صیغه موقت چیست؟ قوانین و شرایط صیغه موقت

0

بر اساس ماده 1075 قانون مدنی، ازدواج زمانی موقت یا منقطع است که برای مدت معینی تعیین شده باشد. با این وجود می‌توان گفت که تفاوت ازدواج دائم با ازدواج موقت که به آن صیغه یا نکاح موقت هم گفته می‌شود در این است که برای ازدواج دائم هیچ تاریخ مشخصی تعیین نمی‌شود که عقد بین زن و شوهر از آن تاریخ به بعد باطل شود. در صورتی که در ازدواج موقت، یک تاریخ مشخص برای پایان محرمیت و باطل شدن عقد بین زن و مرد تعیین می‌گردد. توجه داشته باشید که مدت زمان عقد موقت بین زن و مرد می‌تواند از چند دقیقه تا چند سال باشد. بنابراین در این زمینه هیچ محدودیتی وجود ندارد اما این مدت زمان باید کاملاً مشخص باشد و ابهامی در آن وجود نداشته باشد.

انواع صیغه‌ های محرمیت

  • صیغه موقت : این نوع صیغه به این معنی است که زن و مرد برای ازدواج خود زمان تعیین می‌کنند و تا زمانی که مدت تعیین شده به اتمام نرسد، آنها زن و شوهر بوده و پس از آن به یکدیگر نامحرم می‌شوند.
  • صیغه ۹۹ ساله : تفاوت این نوع صیغه با صیغه موقت در مدت زمانی است که تعیین می‌شود. در صیغه ۹۹ ساله زمان تعیین شده برای اتمام زمان صیغه ۹۹ سال عنوان می‌شود و آن هم به این دلیل است که برخی از فقها تعیین زمان بیشتر را برای صیغه نادرست دانسته و آن را منجر به ابطال صیغه می‌دانند.
  • صیغه دائم : صیغه دائم در واقع همان ازدواج دائم بوده که از جهات گوناگون با ازدواج موقت متفاوت است که چندین نمونه از تفاوت‌های آن عبارتند از : تفاوت در زمان، نفقه، مهریه، ارث و…

نظر اسلام درباره صیغه یا ازدواج موقت

فقهای امامیه به مشروع‌ بودنِ ازدواج موقت پس از پیامبر(ص) معتقدند. این نوع ازدواج، در قانون مدنی ایران به رسمیت شناخته شده و ازدواج موقت در ایران به نام صیغه یا صیغه مَحرَمیت معروف است.

اسلام با تشریع قانون ازدواج موقت، در موارد ضروری و لازم که قانونی بس سهل و دارای مسئولیت های کم می باشد مشکل جوانان را حلّ کرده است و آن ها را از گرایش به سوی فحشاء و زنا و خیانت و بی بند و باری باز داشته است و لذا روایات معتبری از پیشوایان مذهبی اسلام وارد است که ثابت می کند که ازدواج موقت بیشتر برای ارضای غریزۀ جنسی در موارد لازم تشریع گردیده است.

شرایط ازدواج موقت چیست؟

یکی از مهم‌ترین شرایط ازدواج موقت، تعیین مهریه است. در واقع یکی از اصلی‌ترین ارکان نکاح موقت، تعیین مهریه است. حتی در ماده 1095 قانون مدنی این مسئله ذکر شده است که صیغه بدون تعیین مهریه، باطل است. با این وجود ازدواج موقت بدون تعیین مهریه امکان‌پذیر نمی‌باشد در صورتی که در عقد دائم اگر همان لحظه مهریه تعیین نشود، عقد باطل نیست و زن و شوهر می‌توانند بعد از مدتی میزان مهریه را تعیین کنند. در نتیجه تعیین مهریه در عقد موقت بهترین ضمانت برای این نوع عقد است.

برای اینکه صیغه منعقد شود تنها لازم است که زن و مرد جمله صیغه را بخوانند و پس از آن به ازدواج یکدیگر در می آیند و محرمیت حاصل می شود. جمله صیغه می تواند توسط مرد، زن و یا به نمایندگی از آن دو توسط وکیل قرائت شود که با توجه به اینکه چه کسی آن را می خواند عبارت های آن متفاوت است. طبق نظر برخی از مراجع تقلید ترجمه فارسی آن را هم می توان خواند و مورد قبول است. جمله صیغه از قرار زیر است:

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  چه چیزهایی را نمیتوان مهریه قرار داد؟(شرایط صحت مهریه)

1جمله صیغه ای برای زن از این قرار است: “زوجتک نفسی فی المده المعلومه، علی المهرالمعلوم” با ترجمه: “من خودم را به همسری تو در آوردم با مدت معین و با مهر معین.” و سپس مرد باید پاسخ بدهد: “قبلت” یعنی “قبول کردم.

2خطبه صیغه برای مرد این است: “زوجت موکلتی (نام زن) نفسی، فی المده المعلومه، علی المهر المعلوم” که یعنی:”من موکلم را به ازدواج خود در آوردم در مدت و مهر مشخص شده.” و در جواب آن زن باید بگوید: “قبلت التزویج” و ترجمه آن:” قبول کردم این ازدواج را” است.

3جمله صیغه برای شخص سوم: “زوجت موکلتی (نام زن) موکلی (نام مرد) فی المده المعلومه علی المهر المعلوم” یعنی “موکل خودم (نام زن) را به تزویج (نام مرد) در آوردم، در مدت مشخص و با مهریه ی مشخص” و سپس به وکالت از مرد بگوید: “قبلت التزویج لموکلی (نام مرد)” که ترجمه آن “قبول کردم این ازدواج را” است.

شرایط صحیح بودن صیغه

برای اینکه آثار حقوقی و شرعی عقد موقت جاری شود باید شرایطی را داشته باشد. این شرایط شامل شرایط صحت عقد نکاح به صورت کلی، که باید هم در صیغه هم در نکاح دائم وجود داشته باشد، و شرایط اختصاصی صحیح بودن عقد، که فقط مختص به ازدواج موقت بوده، می باشد و در صورت نبود هر کدام از این شرایط عمومی و اختصاصی، عقد موقت صحیح نخواهد بود. شرایط صحیح بودن صیغه عبارتند از:

1شرایط عمومی صحت ازدواج موقت: داشتن قصد برای ایجاد عقد، رضایت داشتن برای انعقاد عقد، نبودن مانع برای ازدواج به طور مثال زن شوهر نداشته باشد، و در آخر هم رعایت شرایط ازدواج موقت دختر باکره ؛ یعنی اذن پدر یا جد پدری آنها .

2شرایط اختصاصی صحت ازدواج موقت: تعیین مدت برای ازدواج موقت و تعیین مهریه عقد موقت.

صیغه موقت چیست؟ قوانین و شرایط صیغه موقت

شرایط صیغه دختر ازدواج نکرده

مطابق قانون یکی از اصلی‌ترین شرایط ثبت صیغه دختر ازدواج نکرده، اذن پدر یا جد پدری است. البته برخی از دفترخانه‌ها با توجه به فتوای تعدادی از مراجع تقلید مبنی بر عدم نیاز به اجازه پدر یا جد پدری در ازدواج موقت، صیغه را بدون توجه به این شرط جاری می‌کنند.

همچنین در صورتی که پدر از دادن اجازه به دلایل غیر موجه امتناع ورزد یا به دفتر ثبت ازدواج موقت مراجعه نکند، دختر می‌تواند با ارائه شرایط خود از دادگاه مدنی درخواست اجازه ازدواج را داشته باشد. البته این امر هم مستلزم این است که سن دختر ۱۳ سال تمام بوده که یکی از الزامات قانونی جهت جاری شدن صیغه ازدواج موقت است.

وضعیت ارث و مهر در ازدواج موقت

بر اساس شرایط ازدواج موقت، ارث در این نوع نکاح جایی ندارد. یعنی اگر یکی از طرفین فوت کند، ارثی از او به طرف مقابل نمی رسد. البته یک استثنا در این موارد وجود دارد و آن هم تولد فرزند در دوران صیغه است؛ در این صورت آن کودک از پدر و مادرش ارث می برد. در مورد مهریه هم حکم همانی است که در ازدواج دائم وجود دارد. با این تفاوت که در ازدواج موقت، مهریه باید ضمن عقد مشخص شود و اگر مهریه تعیین نشده باشد، طلاق باطل خواهد شد. توجه داشته باشید که حتی اگر در طول مدت صیغه، نزدیکی بین طرفین اتفاق نیفتاده باشد، پرداخت مهریه بر مرد واجب است. البته ممکن است مرد با زن خود در ازدواج موقت نزدیکی نداشته و مدت باقی مانده از صیغه را بذل نماید. در این صورت موظف به پرداخت نصف مهریه خواهد بود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  حق حبس چیست

نفقه و تمکین در نکاح موقت

همانطور که می دانید در ازدواج دائم، مرد موظف به پرداخت نفقه است. اما در شرایط ازدواج موقت چنین موردی وجود ندارد. تنها در صورتی مرد در نکاح موقت باید نفقه بپردازد که طبق توافق طرفین یا شرط ضمن عقد، نفقه بر عهده مرد قرار گرفته باشد. در مقابل، زن هم در صیغه ملزم به تمکین از شوهر نیست. یعنی زنی که به نکاح موقت مردی درآمده است، برای خروج از منزل نیاز به اجازه شوهر ندارد و حق انتخاب شغل، تحصیل و … برای او در نظر گرفته شده است که البته برای انجام این کارها، نیازی هم طرح شرط ضمن عقد نیست. این در حالی است که اگر زن در ازدواج دائم این حقوق را بخواهد، باید آنها را به عنوان شرط ضمن عقد در سند ازدواج قید نماید.

شرایط انحلال عقد موقت

صیغه هم مانند ازدواج دائمی منحل می شود با این حال یکی از تفاوت هایی که ازدواج موقت با دائم دارد این است که در ازدواج موقت نمی توان طلاق گرفت و زن و شوهر باید برای اتمام رابطه زوجیت خود باید تا پایان مدت صیغه صبر کنند. در صورتی که صیغه طولانی تر باشد، راهکار های دیگری برای خاتمه زوجیت در قانون پیش بینی شده است. شرایط انحلال عقد موقت از قرار زیر است:

1فوت یکی از زوجین: در این مورد تفاوتی میان ازدواج دائم و موقت نیست و در صورتی که زن یا شوهر فوت کند، ازدواج آن ها منفسخ می شود.

2بذل مدت ؛ که به معنای بخشیدن مدت زمان باقی مانده از صیغه است . بذل مدت ازدواج موقت از جمله اختیارات شوهر می باشد و هر زمان که بخواهد می تواند مدت باقی مانده را به زن ببخشد و به عقد موقت خاتمه دهد. شوهر می تواند در زمان انعقاد ازدواج موقت به زن، وکالت در بذل بدهد و با استناد به آن زن می تواند هر زمان که بخواهد. مدت باقی مانده از ازدواج را بذل کند.

3انقضای مدت ؛ انقضای مدت در عقد موقت عبارت است از پایان یافتن مهلت یا مدتی که حین عقد موقت یا صیغه تعیین شده است که پس از سپری شدن این مدت، بین زن و مرد دیگر رابطه زوجیت نیست.

عده زن در عقد موقت

عده، مدت زمانی است که زن باید صبر کند تا بتواند ازدواج مجدد، اعم از موقت یا دائمی داشته باشد. هدف از وجود عده مشخص شدن نسب فرزندانی است که ممکن است بوجود بیاید و در گذشته اگر زن بلافاصله پس از جدایی یا مرگ شوهرش ازدواج می کرد در حالی که از همسر قبلی خود باردار بود، تشخیص اینکه آن فرزند متعلق به چه کسی است، دشوار بوده است. از این رو عده وجود دارد تا شک و شبهه های این چنینی از بین برود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مدارک لازم برای تعویض پلاک با وکالت

بر اساس قانون مدنی ، عده زن در عقد موقت در صورت بذل مدت و انقضای مدت دو طُهر است  یعنی به اندازه ای که دو بار عادت ماهیانه بشود ولی اگر زنی که هنوز یائسه نشده باشد و باید عادت ماهیانه داشته باشد، به دلایلی عادت ماهیانه نبیند ، مدت عده چهل و پنج روز خواهد بود و در صورتی که باردار باشد، تا زمان زایمان باید عده نگه دارد. همچنین در صورتی که در حین عقد موقت شوهر فوت کند ، زن باید مدت عده وفات شوهر در عقد موقت که چهار ماه و ده روز است، نگه دارد .

در صورتی که زن از زنانی که عده ندارند باشد، می تواند بلافاصله ازدواج کند.این زنان عبارتند از: زن باکره، یائسه، و زنانی که رحم ندارند.

صیغه موقت چیست؟ قوانین و شرایط صیغه موقت

قوانین ثبت عقد موقت

به موجب قانون حمایت خانواده ،مرد مکلف به ثبت ازدواج دائم می باشد:”چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی به ازدواج دائم، طلاق یا فسخ نکاح اقدام یا پس از رجوع تا یک ماه از ثبت آن خودداری یا در مواردی که ثبت نکاح موقت الزامی است از ثبت آن امتناع کند، ضمن الزام به ثبت واقعه به پرداخت جزای نقدی درجه پنج و یا حبس تعزیری درجه هفت محکوم می‌شود. این مجازات در مورد مردی که از ثبت انفساخ نکاح و اعلام بطلان نکاح یا طلاق استنکاف کند نیز مقرر است.” یعنی اگر ازدواج دائم را ثبت نکند ممکن است به هشت الی هجده میلیون تومان یا حبس از 91 روز تا 6 ماه محکوم شود.

با این حال همانطور که گفته شد این تکلیف مربوط به ازدواج دائم است و ثبت ازدواج موقت اختیاری است و لذا قاعدتا مرد تکلیفی در این خصوص ندارد و در صورتی که ازدواج موقت را ثبت نکند، مجازات نمی شود. با این حال شرایطی وجود دارد که مرد مکلف است ازدواج موقت را ثبت کند. این شرایط عباتند از:

1باردار شدن زن: در صورتی که زن باردار شود برای گرفتن شناسنامه برای فرزند، لازم است ازدواج موقت ثبت شود.

2توافق طرفین: زن و شوهر با موافقت هم، ازدواج موقت خود را به ثبت برسانند.

3شرط ضمن عقد: در ازدواج موقت شرط شده باشد که صیغه حتما ثبت شود.

جرم صیغه مرد متاهل

مطابق قانون، مردان برای ازدواج مجددا نیاز به اجازه همسر خود دارند اما این امر تنها در مورد ازدواج دائم صدق می‌کند و ازدواج موقت را شامل نمی‌شود. بر همین اساس مردان می‌توانند بدون کسب اجازه از همسر خود ازدواج موقت داشته باشند و دادگاه و قانون هیچ گونه جزایی برای این افراد در نظر نگرفته است.

یکی از دلایل آن هم این امر عنوان شده که چون مرد در ازدواج موقت اجباری به پرداخت نفقه ندارد پس توانایی مالی مرد در ازدواج موقت اهمیتی نداشته و همین امر محدودیت‌های موجود را از میان می‌برد.

 

نتیجه گیری

بطورکلی در ماده‌ی ۱۰۷۵ قانون مدنی٬ ازدواج موقت در قوانین ایران به رسمیت شناخته‌ شده‌ است. شرایط و ارکان اساسی نکاح منقطع (ازدواج موقت) عبارت‌اند از شرایط صحت نکاح دائم به اضافه‌ی تعیین مدت مشخص و تعیین مهر معین برای زن. موانع ازدواج موقت نیز همان موانع نکاح دائم هستند.

 

 

 

 

 

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس