد قرار دارند آمادگی خود را برای تشریفات جشن عروسی اعلام دارد درغیر اینصورت به رد دادخواست الزام به تمکین محکوم خواهد شد.

مرد هم مانند زن در زندگی مشترکشان تکالیفی دارد و طبیعتا در صورتی که این تکالیف را انجام ندهد، حقوقی برای زن ایجاد می شود با این حال این حقوق را حق تمکین نمی خوانیم. در صورتی که مرد وظایف زناشویی خود را به درستی ایفا نکند، و یا در ارتباط با همسرش حسن معاشرت نداشته باشد به گونه ای که شرایط عسر و حرج بوجود بیاید و ادامه زندگی مشترک برای زوجه دشوار باشد، زن می تواند از دادگاه درخواست طلاق کند. همچنین در صورتی که مرد نفقه نپردازد، زن می تواند مرد را مورد تعقیب کیفری قرار دهد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  نكات تحليلی درخصوص شهركهای صنعتی غيردولتی

زن ناشزه کیست

زن ناشزه به زنی گفته می شود که از همسرش تمکین نکند. یعنی وظایف خود را که قانون به عهده وی گذاشته است انجام ندهد. درواقع زن ناشزه زن نافرمانی است که بدون دلیل قانونی از تمکین عام و خاص در مقابل همسرش امتناع می کند و مرد در چنین شرایطی می تواند به او نفقه پرداخت نکند و الزام او را به تمکین از دادگاه بخواهد.

مجازات عدم تمکین زن

در خصوص آثار عدم تمکین زن چیست ، برخی این سوال را می پرسند که مجازات عدم تمکین زن چیست . در پاسخ به این سوال باید بگوییم که مجازات قانونی ، تنها در صورتی در قبال اشخاص اجرا می شود که در قانون برای عمل آنها جرم تعیین نموده باشد .

اما عدم تمکین از سوی زن ، جرم نیست تا بتوان وی را مجازات کرد . بلکه بهتر است گفته شود که آثار حقوقی عدم تمکین از سوی زن چیست . یا به عبارت دیگر عدم تمکین از سوی زن چه پیامدهای حقوقی و قانونی به دنبال خواهد داشت . لذا در این قسمت سعی داریم تا به مهمترین آثار حقوقی عدم تمکین زن بپردازیم.

1در صورتی که زن بدون مانع مشروع از تمکین در برابر شوهر خودداری کند، از حق دریافت نفقه محروم خواهد شد.

2در صورت عدم تمکین، زن از برخی از حقوق مالی بعد از طلاق همچون تنصیف اموال و دارایی های مرد پس از طلاق محروم می گردد.

3مرد با گذشت مدت زمانی از عدم تمکین غیر موجه زن، می تواند با مراجعه به دادگاه حکم ازدواج مجدد بگیرد.

بنابراین همانطور که ملاحضه می کنید، در صورتی که زن از تمکین خودداری کند، مجازات نخواهد شد و مجازات عدم تمکین زن، همان عدم بهرمندی زن از حقوق مالی خود است و در صورتی که مرد حقوق مالی زن را ادا نکند، زن نمی تواند به دادگاه مراجعه کند.

ارتباط تمکین و نفقه

اگر ازدواج زن و شوهر دائمی باشد مرد باید به زن نفقه بدهد. نفقه شامل مسکن، پوشاک، خوراک، اثاثیه منزل، هزینه های بهداشتی و درمانی و خدمه در صورت عادت یا نقصان می باشد و اگر مرد نفقه همسرش را پرداخت نکند این موضوع از سوی زن قابل پیگیری است و هم از حیث حقوقی و هم از حیث کیفری می تواند اقدام کند و زن در چنین شرایطی می تواند از همسرش تمکین نکند. اگر زن ابتدا اقدام کند و اثبات نماید که همسرش به او نفقه پرداخت نمی کند دعوای تمکین مرد رد خواهد شد.

شرایط مهریه زن در صورت عدم تمکین

در این خصوص باید گفت که مهریه حق قانونی زن است و به محض جاری شدن صیغه ازدواج زن مالک مهریه می شود و مرد موظف به پرداخت آن به زن خواهد بود و حق زن نسبت به دریافت مهریه ارتباطی با تمکین یا عدم آن ندارد و مرد موظف است مهریه زن در صورت عدم تمکین را نیز به وی پرداخت کند.

عدم تمکین زن از شوهر چیست ؟

حکم عدم تمکین در دوران عقد

در صورتی که زن در دوران عقد باکره نباشد موظف است مانند دوران بعد از عروسی از همسرش تمکین نماید و عدم تمکین او، وی را در جایگاه زن ناشزه قرار می دهد و به مرد این حق را می دهد که نفقه زن را پرداخت نکرده و یا جهت الزام او به تمکین از طریق مراجع قضایی اقدام کند و اگر زن دلیل محکمه پسند در خصوص عدم تمکین نداشته باشد محکوم خواهد شد. اما اگر زن در دوران عقد باکره باشد می تواند از حق حبس خود استفاده کند و می تواند از همسرش بخواهد که مهریه او را پرداخت کند تا از وی تمکین شود، در چنین شرایطی حتی مرد موظف است نفقه زن خود را بپردازد و اگر از طریق مراجع قضایی اقدام کند دعوای تمکین او هم رد خواهد شد.

اثبات عدم تمکین

در خصوص اثبات عدم تمکین زن باید گفت زمانی که زن و شوهر در یک منزل زندگی می کنند اصل بر این است که زن از همسرش تمکین می کند مگر اینکه دلایلی از سوی مرد جهت عدم تمکین زن ابراز گردد یا زن منزل مشترک را ترک کرده باشد. در خصوص تمکین عام می توان از شهادت شهود و اظهارات آشنایان استفاده کرد اما در خصوص تمکین خاص تا زمانی که زن منزل مشترک را ترک نکند این امر به سختی قابل اثبات خواهد بود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  قرارهای نهایی دادسرا

گناه عدم تمکین زن از شوهر از نظر شرع

در صورتی که زن عذر شرعی نداشته باشد و از ارتباط جنسی با همسرش پرهیز کند، روایاتی وجود دارد که حاکی از آن است که  این عدم تمکین زن از شوهرش می تواند گناه باشد.  پیامبر صلی الله علیه وسلم در همین مورد حدیثی دارد که می فرمایند: “والذی نفسی بیده، ما من رجل یدعوا امراته الی فراشه فتابی علیه الا کان الذی فی السماء ساخطا علیها حتی یرضی عنها” یعنی: “قسم به کسی که جان من در دست اوست اگر مردی همسرش را به بسترش فراخواند و او امتناع ورزد، خداوندی که در آسمان است بر او خشمگین می‌شود تا زمانیکه مرد راضی شود.”

روایت دیگری از پیامبر صلی الله علیه وسلم در این زمینه وجود دارد که می فرمایند: “اذا دعا الرجل امراته الی فراشه فابت فبات غضبان علیها لعنتها الملائکه حتی تصبح” که ترجمه آن عبارت است از “هرگاه مرد، زنش را به بستر خود فرابخواند و زن به بستر شوهرش نرود و مرد، شب را در حال خشم (و نارضایتی) از همسرش سپری کند، ملائکه آن زن را تا صبح لعنت می کنند.”

مجازات عدم تمکین مرد از زن

همانطور که گفته شد زن و مرد از لحظه انعقاد عقد نکاحشان، وظایفی را در قبال یکدیگر دارند و در صورتی که هرکدام با دیگری حسن معاشرت نداشته باشد، آثار حقوقی برای او به بار خواهد داشت. با این حال در اصطلاح حقوقی، فقهی و عرفی، در صورتی که مرد وظایفش را انجام ندهد، عبارت عدم تمکین برای او به کار نمی رود بلکه از عبارات ناشز یعنی شخصی که نشوز انجام می دهد، استفاده می شود.

در صورتی که شرایط نشوز مرد بوجود بیاید، به طور مثال مرد وظایف زناشویی اش را به خوبی انجام ندهد، به گونه ای که موجب عسر و حرج زن بشود، به این معنی که شرایط مشقت باری برای زن بوجود بیاید و ادامه زندگی برای او ممکن نباشد، می تواند به دادگاه مراجعه کند و در صورت اثبات این شرایط، قاضی حکم طلاق او را از همسرش صادر می کند.

یکی از وظایفی که مرد بر عهده دارد، پرداخت نفقه به همسرش است و طبیعتا در صورتی که از این تکلیف خود سر باز زند، پیامد هایی برای او به بار خواهد داشت. ماده 53 قانون حمایت از خانواده در همین مورد می گوید: “هرکس با داشتن استطاعت مالی، نفقه زن خود را در صورت تمکین او ندهد یا از تادیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع کند به حبس تعزیری درجه شش محکوم می‌شود.” به این معنی که اگر زن از مرد بابت پرداخت نکردن نفقه خود، شکایت کند، دادگاه می تواند او را به شش ماه تا دو سال حبس محکوم کند.

بنابر این هرچند مرد ناشز می شود، اما همسر او نمی تواند با عنوان عدم تمکین مرد به دادگاه مراجعه کند و حق و حقوق خود را در این زمینه به اجرا بگذارد.

مدت زمان صدور حکم عدم تمکین

روند رسیدگی به دعوای عدم تمکین با تقدیم دادخواست الزام به تمکین زوجه توسط مرد به دادگاه خانواده آغاز می شود و پس از آن که دادگاه به آن ها نوبت رسیدگی داد، اقدام بررسی شرایط و اوضاع و احوال پرونده می کند. در صورتی که شرایط عدم تمکین محرز باشد، یعنی دادگاه به راحتی تشخیص بدهد که تمکین انجام نمی گیرد، معمولا در پایان جلسه اول دادرسی رای عدم تمکین را صادر می کند.

در صورتی که در طول مدت دادرسی و صدور رای، تمکین صورت نگرفت، رای به اجرای احکام فرستاده می شود و در آن مرحله، زن به تمکین دعوت می شود و مادامی که تمکین انجام نشود، از نفقه محروم خواهد بود و در این میان مرد می تواند از دادگاه تقاضای اجازه ازدواج مجدد کند.

معمولا مدت زمان صدور حکم عدم تمکین از زمان تقدیم دادخواست تا صدور حکم حد الاقل 6 ماه است.

اقدامات بعد از رای تمکین

در صورتی که پس از صدور حکم عدم تمکین، زن همچنان از تمکین سر باز زند، در این صورت در راستای اجرای حکم، دادگاه او را دعوت و الزام به تمکین می کند و تا زمانی که که تمکین نکند، از نفقه برخوردار نخواهد بود و زوج می تواند از دادگاه صدور اجازه برای ازدواج مجدد را درخواست کند. طلاق در صورت عدم تمکین زن موجب از بین رفتن نفقه و موجبات شرط تنصیف اموال زوج می شود. با این حال دادگاه و مامورین قانون به هیچ وجه نمی توانند زن را مجبور به تمکین کنند.

به خاطر داشته باشید که زن، حتی در صورتی که ناشزه هم باشد، مستحق دریافت مهریه و اجرت المثل است.

 

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس