بررسی جرم هتک حرمت منازل

0

در ایران منع هتک منازل مطابق بر شرعی و عرف و قوانین جاری مملکت است. محفوظ ماندن منازل ، باعث در امان بودن تمامیت جسمانی فرد می شود، به‌ صورتی که امنیت جانی و مالی فرد، وقتی تأمین میشود که منزل شخصی از تجاوز و دست درازی محفوظ باشد. کسی حق ندارد فارق از کسب اذن از صاحب خانه وارد خانه وی شود یا منزل او را فارق از اذن مقامات قضایی و فارق از انجام تشریفات قانونی مورد کاوش و بازرسی قرار دهد.ما در این نوشته در مورد بررسی جرم هتک حرمت منازل مطالبی در حد نیاز ارائه میدهیم با ما همراه باشید.

یکی از حقوقی که انسانها بایستی از آن برخوردار باشند، مصون بودن مسکن آن ها از هرگونه تعرض میباشد، که در اصل بیست و دوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مورد تاکید قرار گرفته است: (( حیثیت، جان، مال، دستمزد، مسکن و شغل افراد از تعرض مصون میباشد، مگر در مواقعی که قانون تجویز نماید.)) رعایت حریم خصوصیافراد در منزل های آنها در آموزه های اخلاقی و فقهی نیز مورد تاکید قرار گرفته است. از جمله، قرآن مجید از ورود به منزل دیگر افراد بدون کسب اذن از آنها منع نموده است.پروردگار در آیه ۲۷ سوره نور می‌فرماید «ای کسانی که ایمان آورده‌اید در خانه‌هایی غیر از خانه خود وارد نشوید تا اجازه بگیرید…» و همچنین آیات ۲۸ و ۲۹ همین سوره به این موضوع اشاره دارند.

تضمین اجرای عدم رعایت اصل بیست و دوم قانون اساسی کشور در مواد 580 و 694 (( قانون تعزیرات )) تصویب سال 1375، مورد پیش بینی قانونگذار قرار گرفته است. ماده 580 راجع به نقض حریم منزل افراد از سوی مستخدمان و ماموران دولتی، و ماده 694 راجع به نقض این حریم از سوی افراد معمولی است.

 هتک حرمت در لغت :

بی اعتبار کردن ، رسوا کردن ، بی آبرو کردن

 هتک حرمت منازل چیست ؟

وجود منزل وابسته به غیر: کلمه منزل در مرود این جرم شامل بر هر محل مسکونی اشغال‌ گردیده به وسیله یک شخص می باشد.

شخصی که از نظر حقوقی در این مورد تحت حمایت قانون قرار دارد، ممکن است مواردی از قبیل صاحب و مالک خانه، مستأجر و مرتهن باشد.

این که جنس مکان مزبور بتونی، خشتی، گلی یا از نی، حصیر، چادر، یا اینکه به صورت کاروانهای سفری و نظایر آنان باشد، و نیز حضور یا عدم حضور صاحب خانه یا ساکنان دیگر، تفاوتی نمی کند. به علاوه متعلقات عرفی محل، مثل حیاط و پارکینگ نیز تحت شمول قرار می گیرد. اطاق در هتل یا در بیمارستان محل سکونت کسی است که آن را اجاره کرده یا در آن مستقر شده است. البته اماکن عمومی شامل عنوان منزل نمی‌شود. (طبق ماده یک آیین‌نامه اماکن عمومی مصوب ۱۳۲۸). لیکن مکانی که برای سکونت درست شده ولی هنوز هیچ کس در آن ساکن نیست و به وسایل زندگی مجهز نشده است، منزل محسوب نمی شود.

جرم ورود غیر مجاز به منزل غیر

این جرم از جهت شخصیت مرتکب امکان دارد از طرف افراد معمولی یا اینکه مستخدمین دولتی ارتکاب یابد. لذا در دو قسمت باید آن را مورد بررسی قرار داد.

هتک حرمت منازل به وسیله کارمندان دولت

مأمور مستخدم دولت که مرتکب جرم ورود به خانه غیر شود، طبق ماده ۵۸۰ کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ مجرم بوده و مقصود از مامور اعم از کارمندان قضایی و غیر قضایی، رسمی یا قراردادی، روزمزد، دائم و موقت است. ضمناً ورود مأمور دولت به خانه غیر باید به عنوان انجام وظیفه یا به مناسبت آن باشد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  لواط به عنف چیست

این جرم همانطور که متن ماده با آن تصریح می کند، از سوی مستخدمان و ماموران قضایی و غیر قضایی دولت، فارغ از نوع استخدام آنها، و نیز افرادی که بدون اینکه در استخدام دولت باشند، خدمت دولتی به آنها ارجاع شده است، قابل ارتکاب باشد. نمونه اشخاص دسته اخیر، کارآگاهان خصوصی هستند که ممکن است با نیروی انتظامی یا دادستانی، چه در مقابل دریافت حق الزحمه و چه بدون آن، همکاری کنند .

بررسی جرم هتک حرمت منازل

فعل مرتکب

فعل مرتکب نیز وارد شدن به خانه غیر بوده که بدون کسب اجازه و گرفتن رضایت صاحب خانه است و به همین جهت، این ورود غیر قانونی تلقی می‌شود و کسی که این عمل را مرتکب شده مستوجب مجازات خواهد بود. منظور از اذن، اجازه قبل از وارد شدن و منظور از اجازه، جلب نظر مساعد صاحب منزل هنگام وارد شدن یا بعد از آن است. به این ترتیب ماموری که شب هنگام، به صورت پنهانی، وارد خانه دیگری می گردد، مشمول این ماده نخواهد شد بلکه ممکن است مشمول ماده 694 که در ادامه به آن خواهیم پرداخت شود البته به نظر می رسد ماموری که با جعل حکم قضایی وارد منزل غیر می شود هم می تواند مشمول ماده قرار گیرد.

منظور از وارد شدن آن است که از راه های معمول (مانند در ورودی) یا از طریق راه های غیرمعمول (مانند پنجره و دیوار) صورت گیرد. اما چنانچه مرتکب قبل از ورود (به عنوان مثال در حالی که در حال باز کردن در است یا برروی دیوار قرار دارد) دستگیر شود، این جرم محقق نمی شود.

سوالی که در اینجا ممکن است پیش آید آن است که هرگاه قسمتی از بدن شخص مثلا سر و گردن تا کمر وارد شده باشد ولی وارد کردن باقی بدن با مانع مواجه شود، آیا جرم ورود غیرمجاز تحقق یافته است یا خیر. از نظر حقوق ایران، برای مشمول ماده 580 و مواد مشابه، صرف ورود بخش هایی از بدن ( مثل سر و گردن یا پا و نظایر آن) ورود به منزل غیر محسوب نمی شود بلکه این موارد در صورت پیش بینی مقنن می تواند به عنوان شروع به جرم قابل تعقیب باشد.

مخالف قانون بودن ورود به منزل غیر

وارد شدن غیر در مواردی که قانون مشخص کرده یا اینکه بدون رعایت کردن ترتیبات و تشریفات قانونی باشد، خلاف قانون است اما مواردی وجود دارد که خود قانون، ورود مأمور دولتی را حتی بدون اذن و رضایت مالک خانه مجاز تعیین کرده است. به طور مثال وارد شدن به منزل جهت بازرسی در موارد جرم قابل مشاهده،  ورود جهت بررسی خانه به وسیله مأموران وصول عایدات دولت و وارد شدن به منزل دیگران در موارد قهریه و اورژانسی مثل طوفان، سیل، زلزله و آتش‌سوزی است.

برای مثال اگر در منزلی آتش سوزی اتفاق بیفتد، ماموران آتش نشانی جهت انجام وظیفه قانونی برای خاموش کردن آتش بدون اجازه مالک وارد منزل یا ملک شود به عنوان جرم ورود غیر مجاز به ملک غیر قابل تعقیب و مجازات نیست حتی اگر برای وارد شدن مجبور به تخریب ( شکستن قفل ذر یا وسایل دیگر ) یا جرایم علیه اموال شده باشد چرا که قانون‌گذار مطابق ماده ۱۵۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ حالت اظطرار یا ضرورت را از علل موجهه جرم دانسته و از این حیث مرتکب قابل تعقیب و مجازات نیست.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  سهم الارث پسر و دختر

ترتیبات قانونی جهت ورود به منزل غیر

برای وارد شدن به منزل دیگران،لازم است که ترتیبات و تشریفات قانونی فراهم شود. به عنوان مثال، در این صورت اجازه مخصوص دادستان لازم است مگر در مواردی که جرم مشهود باشد؛ همچنین وارد شدن به منزل اشخاص باید در روز انجام شود؛ نکته حائز اهمیت این است که وارد شدن بدون اذن و رضایت صاحب خانه نبوده و نیز همراه با سوءنیت نباشد.در اینجا سوءنیت به معنای عمد مأمور در اجرا و مطلع بودن او از غیر قانونی بودن عمل است.

عمدی بودن جرم هتک حرمت منازل توسط مأمورین دولتی

اگر مأمورین دولتی از روی آگاهی و اطلاع قبلی از خلاف قانون بودن رفتار خود، اقدام به ورود به منزل غیر کند یا به اصطلاح هتک حرمت منزل انجام دهند از جرایم عمدی بوده. بنابراین عمدی بودن عمل او و اطلاع داشتن از خلاف قانون بودن عمل، برای محقق شدن سوء نیت عام کافی است و انگیزه خوب یا بد مرتکب تأثیری در انجام عمل نخواهد داشت. بر این اساس اطلاع از قابل سکونت بودن محل و آگاهی به متعلق بودن خانه به دیگری و قصد وارد شدن به آن در تحقق عنصر معنوی این جرم کفایت می‌کند.

مجازات

حبس از یک ماه الی یک سال برای مجازات چنین مأموری در نظر گرفته شده است اما اگر مأمور ثابت کند که به امر رئیس خود که صلاحیت صادر کردن حکم ورود به منزل غیر را داشته و مکره به اطاعت امر او بوده، اقدام کرده است، در این صورت مجازات حبس تعیین شده در حق امر کننده اجرا می شود و مأمور مسئولیتی ندارد و اگر وارد شدن به منزل غیر بدون اذن و رضایت او در شب واقع شود، از کیفیات مشدده خواهد بود و مرتکب به حداکثر مجازات مقرر محکوم خواهد شد.

بررسی جرم هتک حرمت منازل

هتک حرمت و ورود به منزل غیر توسط اشخاص عادی

ماده  ۶۹۴قانون تعزیرات ذکر می دارد:هرکس در منزل یا مسکن دیگری به عنف یا تهدید وارد شود به مجازات از شش ماه تا سه سال حبس محکوم خواهد شد .

رفتار فیزیکی این جرم وارد شدن به منزل غیر با تهدید و عنف است.

تهدید هم به صورت کلامی می تواند باشد هم عملی ؛ در تهدید کلامی فرد لفظا افراد داخل خانه را تهدید می کند اما در عملی فرد سلاح بر روی آنان می کشد.

منظور از عنف نیز به زور وارد شدن بدون گرفتن رضایت صاحب خانه است.عنف نشان دهنده خشونت و قهر و غلبه نیز می باشد. عنف هم به صورت کلامی می تواند باشد هم به صورت عملی مثل به کار بردن الفاظ رکیک و یا دست و پای فرد را بستن.

حتی عنف می تواند علیه اموال فرد مثل تخریب هم صورت بگیرد.

ماده ۶۹۱ قانون تعزیرات ذکر می کند: هرکس به قهر و غلبه داخل ملکی شود که در تصرف دیگری است اعم از آن که محصور باشد یا نباشد یا در ابتدای ورود به قهر و غلبه نبوده ولی بعد از اخطار متصرف به قهر و غلبه مانده باشد علاوه بر رفع تجاوز حسب مورد به یک تا شش ماه حبس محکوم می شود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  قرارهای نهایی دادسرا

اگر شخصی با تهدید و عنف وارد منزل خودش شود که فردی دیگر آن را غصب کرده مشمول این ماده نمی شود اما اگر موجری جهت اجبار کردن مستاجر به خالی کردن منزل مرتکب این امر شود شامل این ماده می شود.

در مورد اجاره کردن منزل اگرچه شخص اجاره دهنده، مالک عین مستاجره است و تنها منافع آن ملک را به مستاجر انتقال می دهد ولی باید دقت داشت که شخص اجاره دهنده حق ندارد بدون کسب اجازه وارد حریم خصوصی مستاجر (اجاره کننده) شود و عمل او جرم و تخلف است.

اما در موردی که موجر قصد داشته باشد منزل خود را بفروشد یا بخواهد وضع ملک را از جهت امکان وجود خرابی یا کسر و نقصان در آن مشاهده کند و مستاجر اجازه دیدن خریدار یا مالک را ندهد صاحب ملک می تواند به دادستان محل وقوع ملک مراجعه و درخواست خود را طرح کند در این حالت با حکم دادستان و حضور مامورین انتظامی اجازه دیدن منزل به صاحب خانه یا خریدار داده خواهد شد.

در انتهای ماده ۶۹۴ مجازات مرتکبانی که دو نفر یا بیشتر باشد یا یکی از آنها مسلح باشند تشدید شده است و به یک تا شش سال حبس افزایش یافته است و سلاح چه سرد باشد چه گرم چه پر باشد چه خالی شامل این ماده می شود اما سلاح تقلبی یا اسباب بازی و بدلی شامل این ماده نمی شود.

و بر طبق ماده ۶۹۵ تعزیرات قانون مجازات اگر جرم در شب واقع شود مجازات تشدید می شود.

شرایط ارتکاب جرم به شرح ذیل است :

1-رضایت یا اذنی از سوی متصرف مالک به غیر داده نشده باشد، لذا رضایت اعم از اذن و اجازه میباشد.

2- وارد شدن به خانه بایستی از سوی فرد حقیقی انجام گیرد که ورود اعم از این است که از راه متعارف مثل در، یا غیر متعارف مثل از روی دیوار بالکن، پنجره و غیره صورت گیرد.

اما موردهای هستند که خود قانون، وارد شدن مأموران دولتی را حتی بدون کسب اجازه و گرفتن رضایت صاحب خانه مجاز دانسته است. و اینکه منزل در موضوع این جرم شامل هر محل مسکونی اشغال‌ شده به وسیله یک شخص است.
این موردها عبارتند از وارد شدن جهت تفتیش منزل در موارد جرم قابل مشاهده، وارد شدن جهت تفتیش منزل به وسیله مأموران دریافت عایدات دولت و وارد شدن به خانه غیر در موردهای قهریه و اورژانسی مثل طوفان، سیل، زلزله و آتش‌سوزی است.

3-ارتکاب این جرم از سوی کارمندان دولت یا اشخاص عادی میتواند صورت گیرد.

استنادات قانونی هتک حرمت منازل :

در قانون مجازات اسلامی ایران بخش تعزیرات مصوب 1375 مواد مختلفی تحت فصل جداگانه ای به این امر اختصاص پیدا کرده است از جمله مواد 580 ، 690 الی 696 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375 و همچنین اصول 22 و 33 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس