شرایط توارث، انفاق و حضانت در حقوق مدنی

0

نسب در کلمه به معنای نسبت، خویش و خویشاوند میباشد و در اصطلاح حقوقی به معنی ارتباط خویشاوندی میان دو نفر که یکی از نسل دیگری یا هر دو از نسل شخص ثالثی باشند.

نسب، هم معنی با قرابت نسبی میباشد و ارتباط طبیعی و خونی بین همه خویشاوندان نسبی خط مستقیم یا خط اطراف را در برمی‌گیرد، ولی نسب در معنی خاص عبارت است از رابطه پدر و فرزند یا مادر و فرزند و ارتباط طبیعی و خونی میان دو نفر که یکی به طور مستقیم و بدون واسطه از صلب یا بطن دیگری به دنیا آمده است.

برای بررسی نسب، باید مواردی چون توارث، انفاق، حضانت، ولایت و حرمت نکاح را نیز مورد بررسی قرار داد.

تعریف ارث:

ارث به تمام اموال، عنوان ها، بدهی ها، حقوق و وظایف شخص بعد از مرگش گفته می شود که به شخص دیگری انتقال میابد. ارث در مقطع طولانی نقش مهم در جوامع بشری داشته است. مجموعه قوانین انتقال ارث در جوامع مختلف گوناگون است و در طی زمان تغییرات زیادی کرده است.

شرایط توارث چیست؟ مفهوم و مضمون نسب، به عبارتی قرابت، خویشاوندی و خویشی است و در اصطلاح حقوقی، خویشاوندی دو نفر میباشد در حال حاضر فرقی ندارد که یکی از آن ها از یک نسل دیگر یا هردو متعلق به شجره و نسل شخص ثالثی باشند. در این نوشته به بررسی شرایط توارث پرداخته ایم.

قرابت هم خانواده نسب میباشد و هنگامی که تمام خویشاوندان نسبی رابطه خونی طبیعی داشته باشند، در این حالت همگی نسبت به هم نسب خواهند داشت. اما رابطه والدین با فرزند نیز رابطه خونی طبیعی میباشد که بی واسطه و فارغ از هیچ عامل دخالت کننده ای از بطن مادر ایجاد شده است.

ممکن است باور نکنید که مواردی مثل حضانت، انفاق، ولایت، حرمت نکاح و شرایط توارث در با اهمیت بودن نسب اثربخشی بسیاری دارند.

شرایط توارث

نسب منجر منتفع شدن از ارث می گردد و براساس ماده ۸۶۲ قانون مدنی، سه گروه از اشخاص شامل پدر، مادر و فرزندان، اجداد، خواهر و برادر و فرزندان آن ها، عمه ها و خاله ها و فرزندان آن ها، کسانی هستند که از ارث منتفع می شوند. براساس ماده قانون ۸۸۴، شخصی که از زنا متولد شده، هرگز نسبت به ارث نمی تواند ادعایی بکند، ولی اگر از رابطه ای، فرزندی به دنیا آمده باشد که با یکی از والدین خود رابطه ثابتی داشته ولی نسبت به دیگری از روی اکراه یا شبهه زنا رابطه ای نداشته باشد، این چنین فرزندی فقط می تواند از ارث یک والد خود استفاده کند و این چنین رویه ای نیز می تواند برعکس نیز باشد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  قانون استرداد جهیزیه

شرایط توارث

تعریف انفاق:

انفاق یعنی خرج کردن مال در راه خدا اعمّ از واجب و مستحبّ از مواردی است که قرآن و روایات درباره آن بسیار تشویق کرده اند و آن یکى از اسباب تعدیل ثروت و پر کردن شکاف جامعه ها است، بخل و امساک هر قدر مذموم و منهىّ است در مقابل انفاق مانند آن و بیشتر از آن ممدوح میباشد.

انفاق

نفقه اقارب، یکی از مهم ترین احکام نسب است. این نوع نفقه شامل نفقه اقارب و نفقه فرزندان نیز می شود. براساس ماده قانون ۱۱۹۹ قانون مدنی، پدر باید نفقه اولاد را تامین کند و بعد از این که پدر فوت کرد یا صورتی که پدر نتواند اموال خود را بین وراث خود تقسیم کند، در این صورت اجداد پدری می توانند با توجه به میزان نزدیکی اولاد به پدر، میران بهره بردن از ارث را مشخص کنند. اگر اجداد پدری نیز وجود نداشته باشند، در این صورت مادر و خاندان مادری باید در این مورد دخالت کنند. حتی اگر مادر هم زنده نباشد یا این که نمی تواند ارث را بین وراث خود تقسیم کند، در این صورت خاندان مادری باید در مورد انفاق، وارد عمل شوند و ارث را بین فرزندان تقسیم کنند.

براساس ماده قانونی ۱۲۰۰ قانون مدنی اگر والدینی فرزندی نداشته باشند، در این صورت تقسیم ارث بین نوه ها بر اساس سلسله مراتب خویشاوندی خواهد بود و در این مورد فرزندان پسر و دختر از نظر قانون مدنی یکسان هستند و هیچ تفاوتی باهم ندارند.

حضانت

محافظت و نگهداری و سرپرستی کودک و نظارت بر رابطه او با افراد خارج از نسب و خویشاوندان وظیفه هر پدری و مادری میباشد. تربیت و حفظ فرزندان، اولین مسئولیتی است که در قانون مدنی ایران در رابطه با آن صحبت شده و نباید پدر و مادر نسبت به این مسئولیت خطیر کوتاهی و قصوری از خویش نشان دهند. براساس ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی، نگهداری و حضانت از فرزند تا دو سال بر عهده مادر است.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  طلاق کی اقسام چیست ؟

پدر تنها شخصی میباشد که بعد از این دوره می تواند حضانت فرزندان را بر عهده بگیرد، فقط مادر می تواند فرزندان دختر را تا هفت سالگی، سرپرستی و نگهداری کند. دقت داشته باشید که حضانت، تکلیف و حق پدر و مادر است و فقهای شیعه در این مورد اختلاف نظر دارند، اما براساس ماده ۱۱۶۸ قانون مدنی، والدین تنها کسانی هستند که باید فرزندان خود را نگهداری و سرپرستی کنند و تا زمانی که هر دو والد زنده باشند؛ حق دارند که فرزندان خود را نگهداری و حضانت کنند.

براساس ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی، هیچ یک از والدین حق ندارند که از حضانت و نگهداری فرزندان خود سرباز بزنند و آن ها را به افراد و شخص دیگری واگذار کنند.

در شرایطی که هر کدام از پدر و مادر نسبت به نگهداری و سرپرستی فرزندان، کوتاهی و قصور کرد، والد دیگری می تواند در این مورد ادعا کند و به دادگاه درخواست خود را ارجاع دهد که می تواند فرزندان خود را حضانت و سرپرستی نماید و در مواردی که والدین فوت کرده باشند، در این حالت شخص دیگری بنا به صلاحدید دادگاه، وظیفه حضانت و سرپرستی از فرزندان را عهده دار خواهد شد.

خویشاوندان و نزدیکان پدر و مادر، اولین افرادی هستند که نسبت به سرپرستی از فرزندان از نظر دادگاه در اولویت قرار دارند و این وظیفه سنگین به آنان واگذار خواهد شد.

حضانت

ولایت

ولایت یکی دیگر از احکام نسب میباشد. ولایت در خانواده، به عبارتی توان اداره امور مالی زندگی و تربیت فرزندان است که فقط پدر و خویشاوندان پدری نسبت به آن مسئولیت داشته، مادر و خویشاوندان مادری در این زمینه وظیفه ای ندارند.

حرمت نکاح و ازدواج

حرمت نکاح، یکی از مهم ترین احکام نسب میباشد. ممنوعیت ازدواج با نزدیکان و خویشاوندان، در ماده قانونی ۱۰۴۵ بدان اشاره شده است، نزدیکی حاصل از زنا یا شبهه می تواند دلیلی بر مهم بودن این ماده قانونی باشد. در کل ازدواج با والدین، اولاد آن ها و کلیه خویشاوندان گروه دوم و سوم از نظر قانون ممنوع است و هیچ کسی حق ندارد که با خویشاوندان خود چه به لحاظ شرعی و مدنی ازدواج کند.

فرزندان نامشروع همانند فرزندان قانونی و مشروع هیچوقت نمی توانند با پدر و مادر و فرزند آن ها ازدواج کنند، همچنین فرزندان حاصل از زنا نیز مشمول این قانون میشوند و هیچ زمان این حق را ندارند که با خویشاوندان نسبی خود ازدواج کنند، فقهای شیعی نیز این چنین جامعیتی در فقه خویش دارند و بدین ترتیب هم به لحاظ فقهی و هم به لحاظ عرفی و قانونی، خویشاوندان نسبی و سببی نیز نمی توانند با هم ازدواج کنند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات درگیری خیابانی

احکام مربوط به نسب مشروع و قانونی

هنگامی که پدر و مادر کودک در زمان انعقاد نطفه، با روش درست و قانونی و شرعی ازدواج کرده باشند، نوع ازدواج دایمی یا موقت در قانونی بودن ازدواج تاثیری ندارد، بدین ترتیب نسب آنان با فرزندان خود، شرعی و قانونی میباشد. در شرایطی که قبل از ازدواج، نطفه طفل منعقد گردیده باشد، و طفل در دوران ازدواج و نکاح پدر و مادر به دنیا بیاید، براین اساس این چنین طفلی، قانونی و شرعی نمیباشد، و پدر و مادر نمی توانند او را فرزند خویش قلمداد نمایند.

نسب ناشی از شبهه

در حالتی که مردی بنا به تصور خویش با زنی نزدیکی کند، در حالی که زن او را شوهر خویش قلمداد نمی کند، این چنین عملی، نزدیکی به شبهه یا طی به شبهه می گویند. فرزندی که از این رابطه به دنیا می آید، او را ولد شبهه و نسب او را نسب ناشی از شبهه می گویند.

چنانچه پدر و مادر کودک به روش قانونی ازدواج نکرده باشند، و شرایط قانونی نکاح را بعد متوجه شوند، و هنوز هم باور داشته باشند که زن و شوهر قانونی هستند، نسب آن ها براساس شبهه حکمی و موضوعی براساس قانون مدنی ایران، مشروع و قانونی خواهد بود. با همین روند، فرزند ناشی از ارتباط جنسی آنان نیز قانونی شمرده خواهد شد.

نسب ناشی از زنا

در صورتی که پدر و مادر کودک با هم ازدواج نکنند و فرزندی از آن ها به دنیا بیاید، این چنین فرزندی حاصل عمل زنا بوده و نسب او با خویشاوندان والدین ناشی از زنا خواهد بود. این کودک حاصل رابطه نامشروع و غیرقانونی بوده و به اصطلاح فقهی، ولدالزنا نامیده می شود. براساس قانون مدنی ایران، نسب نامشروع، غیرقانونی بوده ولی آن چه را که برای زناکاران در نظر می گیرند، هیچوقت برای کودک حاصل از زنا، معین و مشخص نمی شود.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس