الزامات قانونی مومیایی کردن جسد

0

تعرفه خدمات خاص پزشکی قانونی هر ساله طبق ماده سه قانون تشکیل سازمان پزشکی قانونی کشور و آیین نامه اجرایی ماده 8 همین قانون، بعد از تایید رئیس قوه قضائیه به منظور عملی شدن به ادارات کل استان ها و مراکز ابلاغ می‌شود. مراکز پزشکی قانونی موظف هستند تعرفه های خدمات پزشکی قانونی را مطابق آیین نام جدید اخذ و به حساب خزانه واریز کنند و بخشی از این تعرفه مربوط به مومیایی کردن اجساد است.

در کل دو نوع مومیایی کردن وجود دارد. طبق علم باستان شناسی، انسان هایی هستند که به واسطه شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی مثل قرار گرفتن در معادن نمک، بیابان ها با آب و هوای گرم و سوزان یا مکان های سرد و یخ زده، پس از مرگ اجسادشان به همان شکلی که در زمان حیات بوده بدون تجزیه محافظت شده و از خطر از بین رفتن محفوظ مانده اند، مانند مرد نمکی که جسدش در معدن نمک چهرآباد در استان زنجان پیدا شد.

اما یک نوع دیگر از مومیایی کردن هم وجود دارد که به عنوان مومیایی کردن مصنوعی شناخته می‌شود. این روش مومیایی، فرایندی است که با استفاده از روش های مختلف توسط متخصصان برای جلوگیری از روند فساد یک جسد همچون تغییر رنگ، خروج مایع از منافذ جسد، باد کردن و متعفن شدن جسد و … صورت می‌گیرد. در این روش در ابتدا معده و روده فرد متوفی که محتویات آن دارای آلودگی بالاست خارج شده و سپس برای انجام مومیایی آماده می‌شود.

تعریف مومیایی

در دانشنامه آزاد مومیایی چنین تعریف شده است: «جسدی که پوست و گوشت خشک شده آن در اثر تماس عمدی یا تصادفی با مواد شیمیایی، سرمای فوق‌العاده زیاد، رطوبت بسیار پایین یا عدم وجود هوا حفظ شده‌است.»

دکتر پریچهر خزعلی- مدیر کل امور تشریح و بررسی صحنه جرم سازمان پزشکی قانونی کشور نظر دارد که از نظر علمی، مومیایی (Mummification) به جسدی گفته می شود که در اثر تماس عمدی یا تصادفی با عواملی که باعث کُند یا متوقف شدن روند فساد در جسد می شود مانند مواد شیمیایی، سرمای فوق‌العاده زیاد، هوای بسیار گرم و خشک همراه با کوران، بصورت کامل یا ناکامل حفظ شده است.

در دوران باستان، مصر باستان تنها فرهنگ دنیای قدیم بود که مومیایی را به بالاترین حد آن رساند و فرایند مومیایی کردن را توسعه داد. مومیایی اجساد یکی از اولین فرایندهای جراحی و اعمال جراحی‌ است که انسان آن را به انجام رسانده است. اصولاً مومیایی کردن اجساد توسط متخصصین پزشکی قانونی صورت می گیرد

انواع مومیایی

از یک منظر، می توان مومیایی اجساد را به دو نوع زیر تقسیم کرد:

طبیعی: طبق علم باستان شناسی، انسان هایی هستند که به واسطه شرایط خاص اقلیمی و جغرافیایی مثل قرار گرفتن در معادن نمک، بیابان‌ها با آب و هوای گرم و سوزان یا مکان های سرد و یخ زده، پس از مرگ اجسادشان به همان شکلی که در زمان حیات بوده بدون تجزیه محافظت شده و از خطر از بین رفتن محفوظ مانده اند، مانند مرد نمکی که جسدش در معدن نمک چهرآباد در استان زنجان پیدا شد یا جسد مومیایی طبیعی متعلق به یک خانم مسن که در بخش آنتروپووژی موزه ملی تاریخ پزشکی ایران نگهداری می شود.

مصنوعی: فرایندی است که با استفاده از روش های مختلف توسط متخصصان برای جلوگیری از روند فساد یک جسد همچون تغییر رنگ، خروج مایع از منافذ جسد، باد کردن و متعفن شدن جسد و … صورت می‌گیرد. در این روش در ابتدا معده و روده فرد متوفی که محتویات آن دارای آلودگی بالاست خارج شده و سپس برای انجام مومیایی آماده می‌شود.

مراحل مومیایی کردن اجساد در ایران

 از هر کشور دیگری اگر فردی تابعیت ایران داشته باشد یا در کشور ما زندگی کند، در صورت فوت، بررسی جسد، کالبدشکافی آن و… در صورت نیاز در پزشکی قانونی انجام می گیرد.

وی  در ادامه با بیان اینکه پس از این مسئله، جسد ضدعفونی و مومیایی شده و در صورت اینکه درخواستی باشد که به کشور دیگری تحویل داده شود، این عمل صورت می گیرد در مورد روند مومیایی کردن اجساد گفت: به طور کلی اجسادی که نیاز به انتقال به سایر کشورها را داشته باشند، مومیایی شدن آنها در پزشکی قانونی انجام می‌گیرد تا از این طریق از روند فساد جسد جلوگیری شود.

روش مومیایی کردن در ایران

در برخی کشور ها از روش انجماد، استفاده از انواع مواد شیمیایی، فیکساتور و روش‌های دیگر استفاده می‌شود اما در ایران این اقدام با استفاده از برخی مواد شیمیایی خاص صورت می‌گیرد. در ابتدا متخصصان مواد داخل روده و معده جسد را خالی می‌کنند و بعد با استفاده از دستگاه مخصوص مواد شیمیایی از طریق عروق به داخل تمامی بافت‌ها هدایت می شود. این اقدام موجب می شود تا در مدتی که برای نقل و انتقال جسد تا کشور مقصد صرف می شود جسد فاسد نشده و ظاهر خود را تا لحظه تدفین از دست ندهد.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات نشر اکاذیب

بعد از انجام مراحل مومیایی شدن جسد در سردخانه پزشکی قانونی رفته تا تمامی مراحل قانونی آن انجام شود و بعد از این مراحل جسد منتقل می شود.

جسد معمولا بعد از 24 تا 48 ساعت و بسته به دمای نگهداری آن، به سمت روند فساد رفته و در صورت مومیایی شدن، به دلیل اینکه مواد به جسد تزریق شده تا آب امحا و احشا کشیده شود، جسد به سمت خشکی رفته و فساد در آن صورت نمی گیرد و بر این اساس، مدت زمان فاسد شدن جسد بسیار با تأخیر همراه می شود.

 از لحاظ شرعی نیز مومیایی کردن جسد موانعی ندارد، تنها با مومیایی کردن، آب امحا و احشا جسد را گرفته و مانع از فساد آن می شویم و این عمل امروزه از طریق تزریق مواد به داخل جسد صورت می گیرد، در حالی که در قدیم این مسئله از طریق نخ کتان و استفاده از موم انجام می شد.

مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران عنوان کرد: در صورتی که جسد در محیطی سرد و خشک یا گرم و خشک باشد، به صورت طبیعی به سمت مومیایی شدن پیشرفته و دربسیاری از قسمت های جنوبی کشور، خود به خود اجساد حالت مومیایی پیدا می کند.

بر اساس این گزارش در سال جاری نیز؛ به پیشنهاد سازمان پزشکی قانونی کشور و موافقت آیت الله آملی لاریجانی، رییس قوه قضاییه، تعرفه‌های خدمات پزشکی قانونی در سال 1396 ابلاغ شد.

الزامات قانونی  مومیایی کردن جسد

هرچند مومیایی کردن اجساد امر اختیاری است و شواهد تاریخی حکایت از آن دارد که اجساد برخی مقامات بسیار مهم از جمله پادشاهان را در بعضی از کشورها مومیای می کردند، ولی از نظر حقوقی، مطابق قرارداد ۱۹۳۷ برلن و قوانین حمل و نقل هوایی بین المللی پرواز، مومیایی کردن جسد در صورت انتقال از یک کشور به کشور دیگر اجباری اعلام شد.

فلسفه این امر آن است که معمولاً تا زمان رسیدن خانواده متوفی از کشور متبوع وی تا خارج از کشور زمان می‌برد، ممکن است گذشت زمان باعث فاسد شدن جسد و مهم‌تر از همه بیماری‌زا شدن آن شود، در چنین شرایطی است که خانواده متوفی باید طبق قانون، جسد را مومیایی کند تا اجازه بارگیری جنازه به آنها داده شود.

براین اساس، علاوه بر تعیین علت فوت متوفی باید طبق قرارداد فوق، جسد مومیایی شود. به این ترتیب بعد از انجام کارهای اداری و فرایند مومیایی شدن توسط متخصصین امر، گواهی تایید مومیایی شدن فرد به سفارت مربوطه تحویل می شود تا به وسیله آن تمامی کارهای هواپیمایی و گمرکی انتقال متوفی انجام شود. سپس جسد مومیایی شده با حضور بستگان فرد یا نماینده قانونی آنها یا یک نماینده از سفارت کشور فرد متوفی و نماینده گمرک در سازمان پزشکی قانونی در جعبه های چوبی و آهنی بسته بندی شده و جهت حمل به کشور متبوع آماده می شود.

البته برای اجسادی که از راه های زمینی نیز منتقل می‌شوند مثل افرادی که تبعه کشورهای همسایه هستند در صورت درخواست بستگان، مومیایی انجام می شود.

از قدمت این مسئله در ایران بطور دقیق اطلاعی در دست نیست اما از زمانی که سازمان پزشکی قانونی ایجاد شده این امر نیز انجام می‌گرفته است که تنها در شهر تهران صورت می‌گیرد چرا که انتقال بیشتر اجساد باید از طریق فرودگاه بین المللی صورت می‌گیرد.

الزامات قانونی مومیایی کردن جسد

مومیایی های قانونی

 
هم اکنون تعداد زیادی از اجساد در ایران، به دستور قانون، مومیایی می شوند. مسئولان پزشکی قانونی از جمله دکتر قادی پاشا مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران، تعداد این مومیایی ها را 10 جسد در ماه اعلام کرده و گفته آنها با هزینه 3 میلیونی به دلیل انتقال جسد با هواپیما مومیایی می شوند.
 
البته مومیایی کردن جسد برای حمل نقل با شکل و شمایل مومیایی های مصر و مومیایی های موزه ای متفاوت است. اجسادی که با این روش مومیایی می شوند، ماندگاری زیادی ندارند و فقط در حدی ماندگار می شوند که در طول پرواز فاسد نشده و مایعات بدنشان به بیرون نشت نکند. جنازه مومیایی شده به این شکل کاملا تازه می ماند و بعد از دفن کم کم تاثیر مواد به کار رفته در آن از بین می رود و جسد تجزیه می شود.
از جمله جسد کسانی که اخیرا با این روش مومیایی شد، جسد کارگردان مشهور ایران، عباس کیارستمی بود. کیارستمی در فرانسه و به هنگام اجرای عملیات درمانی فوت کرده بود و جسد او باید با هواپیما به ایران منتقل می شد و همین مسئله باعث شد تا جسد کیارستمی به دلیل قانونی مومیایی شود.
 
هر چند دکتر زالی، رئیس سازمان نظام پزشکی عنوان کرده بود “جسد کیارستمی وکیوم شده” ولی عملیات مومیایی قانونی اجساد برای انتقال با هواپیما، معمولا با وکیوم شدن جسد در لایه های محافظ پلاستیکی، تابوت چوبی و تابوت آهنی پلمب شده، همراه است.
 
واقعیت این است که قانون شرکت‌های هواپیمایی و ایرلاین‌های دنیا و همچنین هواپیمایی ایران این است که اگر بخواهند جسدی را از مسیر هوایی منتقل کنند برای اینکه جسد دچار فساد نشود، باید حتماً مومیایی شوند. به این صورت که تمام خون بدن تخلیه و به‌جای آن ماده فرمالین تزریق می‌کنند. در روش دیگر مومیایی کردن اجسادی که از مسیر ایرلاین‌ها به‌صورت هوایی منتقل شود، امعا و احشا بدن متوفی خارج و به‌جای آن فرمالین ریخته می‌شود، برای اینکه جسد تا زمان رسیدن به مقصد و دفن، دچار تعفن و فساد نشود.
 
در سازمان پزشکی قانونی که فعلا تنها در تهران این کار انجام می شود، مومیایی اجساد کمتر از نصف روز وقت می گیرد و یک تکنسین تشریح زیر نظر پزشک این فرایند را انجام می دهد. اجساد بعد از مومیایی شدن در سردخانه نگهداری می شوند تا خانواده متوفی هماهنگی های اداری لازم را با سفارت و شرکت هواپیمایی انجام دهند. بعد از آن، جسد در جعبه هایی قرار می گیرد که بدنه خارجی آن فلزی و پوشش داخلی اش چوبی است. این جعبه بعد از پلمب شدن در اختیار شرکت هواپیمایی قرار می گیرد.
 
در این روش نیز بعد از کالبد گشایی جسد، محتویات روده و معده که زودتر فاسد می شوند تخلیه شده و با تزریق مواد شیمیایی مانند فرمالین به جسد، این مواد وارد بافت ها می شوند و فساد جسد متوقف می شود. این فرایند از آنجایی که به انتقال هوایی منتهی می شود و این مرحله بسیار حساس و مهم است، تنها در تهران صورت می گیرد و به ندرت ممکن است پزشکی قانونی شهرهای دیگر اجساد را مومیایی کنند.
 
البته هم اکنون برخی شرکتهای خصوصی فعال هستند که خدمات مربوط به انتقال جسد به پزشکی قانونی، تحویل جسد مومیایی شده، حمل و نقل هوایی آن و تحویل در کشور مقصد را انجام می دهد. محل نگهداری جسد در طول پرواز قسمت بار هواپیما است که البته فضایی جدا از بخش چمدان ها دارد، این فضا دمای متفاوتی دارد که مانع از فساد جسد خواهد شد. هر چند که اجسادی که در پزشکی قانونی مومیایی شده اند و ۴۸ تا ۷۲ساعت سالم خواهند ماند. این را هم باید گفت اجساد را می توان از راه زمینی هم انتقال داد که بیشتر به مقصد کشورهای همسایه است.
 

مومیایی های جنایی

نوع دیگر از مومیایی امروزی، مومیایی اجساد به دلایل جنایی است. عموما مومیایی در این گروه از اجساد در مواردی انجام می شود که جسد به دلیل جراحت وارده قابل شناسایی نباشد، یا کشف هویت جسد امکان نداشته باشد و جسد مجهول الهویه ای که به دلیل جنایت به قتل رسیده است، ابتدا مومیایی شده و پس از عملیات مومیایی، برای یافتن بستگان متوفی، در سردخانه پزشکی قانونی به امانت گذاشته می شود. این روند، کاملا قانونی و طبق دستور مقامات قضایی صورت می گیرد و اجساد مومیایی شده تا تعیین تکلیف نهایی در اختیار پزشکی قانونی نگهداری می‌شود.
 
این نوع مومیایی اصولا ارزانترین شکل مومیایی است و تشریفات خاصی مانند وکیوم کردن جسد ندارد. مدت زمان نگهداری اجساد در دمای کنترل شده ممکن است به سالها برسد و اگر بستگان فرد فوت شده شناسایی نشدند و پس از گذشت سالها و بعد از آنکه ضرورت قضایی و جنایی پرونده رفع شد، اجساد به دستور مقام قضایی، تدفین می شوند.
 

مومیایی سیاسی و سری

شاید اجساد مومیایی شده فرعون های مصر را بتوان از اولین اجساد مومیایی شده به دلایل سیاسی دانست. هر چند اعتقادات آنها برای اینکه باید بدنشان سالم بماند تا بتوانند زندگی ابدی در جوار خدای خورشید (رع) داشته باشند، هم برای مومیایی شدن اجساد مهم بوده، ولی اصلی ترین دلیل مومیایی بدن فرعون ها، این است که مردم مصر همیشه آنها را زنده و حاضر و ناظر بر رفتار خود ببینند.
هم اکنون هم در برخی کشورها، مومیایی کردن اجساد بزرگان سیاسی، یکی از راههای زنده نگهداشتن نظام سیاسی است. برخی کشورها از طریق مومیایی کردن اجساد رهبران خود، تلاش دارند تا تداوم حکومت خود را به مردم گوشزد کنند. البته نباید از نظر دور داشت برخی از مومیایی های سیاسی، در دهه های ابتدایی قرن بیستم انجام شده و اکنون به عنوان سندی تاریخی محسوب می شوند، همانطور که جسد ولادیمیر لنین، بنیان گذار روسیه کمونیستی (شوروی) مومیایی شد.
 
اصولا فرمول مواد شیمیایی که در این نوع از مومیایی استفاده می شود، پیچیده تر و گرانتر از گروه های قبلی (سیاسی و جنایی) است. تا جایی که گفته می شود فرمول مواد به کار گرفته شده برای مومیایی کردن بدن لنین، هنوز هم از سوی روسها به صورت محرمانه نگهداری می شود و به قدری مومیایی بدن لنین به خوبی انجام شده که پس از گذشت نزدیک به 100 سال از 1924 میلادی تاکنون، جسد لنین مانند روز مرگش، نگهداری شده و حتی آب سلول های بدن هم کم نشده است.
 
البته برخی از مواد به کار گرفته شده برای اجساد مومیایی شده سیاسی، خیلی هم خوب از کار درنیامده، از جمله جسد مائوتسه تونگ، بنیان گذار چین کمونیستی است که عنوان شده به دلیل تغییر زیاد چهره و تورم بافت صورت، جسد را از دید مردم مخفی کرده اند و ظاهرا این مومیایی کیفیت خوبی نداشته است.
 
یکی از مشهورترین مومیایی های سیاسی، جسد رضا شاه پهلوی است که به گفته اعضای شورای شهر تهران، اخیرا در ساخت و ساز اطراف حرف عبدالعظیم حسنی(ع) شهر ری کشف شد. تصاویر تطبیق داده شده بین مومیایی کشف شده و تصویر اصلی جسد پس از مومیایی، شباهت های زیادی را مشخص کرد و در نهایت، حسن خلیل آبادی، عضو شورای شهر تهران به خبرآنلاین گفت مومیایی کشف شده متعلق به رضا شاه پهلوی است.
 
از سرنوشت این مومیایی اطلاع دقیقی در دست نیست و اخبار جسته و گریخته نشان می دهد مومیایی در همان محوطه ای که کشف شده است، دوباره به خاک سپرده شد.
 
در لیست سایر مومیایی سیاسی می توان رهبران کشورهای مختلفی را مشاهده کرد. جسد ژوزف استالین، رهبر روسیه شوروی پس از لنین مومیایی شد و در دوره استالین زدایی به دستور نیکیتا میخاییل خروشچف، به خاک سپرده شد. همچنین جسد هو شی مین رهبر مردم ویتنام در سال ۱۹۷۵میلادی مومیای شد و تاکنون در موزه هوشی مین در هانوی قرار گرفته که مقصد گردشگران بسیاری در جهان است.
 
جسد فردیناند مارکوس دیکتاتور فیلیپین هم در سال ۱۹۸۹ میلادی مومیایی شدو هم اکنون در محفظه‌ای شیشه‌ای در موزه نگهداری می‌شود تا مردم او را ببینندو به بی وفایی روزگار غدار پی ببرند. جسد کیم ایل سونگ بنیانگذار کره شمالی هم مومیایی شد و از ۱۹۹۵ در محفظه‌ای شیشه‌ای در موزه کومسوسان به نمایش درآمده تا مردم این کشور به او احترام بگذارند. همچنین جسد کیم جونگ ایل رهبر سابق کره شمالی هم مومیایی شد و در سال ۲۰۱۲ در سالگرد مرگش به نمایش گذاشته شد.

مومیایی کردن اجساد اموات در کشور ممنوع است

 آیا اگر یک شهروند ایرانی درخواست کند تا امواتش مومیایی شود این کار را انجام می شود؟ مومیایی کردن اجساد در ایران ممنوع است و این کار تنها برای اتباع خارجه که در کشور فوت می کنند و برای سالم ماندن جسد و جلوگیری از فساد جسد در مسیر انتقال انجام می شود.

این مطلب را نیز مطالعه کنید:  مجازات کلاهبرداری اینترنتی

نظر آیت الله العظمی مکارم شیرازی درباره مومیایی کردن اجساد 

آیت الله مکارم شیرازی در پاسخ به این سوال که  آیا وراث می توانند جسد مورّث خود را به جاى دفن در قبر، به صورت مومیایى یا در شیشه الکل نگهدارى نماید؟ این کار در صورت عدم جواز، مجازات دارد، گفت: این کار جایز نیست و مشمول تعزیر است مگر در صورتی که ضرورتی ایجاب نماید.

نظر آیت الله هاشمی شاهرودی درباره حکم مومیایی کردن میت مسلمان

هاشمی شاهرودی در پاسخ به این سوال که  آیا مومیایی کردن جنازه میت مسلمان جایز است، گفت: در صورتى که قبلا میّت تجهیز شده باشد (غسل و کفن کاملاً انجام شده باشد) مومیایى کردن میّت مسلمان فی نفسه اشکال ندارد بشرط عدم قطع اجزا بدن وعدم هرگونه هتکى نسبت به حرمت میت مسلمان وعدم تأخیر در کفن و دفن میت.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
Leave A Reply

Your email address will not be published.

WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 1
در دسترس
WeCreativez WhatsApp Support
پشتیبانی آنلاین شماره 2
در دسترس