شهادت دروغ و مجازات آن

0

شهادت یکی از مهم ترین امکان هایی است که با استفاده از آن می توان دعوایی را اثبات نمود. از همین رو شهادت دروغ و مجازات آن از منظر نظام حقوقی و قضایی می تواند بسیار مهم و جدی تلقی شود.

جالب است بدانید که بخشی زیادی از دعاوی مطرح شده در مراجع دادگستری را می توان به وسیله شهادت، اثبات یا رد کرد. چنین عملی دارای شرایط و ویژگی های خاصی است. در برخی موارد ممکن است شهادت به منظور ادله اثبات دعوی، نشانه هایی از نیرنگ و فریب از سوی برخی از افراد داشته باشد. به طور مثال فردی در قبال دریافت مبلغی اقدام به شهادت دروغ می کند. از همین رو در قانون از منظر جرم انگاری، چنین عملی جرم در نظر گرفته می شود.

از طرفی باید در نظر داشت که عدم بیان حقیقت، نمی تواند به منزله جرم شهادت دروغ تلقی شود. برای درک بهتر از قضایای موجود در باب شهادت، در این بخش ما قصد داریم به بررسی تعاریفی از شهادت، بررسی جرم شهادت دروغ و مجازات بپردازیم.

شرایط تحقق جرمی با نام شهادت دروغ و مجازات آن

جرمی با نام شهادت دروغ از جمله جرائم عمدی به حساب می آید. زیرا در ابتدای انجام عمل شهادت یا ادای شهادت، فرد شاهد، سوگند می خورد. به این معنا که به شکلی تعمدانه اقدام به یک عمل می کند. در واقع فردی که شهادت دروغ می دهد، از این رو مرتکب جرمی عمدی است که به توجه با آگاهی از مفاد شهادت و عواقب آن اقدامه به این عمل کرده است.

بر اساس قانون فردی که اقدام به شهادت دروغ کرده است، مرتکب جرم شهادت کذب شده است. طبق ماده 650 قانون مجازات اسلامی، در صورتی که جرم شهادت دروغ از سوی شاهد در پیش روی دادگاه و مقامات رسمی محقق شود، فرد به شهادت دروغ و مجازات آن محکوم خواهد شد.

شرایط تحقق شهادت کذب به شرح زیر است.

در وهله اول

باید در دادگاه انجام شده باشد، به همین دلیل شهادتی که در خارج از دادگاه باشد و همچنین نزد مراجعی باشد که مرتبط با دادگاه نیستند، دروغ محسوب نمی شود. البته دروغ محسوب نشدن به این معنا است که جرم شهادت دروغ محقق نشده است. به طور مثال کسی که ادعای دروغی را در نزد مراجع انتطامی مانند کلانتری انجام داده است، مستلزم تحقق شهادت دروغ و مجازات آن نمی شود.

در وهله دوم

شهادت دروغ علاوه بر اینکه باید در نظر دادگاه بررسی شود تا تحقق شرایط آن صورت بگیرد، باید در نزد مقامات رسمی نیز انجام یا ادا شده باشد.

بر این اساس اگر شهادت در نزد شخصی باشد که هیچ گونه صلاحیتی ندارد، نمی توان شاهد کاذب را مشمول جرم شهادت دروغ و مجازات آن دانست.

با  توجه به نظریه اداره حقوقی قوه قضاییه، مقامات رسمی، مطلقا اختصاص به مقامات قضایی ندارد. با این حساب شهادت نزد سایر مقامات غیر قضایی که در قانون از آنان یاد شده است، می تواند شهادت دروغ شمرده شود.

به طور مثال، بر اساس ماده 49 قانون ثبت احوال:

«اگر کسی در اداره ثبت احوال به دروغ شهادتی را ادا کند که فرضا فلان شخص، صاحب فرزندی شده است و این شهادت بتواند عاملی موثر در صدور شناسنامه تلقی شود، مشمول شهادت دروغ و مجازات آن خواهد شد.»

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مصادیق جرم سایبری در فضای مجازی و معرفی سرقت های رایانه ای

همچنین:

  • طبق ماده 2 قانون تخلفات، جرائم و مجازات مربوط با اسناد جعلی و شناسنامه
  • ماده 15 قانون در رابطه با ورود و اقامت اتباع خارجه در ایران
  • و ماده 10 قانون تصدیق انحصار وراثت

شهادت دروغ می تواند مشمول مجازاتی سخت برای شاهد کاذب یا متهم شود. به این معنا که شهادت دروغ در مواردی چون حضور اتباع خارجه، بحث انحصار ورثه و نیز اسناد و مدارک می تواند به شکل واضحی صدق کند و به شکل جرمی عمدی محقق شود.

شهادت دروغ و مجازات آن

مجازات شهادت دروغ

به طور کلی برای بررسی شهادت دروغ و مجازات آن باید دو دسته رایج را در نظر گرفت:

  1. ضمانت اجرای حقوقی
  2. ضمانت اجرای کیفری

در واقع این دو مورد، موادی هستند که در قانون به آنها اشاره شده است. به عنوان مثال، مجازات شهادت دروغ را باید در دسته ماده 650 قانون تعزیرات بررسی کرد.

بر اساس ماده مذکور:

«هر کس در دادگاه نزد مقامات رسمی، شهادتی به دروغ بدهد، به 3 ماه و 1 روز الی 2 سال حبس محکوم خواهد شد و یا باید مبلغی را به عنوان جزای نقدی بپردازد. این مبلغ برابر است با 1 میلیون و 500 هزار الی 12 میلیون ریال.»

همچنین در صورتی که شهادت دروغ باعث شود که مجازاتی چون

  • دیه مانند دیه شکستن استخوان
  • حدود مانند حد شرب خمر
  • قصاص یا اعدام

و از این دست مجازات برای فردی صادر شود، همان مجازات برای شخص کاذب اجرا خواهد شد. به زبان ساده، شهادت دروغ و مجازات آن در این مورد می تواند سبب شود تا مجازات، روی فرد شهادت دهنده دروغ اجرا شود که درباره مجازات های سنگین، عقوبت سختی خواهد بود.

به طور مثال اگر عده ای یا تعدادی از افراد با جرمی که موجب قصاص می شود، شهادت دروغ بدهند و پس از اجرای قصاص اثبات شود که شهادت آنان دروغ بوده است، ادا کننده شهادت دروغ، اعدام خواهد شد. به این معنا که قاضی و مامور اجرای حکم، ضامن اجرای حکم نا حق در این نوع نخواهند بود.

همچنین بر اساس قانون آیین دادرسی کیفری، در صورتی که بازداشت فردی بر اثر اعلام مغرضانه جرم باشد، یا شهادت دروغ یا تقصیر کاری مقامات قضایی در کار باشد، دولت پس از جبران خسارت وارده، می تواند به مسئول اصلی مراجعه کند.

نکته ای مهم در باب شهادت دروغ و مجازات آن

بر اساس قانون اگر کسی به دروغ علیه کسی دیگر شهادت بدهد و دادگاه بر اساس شهادت دروغ بر آن فرد حکمی صادر کرده باشد و دلیل دیگری جز شهادت وجود نداشته باشد، می توان از طریق دیوان عالی کشور، اقدام به تقاضای دادرسی کرد.

البته باید در نظر داشته باشید چنین امری به شرطی که شهادت دروغ باعث و بانی حکم قطعی باشد، امکان پذیر است.

جبران خسارت به منظور جبران موارد ناشی از شهادت دروغ

لازم است در مبحث شهادت دروغ و مجازات آن بدانید که طبق قانون مدنی:

«هرکس به دیگری خسارتی وارد کند یا زیانی به بار بیاورد، ملزم است آن را جبران کند.»

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات درگیری در محل کار

از همین رو اگر شهادت دروغ باعث ایجاد خسارت در فردی شود، باید آن خسارت جبران شود. علاوه بر جبران خسارت، مواردی در قانون ترتیب داده شده که به منظور جبران خسارت ناشی از دروغ و مجازات آن در نظر گرفته شده است.

در مواردی که دادگاه از شهود خواسته است که ادای شهادت کنند و پس از ادای شهادت معلوم شود که این امر بر خلاف واقع بوده است، جبران خسارت باید صورت بگیرد. به این معنا که سوای از ضرر یا نفعی به یکی از طرفین دعوی وارد شده است، علاوه بر مجازات دروغ، باید جبران خسارت صورت بگیرد.

به زبان ساده، در صورتی که شهادت خلاف شهود یا شهادت دهندگان موجب خسارت باشد، به پرداخت خسارت هم محکوم می شوند.

شرایط شاهد

طبق ماده 177 قانون مجازات اسلامی، شرایطی واضح برای شاهد شرعی مشخص شده است. این شرایط به شرح شروط زیر است:

  • عقل
  • بلوغ
  • عدالت
  • ایمان
  • طهارت مولد
  • ذی نفع نبودن در موضوع مورد شهادت
  • ولگرد نبود
  • نداشتن خصومت با طرفین یکی از آنها
  • عدم اشتغال به تکدی گری

باید دقت داشته باشید که این شرایط از سوی قاضی پرونده باید احراز شود. در صورتی که شاهد مورد نظر دارای شرایط مذکور نباشد، تنها به اظهارات او گوش داده خواهد شد. در حقیقت شهادت فردی که دارای شرایط شاهد بودن نیست، نمی تواند از قانون قطعی شهادت دروغ و مجازات آن تبعیت کند. به اصطلاح، شهادت فردی که شرایط کامل شاهدی را ندارد، تنها از سوی قاضی استماع می شود و جنبه اماره خواهد داشت.

شهادت دروغ و مجازات آن

چه راه هایی به منظور اثبات شهادت دروغ وجود دارد؟

از منظر قانون چهار راه وجود دارد تا بتوان شهادت دروغ را اثبات کرد و دفاعی در برابر شهود دروغگو انجام داد. این چهار روش به شرح زیر است.

جرح شهود

به این معنا که اعلام و اثبات عدم شرایطی در شهود که بر اساس قانون و نگاه قانون گذار، داشتن این شرایط الزامی و ضروری است. این شرایط همان مواردی است که پیش تر در باب شرایط شاهد گفته شد.

به طور مثال اگر شرایطی مانند عدم عدالت و عدم تکدی گری و عدم نفع شخصی در دعوا و غیره برای فرد شاهد وجود داشته باشد، با جرح شهود مواجه خواهیم بود که در مبحث شهادت دروغ و مجازات آن می تواند راهی برای دفاع و اثبات شهادت دروغ باشد.

شهود معارض

به این معنا که شهادت آنها در تعارض با شهادت شهود طرف مقابل باشد. باید بدانید که آوردن شهود معارض توسط مدعی علیه در برخی از موارد و در برخی از نظریات فقهی، قابل پذیرش نیست. علت عدم پذیرش چنین امری این است که شهود به عهده مدعی است نه مدعی علیه. از همین رو، استناد به شهود معارض در بیشتر مواقع نمی تواند در امر دفاع موثر باشد.

شکایت کیفیری شهادت دروغ

راه دیگری که به منظور بی اثر کردن آثار حکم صادره بر اساس شهادت دروغ می تواند موثر باشد، شکایت کیفری از شهود است. این شکایت با نام شهادت دروغ طبق ماده 650 قانون تعزیرات مجازت اسلامی مورد بررسی قرار می گیرد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  نحوه شکایت از چک برگشتی و مهلت آن

البته اگر شاکی یا کسی که در این مبحث علیه او شهادت و گواهی در دادگاه داده شده است، بتواند با دلیل و مدرک و مستندات قابل ارائه، دروغ بودن شهادت و گواه را اثبات کند، ادله های ارائه شده می تواند در همان دادگاه اولیه، مانع از این امر شود که شهادت شهود، منتهی به نتیجه یا حکم شود.

به طور کلی در موضوع شهادت دروغ و مجازات آن بنا بر قانون، کسی که علیه کسی شهادت داده باشد، اعم از این که بتواند با راه هایی از جمله شهود معارض و اثبات تناقض گویی، شهادت را بی اثر کند یا نتواند بی اثر کند و حکم به ضرر او صادر گردد، می تواند از شکایت کیفری بهره بگیرد. به زبان ساده اگر دو روش اول دفاع یا اثبات شهادت دروغ جواب ندهد یا حتی جواب بدهد، می تواند از شکایت کیفری استفاده کند.

باید توجه داشت که در صورت اثبات شهادت دروغ، بعد از آن که حکم نهایی صادر شد و رای دادگاه کیفری از سوی دادگاه به جریان در آمد، امکان اعاده دادرسی وجود خواهد داشت.

سوالات موثر و جزئی از شهود

باید موثرترین راه برای اثبات شهادت دروغ و قوی ترین راه به عنوان دفاع در مقابل شهادت دروغ را، پرسیدن سوالات جزئی دانست. به این معنا که می توان با وارد شدن به جزییات حادثه، دروغگویی و راست گویی شهود را محک زد.

دادگاه به طور عمومی به دلیل کمبود وقت به پرسیدن سوال های کلی در باب شهود و گواهان اکتفا می کند. بر این اساس طرف مقابل باید با زیرکی و قدرت بیان، شهود را در پیچ و خم سوالات ریز و جزئی در رابطه با حادثه گرفتار کند. این امر می تواند تعارض اظهارات و تناقض گویی شهود با یکدیگر و شهادت دروغ آنان را مشخص کند.

البته باید بدانید که در مورد شهادت دروغ، پرسیدن سوال از شهود در کلانتری عملا امکان پذیر و ممکن نخواهد بود. همچنین این امر نمی تواند مرسوم باشد. زیرا این امر صرفا در دادگاه و دادسرا طبق قانون می تواند ارزش داشته باشد.

و در آخر…

شهادت دروغ و مجازات آن یکی از مباحث مهمی است که لازم بود از جهات مختلف به بررسی آن بپردازیم. لازم است بدانید که در بیشترین حالات و وضعیت های ممکن، تمام تلاش سیستم قضایی بر این است که صداقت را کشف کند. کشف صداقت می تواند منتهی به احقاق حق مظلوم و مجازات ظالم شود.

از طرفی دیگر، سوای از مباحث حقوقی و قضایی که در این مقاله مطرح شد، یکی از مواردی که می تواند به جد، موجب شهادت دروغ شود، روابط فامیلی و دوستانه است. به طوری که افراد به سبب رودربایستی مرتکب چنین جرمی می شوند. از همین رو لازم است بدانید که شاید امر دروغگویی شما بتواند بخشی از روابط فامیلی و دوستانه را حفظ کند، اما زمانی که شهادت دروغ اثبات بشود، شاید هیچ راهی برای فرار از مجازات های سنگین وجود نداشته باشد.

موسسه حقوقی رهپویان جامعه ای سرشار از صداقت را برای تمام افراد آرزو می کند.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس