طلاق خلع چیست

0

در این نوشته قرار بر این میباشد که ما به طور کلی در رابطه با تعریف طلاق خلع، قوانین متعلق به آن، ارکان این طلاق، تفاوت آن با دیگر طلاق ها، و شرایط مهریه و نفقه در این نوع از طلاق صحبت کنیم.

طلاق از نظر قانون مدنی به صورت کلی به دو دسته طلاق رجعی و طلاق بائن دسته بندی میگردد. طلاق رجعی به نوعی از طلاق میگویند که در آن تحت شرایط خاصی شوهر قادر است در مدت عده همسرش به زندگی برگردد. یعنی هنگامی که خانم دوشیزه و یائسه نباشد ظرف مدت سه ماه آقا می‌تواند با نشان دادن تمایلش برای ادامه زندگی، زناشویی را از سر گیرد. در مقابل طلاق رجعی طلاق بائن وجود دارد. در طلاق بائن بر خلاف طلاق رجعی مرد اجازه برگشت به زندگی مشترک را ندارد و چنانچه قصد انجام این کار را دارد بایستی مجددا همراه همسرش به دفاتر ازدواج مراجعه کند تا صیغه عقد خوانده شود.

طلاق خلع یکی از گونه های طلاق بائن میباشد که دارای دو رکن است. با استناد به این دو رکن که در ادامه شرح می‌دهیم زن و شوهر قادرند طلاق بگیرند.

بر اساس ماده ۱۱۴۶ قانون مدنی:

طلاق خلع آن است که زن به واسطه کراهتی که از شوهر خود دارد در مقابل مالی که به شوهر می‌دهد طلاق می‌گیرد اعم از اینکه مال‌ مزبور عین مهر یا معادل آن و یا بیشتر و یا کمتر از مهر باشد.

ارکان اصلی طلاق خلع

همانگونه که در عنوان پیش اشاره کردیم این نوع از طلاق دارنده دو رکن مهم می‌باشد که در صورت اجرا شدن این دو رکن صیغه طلاق جاری می‌گردد.

الف) تنفر و کراهت داشتن زوجه نسبت به زوج خویش، به گونه‌ای که دوام زندگی را برای او یا هر دو مشکل ساخته است.
ب) دادن مالی از سوی زن به مرد در مقابل انجام طلاق، تا وی را از زوجیت رها سازد؛ به گونه‌ای که (زوج) در زمان عده حق رجوع نداشته باشد.
به مالی که زوجه میبخشد اصطلاحا فداء یا فدیه می‌گویند که می‌تواند عین، دین یا منفعت باشد.

نکات حقوقی فدیه:

میزان این فدیه دقیق و مشخص نیست و به توافق طرفین بستگی دارد و امکان دارد سه حالت باشد:

الف) بیش از مهریه

ب) مساوی مهریه

ج) کم‌تر از مهریه

فدیه میتواند که عین، دین و یا منفعت باشد.

بایستی به این نکته دقت داشته باشید که نفقه‌ای را که بر عهده شوهر میباشد و یا شیربهای فرزندان در مدت تعیین شده را بعنوان فدیه میتوان قرار داد.

همچنین این نکته را هم در مد نظر قرار دهید که فقط مال میتواند بخشش شود و برای این که مال ذکر شده، در قبال طلاقی میباشد که مرد بدان رضایت می‌دهد، بایستی که حتماً قابلیت مالکیت داشته باشد و در غیر اینصورت، چنین چیزی مقدور نیست.

به عبارت دیگر، هر چیزی که قادر است به عنوان مهریه در نکاح قرار گیرد و مالیت داشته باشد و قابلیت مالکیت را داشته باشد، می تواند به عنوان فدیه در طلاق هم مورد بخشش قرار بگیرد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  جرم جعل کارت پایان خدمت و مجازات آن

فدیه باید مشخص باشد و نمی‌توان شیءی مجهول و یا مردد را بخشش نمود و روشی که برای مشخص نمودن آن استفاده می‌شود دقیقاً همانند مهریه است.

فدیه میتواند که عین مهر یا مال دیگری هم باشد، حال اعم از این که این مال خارجی باشد و یا فی الذمه شوهر باشد.

طلاق خلع از دید فقها

«خُلع» به معنای جدا کردن و کندن آمده است و چون در قرآن کریم، هر کدام از زن و شوهر ـ تا زمانی که رابطه زوجیت بین آنها برقرار است ـ لباس همدیگر قلمداد شده‌اند، جدایی آنها از یکدیگر به معنی درآوردن لباس و کندن آن میباشد. در بیان روایات و کلام فقیهان و مسلمانان، این جدایی با شرایط خاصی «خُلع» نامیده شده است. البته در قرآن از این جدایی با شرایط خاصی به افتدا تعبیر شده است اما مفاد آیه‌ای که مستند جواز این نوع جدایی است، در روایات و به تبع آن در کلام فقیهان «خلع» نامیده شده است.در اصطلاح فقه و حقوق، خلع آن میباشد که زوجه به علت کراهتی که نسبت به زوج خود دارد و ترس ایستادگی و نافرمانی شدید او میرود، با توافق زوج مالی را به او می‌بخشد تا از قید زوجیت رها گردد.

طلاق خلع از دید فقها

تفاوت طلاق رجعی و خلع

همانگونه که در آغاز مقاله عنوان کردیم طلاق رجعی نوعی از طلاق میباشد که امکان رجوع آقا در مدت عده خانم وجود دارد. مدت عده خانم به میزان سه بار عادت ماهانه است. چنانچه در این مدت آقا یا خانم فوت کنند، از یک دیگر ارث می‌برند. در مدت عده آقا موظف است نفقه خانم را پرداخت کند و خانم می‌تواند مهریه خود را در این نوع از طلاق به صورت کامل دریافت کند.

اما در طلاق از نوع خلع امکان رجوع اقا در مدت عده وجود ندارد. طبیعتا نفقه در این ایام به خانم تعلق نمی‌گیرد و اگر هر یک از طرفین فوت کنند طرف مقابل شامل وراث محسوب نمی‌گردد. در این نوع از طلاق خانم باید تمام یا قسمتی از مهریه خود را ببخشد پس نمی‌تواند همه آن را دریافت کند.

تفاوت طلاق مبارات و خلع

هر دو این موارد از انواع طلاق بائن هستند که در آن امکان رجوع مرد در دوره عده وجود ندارد. در طلاق مبارات هر دو طرف از یکدیگر کراهت یا نفرت دارند و قادر نیستند با هم زندگی کنند. در این نوع از طلاق هم باید مقداری از مهریه بخشیده شود که این مقدار نباید از کل مهریه بیشتر باشد.

بر اساس ماده ۱۱۴۷ قانون مدنی:

طلاق مبارات آن است که کراهت از طرفین باشد ولی در این صورت عوض باید زائد بر میزان مهر نباشد.

تفاوت طلاق توافقی و خلع

طلاق توافقی به نوعی از طلاق گفته می‌شود که خانم و آقا بر سر موضوعاتی مانند مهریه، نفقه و حضانت فرزند به توافق می‌رسند و اقدام به طلاق می‌کنند. در این نوع از طلاق خانم و آقا الزاما از یک دیگر متنفر نیستند و با توافق کامل از هم جدا می‌گردند. همانگونه که گفتیم مهریه در طلاق توافقی به خانم و آقا بستگی دارد، یعنی خانم می‌تواند همه مهریه خود را دریافت کند یا همه آن را ببخشد و یا بخشی از آن را دریافت و بخشی را ببخشد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات خیانت در امانت

با توجه به توضیحات متوجه می‌شویم که فرق این دو در مهریه و عدم وجود کراهت و تنفر طرفین است.

پشیمانی زن از بخشش مهریه در طلاق خلع

سوالی که در این قسمت وجود دارد این است که آیا زن بعد از پشیمانی می‌تواند مجددا مهریه خود را دریافت کند؟

باید بگوییم که تحت شرایطی بله! اگر خانم درمدت عده از بخشش مهریه خود پشیمان شد می‌تواند با طی کردن مراحل قانونی آن مهریه خود را دریافت کند. فقط این به شرط قبول کردن آقا میباشد. در صورتی که آقا هم آن شرایط را بپذیرد طلاق منحل می‌شود چرا که یکی از رکن‌های اساسی این طلاق بخشیدن مهریه بود.

عده در طلاق از نوع خلع

بایستی بدانید که طلاق از هر نوعی که باشد و در صورتی که خانم باکره نباشد احتیاج به گذراندن دوره عده است. عده در طلاق به صورت قانونی سه ماه و ده روز و از نظر فقه به مدت سه دوره عادت ماهانه است. در این مدت خانم حق ازدواج مجدد ندارد و اگر ازدواج کند باطل محسوب می‌گردد.

طلاق خلع بدون رضایت شوهر

حتما می‌دانید که به صورت پیش فرض در قانون ما حق طلاق با مرد است. خانم می‌تواند در زمان عقد یا بعد از آن با مراجعه به دفاتر ثبت اسناد حق طلاق را از همسرش بگیرد. در صورتی که خانم حق طلاق نداشته باشد فقط با اثبات یکی از شروط ۱۲ گانه عقد یا عسر حرج می‌تواند اقدام به طلاق بکند. یعنی زمانی که خانم برای طلاق خلع اقدام می‌کند بدون دلیلی که از نظر دادگاه مورد قبول باشد، نمی‌تواند اقدام به طلاق کند. در این قسمت اگر خانم هیچ یک از شروط ۱۲ گانه را نتواند اثبات کند بایستی برای اثبات عسر و حرج اقدام کند و عسر و حرج یعنی شرایطی که در آن زندگی بسیار دشوار و همراه با مشقت است و خانم تحمل ادامه آن را ندارد.

پس بایستی مطلع باشید که خانم صرفا با عنوان کردن حس کراهت و نفرت نمی‌تواند اقدام به طلاق کند.

طلاق خلع بدون رضایت شوهر

نفقه در طلاق از نوع خلع

نفقه در عده این نوع از طلاق به خانم تعلق نمی‌گیرد چرا که همسر حق رجوع به ایشان را ندارد.

خواستگاری در عده طلاق از نوع خلع

خواستگاری در عده شرایط خاصی دارد. اگر خانم در عده طلاق رجعی باشد خواستگاری کردن از ایشان چه با اشاره و کنایه و چه به صورت واضح حرام است چرا که زن شوهر دار محسوب می‌شود. در طلاق از نوع خلع خواستگاری کردن اگر به صورت کنایه یا واضح باشد حرام محسوب نمی‌باشد ولی از نظر فقهی جایز نیست.

رجوع از بذل

همانگونه که بیان شد، خلع از اقسام طلاق‌های بائن است و بعد از تحقق آن مرد قادر نیست در مدت عده به همسر خود رجوع کند؛ ولی زن قادر است به فدیه پرداختى به شوهرش در زمان عده بازگشت نماید و آن را پس بگیرد، هرچند مرد ناخشنود باشد. در این صورت، زوج مى‌تواند به همسرش رجوع کند.
بایستی توجه داشت که بازگشت به بذل عمل حقوقی یک جانبه ای میباشد که صرفاً به اراده زوجه محقق میگردد، اما با وجود یک جانبه بودن آن بایستی دارای شرایطی باشد؛ از جمله اینکه زوجه فقط در ایام عده می‌تواند به فدیه رجوع کند.
همینطور زوج بایستی در مدت عده از رجوع زوجه به بذل مطلع باشد تا بتواند متقابلاً حق خود را اعمال کند. مشخص است اگر زوج از این امر (رجوع زوجه به بذل) مطلع نباشد، رجوع زوجه به بذل باطل خواهد بود.
همچنین بازگشت باید به نحوی باشد که زوج نیز توانایی رجوع به نکاح را دارا باشد.
در موردهایی نیز که بعد از طلاق خلع، زوج با خواهر زوجه مطلقه ازدواج کند، دیگر زوجه حق رجوع به مبذول را ندارد؛ زیرا امکان رجوع براى زوج از دست رفته است.
به دلیل آنکه اگر زوجه بتواند به بذل رجوع کند و آن را پس بگیرد، اما زوج نتواند به نکاح رجوع کند، این امر با خواست مشترک طرفین مغایرت خواهد داشت و گذشته از این، رجوع زوجه به بذل در این صورت موجب زیان زوج بوده و این زیان به موجب قاعده لاضرر منتفی خواهد بود.
صرف نظر از استدلال‌های فوق، شرع و قانون چنین مقرر داشته که زوجه در مواقعی بتواند به فدیه رجوع کند که زوج نیز توانایی رجوع به نکاح را داشته باشد و رجوع زوجه را در غیر این صورت، موثر نشناخته و این خود دلیلی مهم بر بی‌اثر بودن رجوع زوجه در مواردی است که مرد نتواند به نکاح رجوع کند.

اعتراض به حکم دادگاه

در صورتی که دادگاه حکم به طلاق زن بدهد، شوهر میتواند از تاریخ صدور حکم تا بازه زمانی ۲۰ روز در دادگاه تجدید نظر به حکم صادر شده اعتراض و تقاضا کند که مجددا به دعوای طلاق آن ها رسیدگی شود. در حالتی که دادگاه تجدیدنظر پس از تحلیل، بار دیگر حکم به طلاق زن بدهد یا این که شوهر از دوران زمانی ۲۰ روزه خود برای اعتراض به حکم استفاده نکند، حکم طلاق خلع قطعی می شود. یعنی این که زن قادر است اجرای صیغه طلاق خلع را درخواست کند و رسماً از شوهرش جدا گردد. حکم دادگاه بر طلاق زن قابل فرجام خواهی هم است. یعنی شوهر میتواند بعد از صدور حکم طلاق خلع از طرف دادگاه تجدیدنظر به دیوان عالی کشور مراجعه و تقاضا کند که برای مرحله سوم به دعوای طلاق آن ها رسیدگی شود. حکم دیوان عالی کشور نهایی است و در صورتی که دیوان، حکم طلاق دادگاه تجدیدنظر را تائید کند، شوهر نمی تواند برای مرتبه ای دیگر رسیدگی به دعوای طلاق را بخواهد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  جرم سرقت گوشی

 

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس