جرایم مرتبط با حیوانات

0

در این نوشته، جرایم مرتبط با حیوانات را از زوایای مختلف و از منظر قانون مجازات اسلامی مورد بررسی قرار خواهیم داد.

 صدمات وارده توسط حیوانات برعلیه اشخاص

به موجب ماده 522 قانون مجازات اسلامی مقرر گردیده است؛ متصرف هر حیوانی که از احتمال حمله آن آگاه است باید آن را حفظ نماید و اگر در اثر تقصیر او، حیوان مزبور به دیگری صدمه وارد سازد، ضامن است. ولی اگر از احتمال حمله حیوان آگاه نبوده و عدم آگاهی ناشی از تقصیر او نباشد، ضامن نیست. وفق تبصره 1 این ماده به این نکته نیز اشاره شده است که؛ نگهداری حیوانی که شخص توانایی حفظ آن را ندارد، تقصیر محسوب می شود.

مطابق با ماده 512 قانون مجازات اسلامی؛ هرگاه شخصی در محله ایی که توقف در آنها مجاز نیست، توقف نماید یا شیء و یا حیوانی را در این قبیل محلها مستقر سازد یا چیز لغزنده ای در آن قرار دهد و دیگری بدون توجه به آنها در اثر برخورد یا لغزش مصدوم شود یا فوت کند یا خسارت مالی ببیند، شخص متوقف یا کسی که آن شیء یا حیوان را مستقر نموده یا راه را لغزنده کرده است، ضامن دیه و سایر خسارات می باشد مگر آنکه عابر با وسعت راه و محل عمداً با آن برخورد کند که در این صورت نه فقط خسارت به او تعلق نمیگیرد بلکه عهده دار خسارت وارده نیز می شود.

طی ماده 524 قانون مذکور نیز مقرر شده است؛ هرگاه کسی که سوار حیوان است آن را در معابر عمومی یا دیگر محلهای غیر مجاز متوقف نماید در مورد تمام خسارتهایی که آن حیوان وارد می کند و مستند به فعل شخص مزبور می باشد ضامن است و چنانچه مهار حیوان در دست دیگری باشد مهارکننده به ترتیب فوق ضامن است.

در ماده 525 مقنن اذعان نموده است؛ هرگاه شخصی عملی انجام دهد که موجب تحریک یا وحشت حیوان گردد ضامن جنایت­هایی است که حیوان در اثر تحریک یا وحشت وارد می کند مگر آنکه عمل مزبور مصداق دفاع مشروع باشد.

در ماده 523 نیز به دامنه مسئولیت ناشی از خسارات و صدمات وارد شده توسط حیوان در محل سکونت و منزل شخصی شخص نگهدارنده حیوان به این شرح اشاره شده است؛  هرگاه شخصی با اذن کسی که حق اذن دارد، وارد منزل یا محلی که در تصرف اوست، گردد و از ناحیه حیوان یا شیئی که در آن مکان است صدمه و خسارت ببیند، اذن دهنده ضامن است، خواه آن شیء یا حیوان قبل از اذن در آن محل بوده یا بعداً در آن قرار گرفته باشد و خواه اذن دهنده نسبت به آسیب رسانی آن علم داشته باشد خواه نداشته باشد.

به موجب تبصره این ماده نیز به این امر اشاره شده است که؛ در مواردی که آسیب مستند به مصدوم باشد مانند آنکه واردشونده بداند حیوان مزبور خطرناک است و اذندهنده از آن آگاه نیست و یا قادر به رفع خطر نمی باشد، ضمان منتفی است.

 صدمات وارده توسط حیوانات برعلیه اشخاص
صدمات وارده توسط حیوانات برعلیه اشخاص

صدمات وارده بر حیوانات

قسمت نخست- ایراد صدمه به حیوان حلال گوشت متعلق به دیگری

مطابق با ماده 679 قانون مجازات اسلامی با لحاظ تصویب­نامه مصوب جلسه مورخ ۹۹/۱۱/۰۸ هیات وزیران درخصوص «تعدیل میزان مبالغ مجازات نقدی جرایم و تخلفات مندرج در قوانین و مقررات مختلف، مقرر شده است؛ هر کس به عمد و بدون ضرورت حیوان حلال گوشت متعلق به دیگری یا حیواناتی که شکار آنها توسط دولت ممنوع اعلام شده است ‌را بکشد یا مسموم یا تلف یا ناقص کند به حبس از نود و یک روز تا شش ماه یا جزای نقدی از پانزده تا بیست و پنج میلیون ریال محکوم‌خواهد شد.

قسمت دوم- کشتن یا ربایش حیوانات حرام گوشت غیرحفاظت شده

در رابطه با کشتن حیوانات حرام گوشت غیرحفاظت شده نظیر سگ های خانگی و یا ربایش حیوانات مذکور مقنن به طور خاص اقدام به وضع قانون و جرم انگاری چنین اقداماتی ننموده است. رویه قضایی جاری این عمل را جرم تلقی ننموده و مندرجات مواد 679 و 680 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات را قابل تسری به آن نمی داند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات کلاهبرداری اینترنتی

باید توجه داشت نحوه برخورد مقنن با این موضوع هیچ گونه انطباقی با شرایط حاکم بر تجارت حیوانات خانگی نظیر سگ ها نداشته و گاه برخی از این حیوانات تا چند صد میلیون تومان ارزش داشته و علاوه بر این حیوانات مذکور از ارزش عاطفی فراوان و چشمگیری برای صاحبین خود نیز برخوردار هستند.

هرچند در رابطه با کشتن عمدی یا سهوی حیوانات مذکور مقرره ای که موضوع حسب آن تحت جرم انگاری واقع شده باشد وجود ندارد لیکن به نظر می رسد با توجه به برخورداری حیوانات مذکور از ارزش اقتصادی معین به نظر می­رسد که امکان محکومیت مرتکب به جبران خسارت وارده بر اساس عمومات اتلاف و تسبیب و همچنین در صورت ربایش، امکان محکومیت شخص مرتکب به ارتکاب جرم سرقت وجود داشته باشد.

 شکار و صید غیر مجاز حیوانات وحشی

در رابطه با شکار و صید غیرقاتنونی حیوانات طی ماده 680 قانون مجازات اسلامی مقرر شده است: هر کس بر خلاف مقررات و بدون مجوز قانونی اقدام به شکار یا صید حیوانات و جانوران وحشی حفاظت شده نماید به حبس از سه‌ماه تا سه سال و یا جزای نقدی از بیست میلیون ریال تا دویست و پنجاه میلیون ریال محکوم خواهد شد.

به نظر می رسد با توجه به وضع مقررات خاص ناظر به نحوه مجازات شکارچیان غیرقانونی در قانون شکار و صید مصوب 1346، ماده مذکور دربرگیرنده مواردی از شکار و صید غیرقانونی حیوانات باشد که تحت مواد مختلف این قانون موضوع جرم انگاری و تعیین مجازات قرار نگرفته باشد.

مطابق با ماده 10 قانون شکار و صید مصوب 1346 اصلاحی 1397 با لحاظ تصویب­نامه مصوب جلسه مورخ ۹۹/۱۱/۰۸ هیات وزیران درخصوص «تعدیل میزان مبالغ مجازات نقدی جرایم و تخلفات مندرج در قوانین و مقررات مختلف، مقرر شده است؛ هر کس مرتکب اعمال زیر شود به جزای نقدی از سه میلیون ریال تا پانزده میلیون  ریال یا حبس از یک ماه تا شش ماه ‌محکوم می‌ شود: (اصلاحی مصوب ۱۳۷۵/۹/۲۵)

الف – شکار و صید جانوران قابل شکار و صید عادی بدون پروانه.

ب – شکار و صید بیش از میزان مندرج در پروانه و یا خلاف مقررات و خارج از محلهای مندرج در پروانه.

به موجب ماده 11 این قانون نیز مقرر شده است؛ هر کس مرتکب اعمال زیر شود به جزای نقدی از بیست و دو میلیون و پانصد هزار ریال تا چهل و پنج میلیون ریال یا حبس از ۹۱‌ روز تا ۶ ماه محکوم می‌ شود: (اصلاحی مصوب ۱۳۷۵/۹/۲۵)

الف – شکار و صید در فصول و ساعات ممنوع مقرر.

ب – مبادرت به شکار و صید در مناطق ممنوع و یا خلاف محدودیت‌ ها و ممنوعیت‌ هایی که سازمان در حدود اختیارات قانونی خود تعیین و آگهی‌ کرده است و شکار غیرمجاز در قرقهای اختصاصی.

ج – شکار و صید با وسایل و از طرق غیرمجاز و یا شکار با استفاده از اسلحه دیگران.

هـ – اقدام به صدور و ورود حیوانات قابل شکار و صید موضوع ماده (۷) این قانون به صورت غیرمجاز.

 شکار و صید غیر مجاز حیوانات وحشی

در بحث جرایم مرتبط با حیوانات طی ماده 12 قانون شکار و صید مصوب 1346 اصلاحی 1397 با لحاظ تصویب­نامه مصوب جلسه مورخ ۹۹/۱۱/۰۸ هیات وزیران درخصوص «تعدیل میزان مبالغ مجازات نقدی جرایم و تخلفات مندرج در قوانین و مقررات مختلف، چنین مقرر شده است؛ هر کس مرتکب اعمال زیر شود به مجازات حبس از سه ماه تا سه سال و یا به جزای نقدی از سی میلیون ریال تا‌ پنجاه میلیون ریال محکوم می ‌شود: (اصلاحی مصوب ۱۳۷۵/۹/۲۵)

الف – شکار و صید جانوران قابل شکار و صید حمایت شده بدون داشتن پروانه ویژه.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  بررسی حقوقی غصب و احکام آن

ب – شکار و صید در مناطق حفاظت شده و پناهگاههای حیات وحش بدون تحصیل پروانه ویژه و صید غیرمجاز در رودخانه ‌های حفاظت شده.

د – آلوده نمودن آب رودخانه ‌ها، دریاچه‌ ها و تالابهای حفاظت شده، چشمه ‌ها و آبشخورها به موادی که باعث آلودگی آب و از بین رفتن آبزیان شود.

پ – شکار و صید بدون پروانه در مناطق حفاظت شده و قرق ‌های اختصاصی و پناهگاههای حیات وحش.

چ – مبادرت به شکار و صید بر خلاف محدودیت­ها و ممنوعیت­هایی که سازمان حفاظت محیط زیست در حدود اختیارات قانونی خود آگهی کرده است. (الحاقی مصوب ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)

شدیدترین برخورد کیفری با صید و شکار غیرقانونی طی ماده 13 قانون شکار و صید صورت پذیرفته است. به موجب این ماده؛ هر کس مرتکب اعمال زیر شود به مجازات حبس از نود و یک روز تا سه سال یا جزای نقدی از شصت میلیون ریال ‌تا هشتاد و پنج میلیون ریال و در صورت تکرار به هر دو مجازات محکوم می‌ شود: (اصلاحی مصوب ۱۳۷۵/۹/۲۵)

الف – شکار جانوران قابل شکار و صید کمیاب و در معرض خطر انقراض از قبیل جیبیر، گورخر، گوزن زرد ایرانی، یوزپلنگ، تمساح (‌کروکودیل)، هوبره و میش ‌مرغ و همچنین شکار با استفاده از وسائل نقلیه موتوری. (اصلاحی مصوب ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)

ب – شکار ببر – یوزپلنگ – تمساح (‌کرکودیل) در پارک ‌های ملی. (اصلاحی مصوب ۱۳۵۳/۱۰/۳۰)

ج – شکار، صید و یا کشتار جانوران قابل شکار و صید با استفاده از سموم و مواد منفجره و امثال آن و شکار به صورت تعقیب با استفاده از وسیله نقلیه موتوری و‌ همچنین کشتار آنان به طریق جرگه و محاصره دسته‌ جمعی.

د – مبادرت به اقداماتی که موجبات آلودگی آب دریای خزر و خلیج فارس و دریای عمان با مواد غیرنفتی را فراهم آورده و باعث مرگ و میر آبزیان یا به ‌خطر افتادن محیط زیست آنان شود.

به موجب تبصره 2 این ماده نیز مقرر شده است؛ هر کس مبادرت به زنده ‌گیری، شکار، خرید، فروش، حمل، نگهداری و صدور پرندگان شکاری از قبیل شاهین، بحری، بالابان و دلیجه کند‌ علاوه بر محکومیت به حداکثر مجازات حبس مقرر در این ماده به جزای نقدی از شصت میلیون ریال تا یکصد و بیست میلیون ریال محکوم خواهد شد.

 جرایم مرتبط با سگ گردانی در خیابان ها و پارک ها

در زمینه جرایم مرتبط با حیوانات باید گفت که نفس نگهداری حیوانات و نیز گردش با حیوانات در سطح معابر عمومی و پارک ها جرم نیست تنها ممکن است با توجه به برخی قواعد وضع شده در خصوص شماری از اماکن عمومی نظیر پارک ها محدودیت هایی در جهت و رود حیوانات به این اماکن پیش بینی شده باشد. بدیهی است نفس نقض چنین قواعدی نیز نمی تواند بیانگر وقوع عمل مجرمانه ای تلقی گردد. نقض قواعد مزبور را می توان گونه ای تخلف آیین نامه ای تلقی و تنها صاحب حیوان را از ورود به پارک یا ادامه حضور در پارک منع نموده و به خارج از محل مزبور هدایت نمود.

با این حال  به تازگی نیروی انتظامی به عنوان رفتار خلاف موازین شرعی با این مساله برخورد نموده و گاه صاحبین حیوانات نیز دستگیر شده اند. با توجه به نبود هرگونه جرم انگاری خاص موضوع نگهداری یا گردش حیوانات در سطح اماکن عمومی به نظر می رسد محاکم در صورت اقدام جهت صدور حکم محکومیت اشخاص مزبور این اقدام را به استناد ماده 638 قانون مجازات اسلامی صورت دهند.

مطابق با این ماده با لحاظ تصویب­نامه مصوب جلسه مورخ ۹۹/۱۱/۰۸ هیات وزیران درخصوص «تعدیل میزان مبالغ مجازات نقدی جرایم و تخلفات مندرج در قوانین و مقررات مختلف؛ هر کس علنا در انظار و اماکن عمومی و معابر تظاهر به عمل حرامی نماید، علاوه بر کیفر عمل به حبس از ده روز تا دو ماه یا تا (۷۴)‌ضربه شلاق محکوم میگردد و در صورتی که مرتکب عملی شود که نفس آن عمل دارای کیفر نمی‌باشد ولی عفت عمومی را جریحه‌دار نماید فقط به‌حبس از ده روز تا دو ماه یا تا (۷۴) ضربه شلاق محکوم خواهد شد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مفهوم، مبانی و شرایط صدور حکم به معافیت از کیفر

در رابطه با ماده مزبور مطابق با مصوبه هیات وزیران مجازات جزای نقدی از دو تا ده میلیون ریال نیز تعیین گردیده است که به جایگزینی مجازات حبس مقرر در ماده مزبور قابل اعمال در حق مرتکبین خواهد بود.

در بحث از جرایم مرتبط با حیوانات لازم به ذکر است که در رابطه با نحوه نگهداری و نیز رفتار با حیوانات در معابر عمومی، مواردی در آیین نامه امور خلافی مصوب 1324 به شرح ذیل پیش بینی شده است: مطابق با بند های مختلف ماده 1 این آیین نامه مقرر شده است که؛ اشخاص زیر بدو روز تا پنج روز حبس تکدیری … محکوم می گردند:

3- اشخاصی که در پیاده روها و معابر بدون اجازه شهرداری اشیائی بگذارند یا حیواناتی نگاهدارند که مزاحم عبور و مرورشده یا به هرنحوی از انحاء تمام پیاده رو و معبر یا قسمتی ازآنرا اشغال نمایند.

۱۲- کسانی که پرندگان یا دامهای زنده را آویزان حمل کنند یا بطور آویزان نگاهدارند

۲۸- کسانی که سگ یا هر حیوان مؤذی را بر دیگری تحریص نموده بدون آنکه آسیبی به شخص یا اشخاص برسد.

۳۴- کسانی که کبوتر پرانی و بادبادک بازی یا در معابر و خیابانها الک‌دولک بازی کنند.

به موجب ماده 2 این آیین نامه نیز مقرر شده است؛  اشخاص زیر به 5 تا 7 روز حبس تکدیری …. غرامت محکوم می­گردند

۵ – کسانی که در شهرستان­ها آغل دامها و دوابهای خود را در خانه یا محل کسب خود قرار دهند.

۲۵- کسانی­ که با اسب و امثال آن به طور کلی سواره از پیاده رو خیابان عبور نمایند.

جرایم مرتبط با حیوانات : جرایم مرتبط با مسایل بهداشتی حیوانات

چنانچه نفس یا نحوه نگهداری از حیوانات موجب ایجاد مشکلات بهداشتی برای اشخاص گردد این رفتار جرم و مطابق با عمومات ماده 688 قانون مجازات اسلامی قابل مجازات خواهد بود. مطابق با این ماده؛ هر اقدامی که تهدید علیه بهداشت عمومی شناخته شود از قبیل آلوده کردن آب آشامیدنی یا توزیع آب آشامیدنی آلوده، دفع غیر‌بهداشتی فضولات انسانی و دامی و مواد زائد، ریختن مواد مسموم‌کننده در رودخانه‌ها، زباله در خیابانها و کشتار غیر مجاز دام، استفاده غیر مجاز‌فاضلاب خام یا پس آب تصفیه‌خانه‌های فاضلاب برای مصارف کشاورزی ممنوع میباشد و مرتکبین چنانچه طبق قوانین خاص مشمول مجاز‌ات شدیدتری نباشند به حبس تا یک سال محکوم خواهند شد.

وفق تبصره 1 ماده مزبور؛ تشخیص این که اقدام مزبور تهدید علیه بهداشت عمومی و آلودگی محیط زیست شناخته می‌شود و نیز غیرمجاز بودن کشتار دام و دفع‌فضولات دامی و همچنین اعلام جرم مذکور حسب مورد بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ‌دامپزشکی خواهد بود.

در زمینه جرایم مرتبط با حیوانات به طور خاص در رابطه با تهدید علیه بهداشت عمومی بواسطه عدم رعایت مقررات قرنطینه حیوانات طی ماده 6 قانون سازمان دامپزشکی کشور مصوب 1350 با لحاظ تصویب­نامه مصوب جلسه مورخ ۹۹/۱۱/۰۸ هیات وزیران درخصوص «تعدیل میزان مبالغ مجازات نقدی جرایم و تخلفات مندرج در قوانین و مقررات مختلف، مقرر شده است؛  اشخاصی که در مواقع بروز بیماریهای واگیر دامی و اعلام لزوم رعایت مقررات قرنطینه بر خلاف دستور سازمان اقدامی نمایند که موجبات ‌سرایت بیماری را از محلی بمحل دیگر فراهم کند و یا مانع اجرای وظایف مقرر در ماده ۵ این قانون شوند به تقاضای سازمان مورد تعقیب قانونی قرار‌گرفته و بسه تا ششماه حبس تأدیبی و یا پرداخت جریمه نقدی از ۰۰۰ /۰۰۰ /۱۵ تا ۰۰۰ /۰۰۰ /۱۰۰ ریال یا به هر دو مجازات محکوم خواهند شد. ‌

این مقاله توسط تیم تحریریه موسسه حقوقی آتی‌نگر تدوین شده است. لطفا جهت دنبال کردن آخرین اخبار و مقالات حقوقی، ما را در اینستاگرام نیز دنبال کنید

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس