جعل گواهی فوت و آثار آن

0

جعل گواهی فوت نیز یک جرم شناخته می شود و مجازاتی برای جعل گواهی فوت و استفاده از آن مشخص شده است همانند جعل سند یا کارت ملی و شناسنامه. در دادگاه کیفری مراحل پیگیری طرح شکواییه یا جرم جعل گواهی فوت پیگیری می شود که شیوه بررسی و رسیدگی به این جرم بر اساس تشریفات قانون آیین دادرسی کیفری صورت می گیرد .

اهمیت اثبات تاریخ مرگ متوفی

مشخص شدن لحظه ی مرگ از نظر تحقق ارث اهمیتزیادی دارد؛ چون در همان لحظه است که باید مشخص شود چه کسانی می توانند ارث ببرند. احراز و اثبات این لحظه معمولاً با سند خلاصه ی مرگ و ثبت واقعه در اسناد سجلی و ابطال شناسنامه متوفی انجام میشود. اما در صورت لزوم با دیگر دلایل مانند شهادت شهود نیز ممکن است.

در این رابطه باید توجه داشت که مامور ثبت احوال هیچ گاه احراز کننده ی مرگ نمی‌باشد و وظیفه ی او محدود به ثبت اعلام واقعه ی مرگ است و به همین دلیل اثبات خلاف آنچه در اسناد سجلی درباره ی تاریخ فوت می آید نیازی به ادعای جعل ندارد.

نحوه صدور گواهی فوت

وقتی علائم حیاتی فرد کمرنگ شد و وخیم بودن حال جسمانی وی مشخص شد باید در ابتدا اورژانس را خبر کرد و از آنان کمک گرفت.

اگر این کار بیفایده بود و فرد فوت شد، باید یک سری اقدامات قانونی صورت گیرد:

  1. باید صحت فوت بر پزشک اورژانس محرز گردد و مرگ به تأیید وی برسد. پزشک با انجام معاینه و نبود هیچگونه علائم حیاتی در بدن شخص متوفی، به صدور گواهی فوت می پردازد.
  2. بعد از تایید فوت شخص متوفی، مراتب توسط اداره ی ثبت احوال ثبت شده و شناسنامه فرد فوت شده باطل می‌گردد و گواهی فوت برای متقاضیان صادر می‌شود.

مشخصات پزشک صادر کننده ی گواهی فوت

  1. پزشک صادر کننده ی گواهی فوت حتما باید مورد تایید سازمان پزشکی قانونی باشد و از طرف این سازمان دارای مجوز قانونی باشد.
  2. گواهی فوت حتما باید در سربرگ گواهی مخصوص که از طرف پزشکی قانونی مورد تایید صادر می‌شود، باشد

زمانی که می توان گواهی فوت را در خانه صادر کرد

شرایط ،قوانین و موانع زیادی برای این امر وجود دارد که بیان می شود.در صورتی پزشک می‌تواند گواهی فوت را در خانه صادر کند که فرد فوت شده بیمار او بوده باشد و پزشک از شرایط جسمانی و احوالات و روحیات او آگاهی دقیق داشته باشد یا اگر پزشک فرد را نمی‌شناسد بتواند با بررسی دقیق و کامل مدارک، داروها و بدن بیمار علت فوت را تشخیص دهد.

علت فوت باید کاملا مشخص و معین باشد و مرتبط با بیماری شخص متوفی باشد؛ چرا که ممکن است جرم و جنایتی برای شخص اتفاق افتاده باشد. علت مرگ باید طبیعی باشد و حادثه‌ای در مرگ او دخیل نباشد.

برای صدور گواهی فوت، خانواده ی فرد نباید هیچگونه نارضایتی یا کدورتی نسبت به متوفی داشته باشد.

جسد شخص متوفی شده باید کاملا احراز هویت شود. جسد به طور کامل معاینه شود و از نظر آثار تروما، خفگی، شکستگی، دررفتگی، چاقو خوردگی یا گلوله خوردگی و … دقیقاً بررسی شود. زیرا پزشک به هیچ وجه بدون معاینه ی شخص اجازه صدور گواهی فوت را ندارد.

در هنگام صدور گواهی فوت، مدارک شناسایی شخص فوت شده حتما باید در اختیار دکتر صادرکننده ی گواهی فوت قرار بگیرد.

زمانی که می توان گواهی فوت را در خانه صادر کرد

زمانی که نمی توان گواهی فوت را در منزل صادر کرد

صدور گواهی فوت در برخی زمانها فقط توسط پزشک قانونی باید صورت پذیرد و پزشکان معمولی گواهی فوت را نمی توانند صادر کنند:

  1. فوت بر اثر اقدام به قتل
  2. فوت به دلیل اقدام به خودکشی
  3. فوت به خاطر هر گونه نزاع (اعم از درگیری جسمی و یا زبانی)
  4. فوت بر اثر حوادث رانندگی (به هر نحو و با هر فاصله ی زمانی از حادثه که سبب مرگ شود)
  5. فوت به دلیل مسمومیت (شیمیایی، دارویی، گازگرفتگی و…)
  6. فوت بر اثر سوء مصرف مواد (داروهای خواب آور، مخدر، روانگردان، توهم زا …)
  7. فوت بخاطر برق گرفتگی، سوختگی، غرق شدگی، سرمازدگی، گرمازدگی، سقوط از ارتفاع
  8. فوت ناشی از کار یا پیشه (حوادث شغلی، مواد آلاینده محیط کار، ماندن زیر دستگاه پِرِس و…)
  9. فوت در زندان یا بازداشتگاه
  10. فوت در مراکز اقامت جمعی مانند آسایشگاه، پرورشگاه، اردوگاه، پادگان، خوابگاه، هتل، مهمانسرا، مسافرخانه و..
  11. فوت ناشی از اقدامات و عملیات تشخیصی و درمانی و پزشکی….
  12. فوت مادر ناشی از اقدامات تشخیصی و درمانی در حین بارداری، حین زایمان یا بعد از زایمان و یا سقط جنین
  13. فوت حین یا متعاقب هرگونه اقدامات ورزشی و یا فوت در باشگاه ها، مسابقات ورزشی و…
  14. فوت های ناگهانی، غیر منتظره و غیر قابل توجیه
  15. هر نوع فوتی که احتمال شکایت و پیگرد از کسی در آن وجود داشته باشد.
  16. هر نوع فوت مشکوک و یا فوت با علت ناشناخته
  17. هر نوع فوت اشخاص ناشناس و مجهول الهویه
  18. هر فوتی که احتمال جُنحِه یا جنایت در آن باشد.
  19. فوت ناشی از حوادث غیر مترقبه (یعنی حوادث غیرقابل پیش بینی و غیرقابل پیشگیری)
این مطلب را نیز مطالعه کنید:  فسخ نکاح از جانب مرد و موارد آن

در غیر موارد مذکور پزشک می تواند بر اساس قانون، گواهی فوت را در منزل یا … صادر کند.

جرم جعل گواهی فوت

جعل کردن به موجب قانون مجازات اسلامی جرم انگاری شده و مجازاتی برای آن در نظر گرفته شده است . در قانون صراحتا تعریفی از جعل انجام نشده و فقط با تعیین کردن بعضی از مصادیق ، جرم جعل بیان شده است که بر اساس ماده 523 قانون مجازات اسلامی جعل و تزویر عبارت است از :

ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی ، خراشیدن ، تراشیدن ، قلم بردن‌، الحاق ، محو ، اثبات ، سیاه کردن ، تقدیم یا تاخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی ، الصاق نوشته‌ای به نوشته دیگر ، به کار بردن مهر دیگری ‌بدون اجازه صاحب آن و نظایر اینها به قصد تقلب .

همانطور که ملاحظه می شود ، عنصر قانونی جرم جعل ، ماده 523 قانون مجازات اسلامی است و عنصر مادی آن ، شامل همه اقداماتی می شود که از طریق آنها ، نوشته ای ساخته یا سند دچار خراشیدگی و تراشیدگی و امثالهم می شود ؛ هر چند مصادیق جعل منحصر به موارد ذکر شده در این ماده نیست . عنصر روانی جرم جعل نیز عبارت است از انجام عملیات مذکور ، به قصد تقلب و فریب دادن دیگران ؛ حتی در مورد جرم جعل رایانه ای .

با توجه به ماده مذکور می توان به آسانی دریافت که جرم جعل ، می تواند شامل بسیاری از اسناد و مدارکی شود که در زندگی روزمره افراد مورد استفاده قرار می گیرند ؛ مثل جرم جعل چک ، جرم جعل شناسنامه یا کارت ملی ، جرم جعل کارت پایان خدمت و غیره . در این میان ، متاسفانه مشاهده می شود که جعل گواهی فوت متوفیان نیز از گزند جاعلان دور نمانده است و جرم جعل گواهی فوت نیز ممکن است رخ دهد .

جرم جعل گواهی فوت معمولا برای دست یابی به اغراض شخصی صورت می گیرد ؛ مثلا یکی از ورثه با جعل گواهی فوت بدون اطلاع دیگر ورثه برای انحصار وراثت اقدام کرده و اموال متوفی را به نام خود می زند یا بدهکاری که برای رهایی از پرداخت دیون خود گواهی فوت خود را جعل می کند و سایر مواردی که به قصد و نیت مجرمانه ، گواهی فوت متوفی مورد جعل و تزویر قرار می گیرد ؛ همچون زمانی که اشخاصی اقدام به جعل امضا نموده و به مجازات جعل امضا محکوم می شوند .

در عمده موارد ، جرم جعل گواهی فوت از طریق اشخاصی صورت می گیرد که به صورت حرفه ای اقدام به جعل می نمایند ؛ با این حال ممکن است خود اشخاص نیز مرتکب جعل شوند که قبل از انجام این کار ، باید دانست که جعل گواهی فوت متوفی و همچنین استفاده از گواهی فوت جعلی جرم محسوب می شود که در ادامه به توضیح آن می پردازیم .

اما قبل از آن باید گفت که در حال حاضر با توجه به اینکه دریافت گواهی فوت به صورت الکترونیکی و از طریق سامانه درخواست گواهی فوت نیز میسر شده است ، اندکی از آمار جرایم جعل گواهی فوت کاسته شده است .

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  قانون سفته چیست؟

مجازات جعل گواهی فوت

گفته شد که جعل گواهی فوت و همچنین استفاده از سند جعلی گواهی فوت برایاستفاده از مزایای آن جرم به حساب می آید که در قانون مجازات اسلامی ، مجازات قانونی جعل مشخص شده است . البته اعمال مجازات جرم جعل گواهی فوت ، بسته به اینکه خود شخص مرتکب جعل گواهی فوت شده و یا اشخاص دیگری همچون کارمندان موسسات و نهادهای قانونی و جاعلان حرفه ای این امر را انجام داده باشند ، تفاوت دارد . بر اساس ماده 532 قانون مجازات اسلامی :

” هر یک از کارمندان و مسوولان دولتی که در اجرای وظیفه خود ، در احکام و تقریرات و نوشته‌ ها و اسناد و سجلات و دفاتر و غیر آنها از‌ نوشته ‌ها و اوراق رسمی تزویر کند ، اعم از این که امضاء یا مهری را ساخته یا امضاء یا مهر یا خطوط را تحریف کرده یا کلمه ‌ای الحاق کند یا اسامی اشخاص ‌را تغییر دهد ، علاوه بر مجازات ‌های اداری و جبران خسارت وارده ، به حبس از یک تا پنج سال یا به پرداخت شش تا سی میلیون ریال جزای نقدی ‌محکوم خواهد شد ” .

اما بر اساس ماده 533 قانون مجازات اسلامی ، ” اشخاصی که کارمند یا مسئول دولتی نیستند ، هر گاه مرتکب یکی از جرایم مذکور در ماده قبل شوند ، علاوه بر جبران خسارت وارده به‌ حبس از شش ماه تا سه سال یا سه تا هیجده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد “.

همچنین بر اساس ماده 535 قانون مجازات اسلامی ، هر کس اوراق جعلی ذکر شده در مواد قبلی را با علم و اطلاع از جعلی بودن آنها مورد استفاده قرار دهد ، علاوه بر جبران خسارات وارده ، به مجازات حبس از شش ماه تا سه سال یا به سه تا هجده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد .

بر اساس ماده 536 قانون مجازات اسلامی نیز پیش بینی شده که ” هر کس در اسناد یا نوشته های غیر رسمی جعل یا تزویر کند ، یا با علم به جعل و تزویر ، آنها را مورد استفاده قرار دهد ، علاوه بر جبران خسارات وارد ، به حبس از شش ماه تا دو سال یا به سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد ” .

علاوه بر اینها بر اساس ماده 2 قانون تخلفات ، جرایم و مجازات های مربوط به اسناد سجلی و شناسنامه در ماده 2 مقرر نموده اشخاصی که در اعلام ولادت یا وفات یا هویت شخص ، بر خلاف واقع اظهار نظر نموده ، ماما یا پزشکی که در مورد ولادت یا وفات ، گواهی خلاف واقع صادر کند و همچنین اشخاصی که در مورد ولادت یا وفات شهادت دروغ بدهند و شهادت آنها در ثبت وفات موثر باشد ، به مجازات حبس از 91 روز تا یک سال و یا به پرداخت جزای نقدی محکوم می شوند .

مراحل پیگیری جعل گواهی فوت

مراحل پیگیری جعل گواهی فوت

اشاره شد که ،اسنادی مانند گواهی فوت جعل آن جرم محسوب می شود. این گونه می توان از این جرم شکایتنامه تنظیم کرد و بعد از اثبات جرم جعل ، مرتکب را به مجازات جرم جعل محکوم نمود . اما علاوه بر شکایت از جرم جعل ، جعل گواهی فوت را می توان به شیوه دیگری نیز پیگیری کرد و آن ، درخواست ابطال سند جعلی یعنی گواهی فوت جعل شده است .

بر این اساس ، مراحل پیگیری جعل گواهی فوت می تواند به صورت شکایت کیفری و همچنین طرح دعوای حقوقی انجام شود که در این قسمت قصد داریم به بررسی هر یک از این روش ها بپردازیم .

مراحل پیگیری جعل گواهی فوت به شیوه کیفری به این صورت است که شاکی می تواند به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و علیه جاعل گواهی فوت ، شکایت کیفری طرح کند . حین شکایت از جعل گواهی فوت ، شاکی می بایست اسناد و مدارک دال بر وقوع جرم ، از جمله گواهی فوت جعل شده را نیز ضمیمه شکواییه نموده تا در طی مراحل پیگیری جعل توسط دادسرا مورد رسیدگی قرار گیرد . پیگیری جرم جعل امضای متوفی نیز به همین ترتیب است .

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مراحل قانونی مطالبه نحله و اجرت المثل ایام زوجیت

 پس از آن ، شکایت از جعل گواهی فوت به دادسرا ارسال می شود که دادسرا و متعاقب آن ، دادگاه کیفری طی تشریفاتی خاص ، اقدام به رسیدگی به جرم جعل گواهی فوت می کند که در ادامه در خصوص نحوه رسیدگی به جرم جعل گواهی فوت توسط دادسرا و دادگاه توضیح می دهیم .

مراحل پیگیری جعل گواهی فوت علاوه بر طرح شکایت کیفری می تواند به شیوه حقوقی نیز انجام شود ؛ به این معنا که اگر شاکی به هر دلیل تمایلی به اعمال مجازات جاعل نداشته باشد می تواند اقدام به طرح دعوا در دادگاه حقوقی جهت ابطال سند جعلی نماید . ادعای جعل در دادگاه حقوقی می تواند به صورت ادعای جعل اصلی یا ادعای جعل تبعی باشد .

به این صورت که گاهی خواهان ، صرفا خواستار ابطال سند مجعول همچون چک جعل شده یا سند مالکیت جعل شده یا گواهی فوت جعلی است که این موضوع را ادعای جعل اصلی می نامند . اما گاهی خواهان در دعوایی که علیه او اقامه شده و سند جعلی همچون گواهی فوت به عنوان سند به دادگاه ارائه شده ، تقاضای ابطال سند را دارد که به این نوع ادعای جعل ، ادعای جعل تبعی گفته می شود .

نحوه رسیدگی به جرم جعل گواهی فوت

شکایت کیفری از جاعل یکی از روش های پیگیری جرم جعل گواهی فوت ، می باشد که در دادسرا و دادگاه های کیفری مورد بررسی و رسیدگی قرار می گیرد . بنابراین در پاسخ به پرسش نحوه رسیدگی به جرم جعل گواهی فوت ، نکاتی را مطرح می کنیم :

شاکی در ابتدا باید اقدام به طرح شکایت کیفری از جاعل نماید که این شکایت ، در دادسرای محل وقوع جرم جعل مورد رسیدگی مقدماتی قرار می گیرد که در این صورت ، باید اسناد و مدارک لازم همچون گواهی فوت جعلی ضمیمه شکواییه شود .

دادسرا در جهت کشف موضوع جعل گواهی فوت ، بررسی های تخصصی لازم را بر اساس قانون آیین دادرسی کیفری انجام می دهد ؛ از جمله اینکه ممکن است گواهی فوت مورد بررسی کارشناسان قرار گرفته و یا اینکه از سازمان ثبت احوال کشور استعلام گرفته شده تا مشخص شود آیا گواهی فوت واقعا جعلی است یا خیر .

در این میان ، طرفین دعوا نیز به دادسرا دعوت شده و مطالب آنها استماع می شود ؛ اما در صورتی که دادسرا وقوع جرم جعل سند گواهی فوت یا را محرز بداند ، قرار جلب به دادرسی صادر کرده و پرونده را با صدور کیفرخواست به دادگاه کیفری ارجاع می دهد .

در این شرایط ، نوبت رسیدگی توسط دادگاه کیفری و قاضی پرونده است که با توجه به پرونده مطرح شده در دادسرا و اظهارات طرفین در جلسه رسیدگی حکم قانونی مبنی بر مجرم بودن جاعل را صادر و وی را به مجازات جعل گواهی فوت یا مجازات استفاده از سند مجعول محکوم می کند .

نکته مهم اینکه رای دادگاه کیفری مبنی بر جعلی بودن گواهی فوت ، برای دادگاه حقوقی نیز الزام آور بوده و اگر شاکی رای جعلی بودن گواهی فوت را اخذ کرد ، با ارائه آن به دادگاه حقوقی می تواند سند جعلی را در دعوای اقامه شده علیه خودش باطل و بلا اثر نماید و اگر دعوایی به استناد این گواهی فوت جعلی علیه وی مطرح شده است ، این گواهی بی اعتبار خواهد بود .

سوالات متداول در رابطه با جعل گواهی فوت

1- جعل گواهی فوت چه مجازاتی دارد؟

در قانون مجازات اسلامی برای جعل کننده گواهی فوت و همچنین استفاده کننده از آن مجازات هایی در نظر گرفته شده است که برای ملاحظه آنها می توانید مقاله را مطالعه نمایید .

2- پیگیری جعل گواهی فوت چه مراحلی دارد؟

برای پیگیری گواهی فوت جعلی می توان در دادگاه حقوقی یا کیفری اقامه دعوا نمود که برای اطلاع از جزییات این موضوع می توانید مقاله را ملاحظه نمایید .

3- شیوه رسیدگی به جرم جعل گواهی فوت به چه صورت می باشد ؟

رسیدگی به جرم جعل ابتدا در دادسرا انجام می شود و اگر دادسرا جرم را محرز بداند پرونده را برای صدور حکم به دادگاه کیفری ارسال می نماید که جزییات آن در مقاله ارائه شده است .

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس