بررسی جرم تخریب اموال عمومی

0

در قانون، تخریب، ویران و نابود کردن و آتش زدن تعریف شده است. اعمالی که غالبا ترس و وحشت عمومی به همراه دارد و به دلیل ایجاد همین ترس است که در قوانین جزایی مورد تأکید و توجه قرار گرفته است و برای آن نیز مجازات‌های سنگینی در نظر گرفته‌اند.

در حال حاضر وضع و اوضاع خیلی بهتر شده اما تا همین چند سال پیش هر موقع مسابقه فوتبالی برگزار می‌شد، کل شهر در نگرانی فرو می‌رفت. این نگرانی به خاطر اضطراب نتیجه بازی نبود بلکه به دلیل رفتار تماشاچیانی که از ورزشگاه به خانه‌هایشان برمی‌گشتند. برخی از این اشخاص هر چیز قابل شکستن را در مسیر بازگشت خراب می‌کردند. حالا بماند از بلایی که سر خود ورزشگاه می‌آوردند. اما داستان این خسارت ها به همین‌جا ختم نمی‌شود. به عنوان نمونه بسیاری از افراد علاقه عجیبی دارند هر وقت به دیدن یک بنای تاریخی می‌روند، حتما نامشان را روی آن ثبت کنند. شاید فکر کنید با این کارتان به ارزش آن بنا افزوده می‌شود! همه ما بارها و بارها از این مثال‌ها شنیده‌ایم. به این‌گونه افراد «وندال» می‌گویند و به این رفتار «وندالیسم». بعضی از افراد معتقدند این مسئله یک بیماری است و برخی دیگر اعتقاد دارند که نشانه فقر فرهنگی است اما در هر صورت تخریب اموال عمومی در قانون به عنوان جرم شناخته شده و با افراد مرتکب به شدت برخورد می‌شود. در چند سطر بعدی با این جرم و مجازات‌های آن آشنا می‌شویم.

جرم تخریب

«تخریب» یعنی ویران کردن که معمولا وحشت و ترس عمومی را با خود به همراه می‌آورد. این عمل در قوانین جزایی بیشتر کشور‌ها مجازات سنگینی داراست. به خصوص اگر چیزی که از بین میرود اموال عمومی باشد که به آن «وندالیسم» می‌گویند. وندالیسم به معنی از بین بردن اشیا و آثار فرهنگی باارزش یا اموال عمومی میباشد و یک ناهنجاری اجتماعی محسوب میشود. این جرم از جرائم عمدی است‌. یعنی فرد مرتکب بایستی دارای اراده ارتکاب بوده و با رفتار ارادی خود مبادرت به ارتکاب جرم کرده باشد. همین طور بایستی دارای قصد مجرمانه باشد، به رفتار مجرمانه خود مطلع باشد و بداند اموالی که دارد خراب می‌کند به تمام مردم متعلق است. براین اساس چنانچه شخصی با این تصور که مالی متعلق به فرد به خصوصی است، آن را خراب کند یا آتش بزند ولی بعدا مشخص شود که آن مال متعلق به عموم افراد کشور بوده، در این صورت عمل ارتکابی از نظر عنصر روانی مشمول جرائم علیه امنیت یا آسایش عمومی نیست.

عوامل تشکیل دهنده جرم تخریب عمدی

– محرز شدن قصد مجرمانه مرتکب که موجب زیان به دیگری گردیده باشد.
– مسئله جرم تخریب میتواند هر شی منقول و یا غیر منقول باشد.
– آسیبی که به مال دیگری وارد میشود بایستی آگاهانه باشد.

با اموال عمومی آشنا شوید

جرم تخریب اموال عمومی به خصوص در شهرها بیشتر شامل صدمه رساندن به این موارد می‌شود: بناهای تاریخی و اماکن مذهبی، سینماها، آسانسورها، بوستان‌ها، چراغ‌های راهنمایی، صندلی‌های اتوبوس و مترو، کتاب‌های کتابخانه‌ها، تلفن‌های عمومی، صندوق‌های پست، مجسمه‌های نصب ‌شده در میادین‌، پارک‌ها و اماکن عمومی و موارد مشابه اینها. همچنین طبق قانون اساسی، ثروت‌های عمومی از قبیل زمین‌های موات یا رها شده‌، معادن‌، دریاچه‌ها‌، رودخانه‌ها، کوه‌ها‌، جنگل‌ها‌، نیزارها‌، بیشه‌ها، ارث بدون وارث‌، اموال مجهول‌المالک و اموال عمومی‌ای که از غاصبین پس گرفته می‌شوند در اختیار حکومت اسلامی است تا آن‌ طور که به مصلحت عموم مردم است از آنها استفاده ‌شود.بنابراین صدمه رساندن به این موارد در حکم تخریب اموال عمومی است و  مجازات‌های سنگینی دارد.

مجازات سنگین برای آتش زدن اموال عمومی

به آتش کشیدن اموال عمومی یکی از موردهای سنگین جرم تخریب کیفری است که به جهت ترس و صدمات سنگین‌تری که ایجاد می‌کند، در مقایسه با تخریب ساده مجازات بیشتر و شدیدتری دارد. اگر کسی عمدا ساختمان، کشتی، هواپیما، کارخانه، انبار،‌ محل مسکونی یا ساختمانی آماده برای سکونت، جنگل، مزارع و هر نوع محصول زراعی، درختان یا باغ‌های متعلق به فردی دیگر را آتش بزند، دو تا پنج سال حبس می‌شود. اگر فردی شروع به انجام این کارها بکند و به نتیجه نهایی هم نرسد، باید شش ماه تا دوو سال حبس را تحمل کند. اما گاهی اوقات قضیه فقط تخریب اموال عمومی نیست بلکه هدف از ایجاد این آتش‌سوزی مقابله با حکومت اسلامی و ضربه زدن به آن است. در این شرایط، به آتش کشیدن هر یک از موارد بالا در حکم ‌محاربه است. محاربه یعنی کشیدن سلاح به قصد جان، مال یا ناموس مردم یا وحشت آنها به نحوی که موجب ناامنی در محیط شود. چهار مجازات برای محارب تعیین شده و قاضی می‌تواند محارب را به هر یک از این مجازات‌ها که صلاح بداند محکوم کند: اعدام، تبعید، به صلیب کشیدن وو قطع دست راست و پای چپ.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  رضایت شاکی در جرم کلاهبرداری

دولت، مسئول مدیریت اموال عمومی

حال که گفتگو به اینجا رسید میبایست ببینیم اصلا چه فردی مسئول نگهداری و مدیریت از اموال عمومی است.صحیح است که این اموال‌ در واقع متعلق به همه مردم است اما مسلما‌ خود مردم که نمی‌توانند آنها را مدیریت کنند. بدین ترتیب،‌ این مسئولیت بر گردن دولت افتاده. نحوه مدیریت دولت بر این اموال به سه شیوه است:

  1. دولت صاحب برخی اموال عمومی است و می‌تواند آنها را همانند سایر مالکان و طبق اصول کلی و قوانین متداول مورد بهره‌برداری مستقیم و مالکانه‌، بهره‌برداری استیجاری و نقل و انتقال‌، رهن‌، صلح و سایر حقوق مالکانه قرار دهد. البته دولت همه این  کارها را باید با در نظر گرفتن صلاح عمومی و پس از دریافت مجوز از مجلس شورای اسلامی انجام دهد.
  2. دولت برخی از اموال عمومی و همگانی را به خاطر اعمال حاکمیتش در اختیار می‌گیرد. مانند اموال عمومی مربوط به مراکز مهمات‌سازی‌، مراکز امنیتی‌، سیاسی‌ و نظامی.
  3. دولت برخی از اموال عمومی را برای بهره‌برداری عموم آماده می‌کند. البته به طور معمول دولت این قسمت از مسئولیت خود را به ادارات خدمات اجتماعی مثل شهرداری‌ها واگذار می‌کند. شهرداری‌ها هم که به خاطر داشتن اختیارات قانونی، مالک خیابان‌ها، کوچه‌ها، پارک‌ها‌، میدان‌ها، تأسیسات و تجهیزات شهری هستند می‌توانند این اموال عمومی را برای مردم فراهم کنند.

مجازات تخریب اموال مورد استفاده عموم

چنانچه شخصی به اموال عمومی که جهت استفاده مردم قرار داده شده است صدمه برساند، با مجازات‌های قانونی شدیدی رو‌به‌رو میشود. طبق قانون، سه ماه تا ۱۰ سال حبس در انتظار کسانی است که به خراب کردن، آتش زدن، از کار انداختن یا هر نوع خرابکاری دیگر در این موارد بپردازند؛ «وسایل و تأسیسات عمومی از قبیل شبکه‌های آب و فاضلاب، برق، نفت، گاز، مخابرات، رادیو و تلویزیون و متعلقات مربوط به آنها اعم از سد، کانال، انشعاب لوله‌کشی، نیروگاه‌های برق، خطوط انتقال نیرو و مخابرات و دستگاه‌های تولید، توزیع و انتقال آنها که با هزینه دولت یا با سرمایه مشترک دولت و بخش غیردولتی یا توسط بخش خصوصی برای استفاده عمومی ایجاد شده و همچنین در علائم راهنمایی و رانندگی و سایر علائمی که به منظور حفظ جان اشخاص یا تأمین تأسیسات فوق یا شوارع (خیابان‌ها و کوچه‌ها) و جاده‌ها نصب شده است».  البته باید بدانید اگر کسی مرتکب این جرائم شود اما به نتیجه نهایی عملش دست پیدا نکند (مثلا اقدام به خرابکاری بکند‌ اما موفق نشود)، باز هم مجازات خواهد شد. مجازات مبادرت به این جرائم از یک تا سه سال حبس است.

تبصره‌1 ـ در صورتی که اعمال مذکور به منظور اخلال در نظم و امنیت جامعه و مقابله با حکومت اسلامی باشد مجازات محارب را خواهد داشت‌.
تبصره‌2 ـ مجازات شروع به جرایم فوق یک تا سه سال حبس ‌است‌

قانونگذار در مورد بحث تخریب اموال دولتی نگاه سخت‌گیرانه‌ای داشته است؛ یکی از مواردی که قانون در این زمینه جرم‌انگاری کرده ماده ۶۸۳ کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۷۵ است که بر اساس این ماده قانونی هر نوع نهب، غارت، اتلاف اموال، اجناس و امتعه یا محصولات که از طرف جماعتی بیش از سه نفر به نحو قهر و غلبه واقع شود چنانچه محارب شناخته نشوند به حبس از دو تا پنج سال محکوم خواهند شد. علاوه بر آن قانون مجازات قاچاق اسلحه، مهمات و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز مصوب ۱۳۹۰ حمل، نگهداری، خرید و فروش، توزیع، ساخت و مونتاژ مواد محترقه را جرم محسوب کرده و از ۳ ماه و یک روز تا ۲ سال حبس برای مرتکبین این‌گونه جرایم در نظر گرفته است.

از این نکته نیز نباید غافل شد که بر اساس ماده ۱۲ قانون مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و ماده ۴ آیین‌نامه قانون فوق مصوب ۱۳۹۱ هیات وزیران، لیست مواد محترقه مجاز اعلام شده است؛ بنابراین روشن است در غیر موارد مجاز مراجع قضایی و انتظامی با توزیع‌کنندگان به ویژه واحد‌های صنفی متخلف و استفاد ه‌کنندگان خطرساز قاطعانه برخورد و اقدام قانونی و قضایی را معمول خواهند داشت. باید دقت داشت که جدا از موارد بالا ممکن است فردی که موجب تخریب اموال عمومی می‌شود، اضافه بر تخریب، آسایش مردم را سلب کرده و باعث بر هم ریختن نظم عمومی نیز بشود؛ بنابراین در اینجا نیز قانونگذار به جرم‌انگاری این اقدام پرداخته و بر اساس ماده ۶۱۸ کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ این گونه اقدام‌های غیرقانونی را جرم دانسته است؛ بنابراین مطابق این ماده قانونی هر کس با حرکات غیرمتعارف یا تعرض به افراد موجب اخلال نظم و آسایش و آرامش عمومی شود یا مردم را از کسب و کار باز دارد به حبس از سه ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم خواهد شد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  شهادت دروغ و مجازات آن

جبران خسارت و زیان وارده

کسی که اموال عمومی را خراب کند، علاوه بر اینکه مجازات می‌شود باید خسارتی را که وارد کرده را بپردازد .در اصل بعد از صادر شدن کیفرخواست به خاطر تخریب اموال عمومی، پرونده از دادسرا به دادگاه کیفری۲ فرستاده می‌شود. دادگاه کیفری۲ علاوه بر رسیدگی به این اتهام، وظیفه دارد در صورت درخواست شاکی برای جبران خسارات وارده، به آن تقاضا نیز رسیدگی کند. برای این عمل اما بایستی دادخواست مطالبه خسارت نوشته شود. زیان‌دیده که امکان دارد یک فرد حقوقی مانند شهرداری یا مخابرات باشد، باید با ارائه دادخواستی به دادگاه رسیدگی‌کننده به جرم، جبران خسارات ناشی از جرم را درخواست کند.

تخریب اموال خصوصی

چنانچه فرد علاوه بر تخریب اموال عمومی، اموال خصوصی را از بین ببرد بر اساس قانون مجازات خواهد شد. در این خصوص برابر اصل ۴۰ قانون اساسی هیچ‌کس نمی‌تواند اعمال خق خویش را وسیله اضرار به غیر یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد. علاوه بر آن طبق اصل ۲۲ قانون اساسی، حیثیت، جان، مال، حقوق، مسکن و شغل اشخاص از تعرض مصون است مگر در مواردی که قانون تجویز کند. علاوه بر موارد فوق قانونگذار در قوانین جزایی نیز از جرم‌انگاری جرم تخریب غافل نمانده و در مواد مختلفی به مبارزه با این اقدامات پرداخته است چرا که بر اساس ماده ۶۷۶ کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ هر کس اشیای منقول متعلق به دیگری را به آتش بزند به حبس از ۶ ماه تا سه سال محکوم خواهد شد.

همچنین بر اساس ماده ۶۷۷ این قانون هر کس عمدا اشیای منقول یا غیر منقول متعلق به دیگری را تخریب کند یا به هر نحو، کلا یا بعضا تلف کند و از کار اندازد، به حبس از ۶ ماه تا سه سال محکوم خواهد شد. کما اینکه مطابق قواعد مسئولت مدنی، هرکس بدون مجوز قانونی به عمد یا در نتیجه بی‌احتیاطی به جان یا سلامتی یا مال یا آزادی یا حیثیت یا شهرت تجارتی یا به هر حق دیگر که به موجب قانون برای افراد ایجاد شده، لطمه‌ای وارد کند که موجب ضرر مادی یا خسارت معنوی دیگری شود، مسئول جبران خسارت ناشی از عمل خود است.

مرجع رسیدگی به تخریب عمدی

مراجع صالحه جهت رسیدگی به جرائمی که فوقاً اشاره شد، بدواً دادسرا و سپس دادگاه عمومی محل وقوع جرم است. دادستان به‎ عنوان مدعی العموم و در مقام صیانت از منافع جامعه شاکی چنین موضوعاتی خواهد بود. پرونده امر پس از رسیدگی با صدور کیفرخواست علیه متهم به دادگاه کیفری دو ارسال می‌شود.

به علاوه در فرضی که پرونده دارای شاکی خصوصی باشد، مرتکب به غیر از مجازات مقرر در قوانین باید از عهده جبران زیان پیش‌آمده نیز برآید. زیرا چنانچه در مبحث جداگانه ای مورد گفتگو قرار گرفت، به موجب قانون مدنی و قواعد عام مسئولیت؛ اتلاف و تسبیب از زمره موجبات ضمان و مسئولیت قهری هستند.

از طرف دیگر هر فردی که مال غیر را از بین ببرد، ضامن آن است و باید مثل یا قیمت آن را بدهد، اعم از اینکه از روی عمد از بین برده باشد یا بدون عمد و اعم از اینکه عین باشد یا منفعت و اگر آن را ناقص یا معیوب کرده باشد، ضامن نقص قیمت آن مال است.
صورت عملی دادخواهی به این روش است که، زیاندیده می‎تواند جهت گرفتن خسارت “دادخواست” خود را به دادگاه رسیدگی‌کننده به جرم ارائه دهد تا ضمن حکم به یکی از مجازات‌های قانونی، جبران زیان وارد شده نیز در نظر گرفته ‌شود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  درخواست تنفیذ طلاق چیست ؟

علاوه بر اشخاص خصوصی خسارت دیده امکان دارد به عنوان مثال یک شخص حقوقی مانند شهرداری یا اداره مخابرات باشد، باید با ارائه دادخواستی به دادگاه کیفری، جبران خسارات ناشی از جرم را مطالبه کند.

اما در مواردی که زیان‌دیده نتواند در حین رسیدگی به اتهام اصلی، دادخواست جبران زیان ارائه کند، می‌تواند پس از صدور حکم دادگاه کیفری، تا نصاب بیست میلیون تومان در شورای حل اختلاف و زائد بر آن به محاکم حقوقی مراجعه کند.

با این توصیف دو راه جهت اخذ خسارت وجود دارد؛ اول اینکه: ضرر وزیان های مادی که در نتیجه ارتکاب جرم حاصل شده مانند خسارتی که در اثر تصادف به اتومبیل شاکی وارد می آید، در همان دادگاه جزایی که صالح به رسیدگی شکایت کیفری است، مورد حکم واقع می‎شود.

روش دوم این است که اگر خسارت دیده نتواند یا اینکه نخواسته باشد در حین رسیدگی به اتهام اصلی دادخواست جبران زیان تقدیم کند، می تواند پس از صدورحکم دادگاه کیفری به مراجع حقوقی صالحه مراجعه و با استناد به حکم صادره، دادخواست جبران زیان خود را ارائه دهد.

نحوه شکایت تخریب اموال دولتی

اگر خسارت دیده یک شخص حقوقی باشد؛ در این صورت آن شخص باید با ارائه دادخواست به دادگاه رسیدگی‌کننده به جرم، جبران خسارات ناشی از جرم را بخواهد. بنابراین دادگاه کیفری علاوه بر رسیدگی به اتهام، مسئولیت دارد تا در صورت تمایل شاکی مبنی بر جبران خسارات وارده به آن تقاضا نیز رسیدگی کند. همین طور اگر خسارت دیده نتوانست یا اینکه نخواست در حین رسیدگی به اتهام اصلی، دادخواست جبران خسارت را ارائه کند، می‌تواند پس از صدور حکم دادگاه این درخواست را داشته باشد اما برای تقاضای جبران خسارت، باید درخواست خود را به شورای حل اختلاف یا دادگاه حقوقی ارائه کند. دادخواست جبران خسارت با توجه به رقم خسارتی که وارد شده متفاوت است که در زیر اشاره شده است:

  1. برای خسارت وارده کمتر از پنج میلیون تومان باشد شاکی باید به شورای حل اختلاف مراجعه کند.
  2. اگر خسارت بیشتر از پنج میلیون تومان باشد شاکی باید با مراجعه به دادگاه حقوقی محل اقامت متهم درخواست رسیدگی کند.

نحوه ی طرح شکایت تخریب

در گام اول باید شکواییه ای مبنی بر شکایت از جرم تخریب توسط شاکی علیه مرتکب تنظیم گردد و تقدیم دادسرا شود،سپس دادسرا پس از انجام تحقیقات مورد نیاز،پرونده را جهت ادامه ی رسیدگی به دادگاه کیفری 2 می فرستد.

طرح مسئولیت مدنی

بحث دیگر، موضوع مسئولیت مدنی است که بر اساس آن، شخص به غیر از مجازات مقرر در قوانین باید از عهده جبران زیان پیش‌آمده نیز برآید چرا که به موجب قانون مدنی و قواعد عام مسئولیت؛ اتلاف و تسبیب از زمره موجبات ضمان و مسئولیت قهری هستند. از طرف دیگر هر فردی که مال غیر را بین ببرد، ضامن آن است و باید همانند یا قیمت آن را بدهد، اعم از اینکه از روی عمد از بین برده باشد یا بدون عمد و اعم از اینکه عین باشد یا منفعت و اگر آن را ناقص یا معیوب کرده باشد، ضامن نقص قیمت آن مال است.

قوانین مربوط به جرم تخریب

جرم تخریب در قانون مجازات اسلامی

الف)تخریب و تحریق اموال و اسناد اشخاص:مواد 675،677،680،681،683،684،685،686

ب)تخریب و تحریق اموال و اسناد دولتی:مواد 682 و مواد 543 تا 546

ج)تخریب اموال تاریخی و فرهنگی:مواد 588،560،564

د)تخریب وسائل،تاسیسات و اموال عمومی:مواد 687 و 688

جرم تخریب در سایر قوانین

الف)قانون مجازات جرائم نیرو های مسلح (فصل نهم)

ب)قانون مجازات اخلال گران در تاسیسات آب،برق،گاز و مخابرات کشور

ج)قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی

د)قانون راجع به مجازات اخلال گران در صنایع نفت

ه)قانون کیفر بزه های راه آهن

ی)قانون اراضی و مستحدثات ساحلی

 

 

 

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس